— Πώς διαγράφεται η επόμενη μέρα της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή;
Δύσκολη, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν είναι διαχειρίσιμη. Δεν είναι η πρώτη φορά που η περιοχή φλέγεται, αλλά το σημερινό πλαίσιο παρουσιάζει κάποια καινούργια χαρακτηριστικά. Πέραν των βασικών διλημμάτων μεταξύ του δικαιώματος στην αυτοάμυνα (στην περίπτωση του Ισραήλ) και στην αυτοδιάθεση (για τους Παλαιστινίους), δεν υπάρχει ξεκάθαρη θέση της διεθνούς κοινότητας ότι η Χαμάς εκπροσωπεί τον παλαιστινιακό λαό. Η Χαμάς σχετίζεται περισσότερο με την έκφανση της ισλαμικής τρομοκρατίας όπως αυτή εισέβαλε θεαματικά στον κόσμο μας και στον τρόπο ζωής μας με τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου. Ως εκ τούτου, προβάλλει το όραμα της γενικότερης σύγκρουσης πολιτισμών παρά τη στήριξη σε συγκεκριμένο απελευθερωτικό αγώνα (στην περίπτωση αυτή των Παλαιστινίων).
Ο σκοπός είναι, πέραν του δηλωμένου στόχου του αφανισμού του κράτους του Ισραήλ, η δημιουργία μιας ευρύτερης αναταραχής στην περιοχή για να τη φέρει στο χείλος της αβύσσου και να έχει η ίδια λόγο ύπαρξης, εκμεταλλευόμενη τα αισθήματα μεγάλου μέρος της μουσουλμανικής και αραβικής «μάζας», που έχει πεισθεί ότι όλα τα δεινά της οφείλονται διαχρονικά στους κακούς Δυτικούς και στους Εβραίους.
Δεν θα έπρεπε ο πόλεμος μεταξύ του Ισραήλ και της Χαμάς να επηρεάσει τις σχέσεις της Ελλάδας με την Τουρκία, εφόσον και οι δυο χώρες δεν θέλουν να επεκταθεί, είτε σε διάρκεια είτε σε έκταση, ο πόλεμος.
— Σας ανησυχεί το ενδεχόμενο ενός πολεμικού ντόμινο;
Δεν μπορούμε να αποκλείσουμε το ενδεχόμενο ενός πολεμικού ντόμινο, αλλά δεν το προβλέπω, επειδή ο συσχετισμός δυνάμεων δεν ευνοεί μια τέτοια εξέλιξη. Η προσπάθεια των Ηνωμένων Πολιτειών να αποτρέψουν την άμεση ή έμμεση εμπλοκή στην κρίση του Ιράν και των «συμμάχων» του στην περιοχή (μη κρατικοί δρώντες όπως η Χεζμπολάχ κ.λπ.), διά της επίδειξης στρατιωτικής ισχύος είναι ενδεικτική. Το ίδιο ισχύει με τις πιέσεις που ασκούνται στο Ισραήλ να περιορίσει τις παράπλευρες απώλειες αμάχων στη δίκαιη προσπάθειά του να εξαλείψει τη Χαμάς στη Γάζα.
καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και κύριος ερευνητής στο Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων
— Πώς αξιολογείτε τη στάση της Ελλάδας;
Η στάση της Ελλάδας είναι ξεκάθαρη. Προ ημέρων, ο Έλληνας πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, δήλωσε: «Στεκόμαστε στο πλευρό του Ισραήλ και βέβαια έχει το δικαίωμα το Ισραήλ να δρομολογήσει την αυτοάμυνά του, πάντα με σεβασμό στο Διεθνές Δίκαιο, έτσι ώστε να μην επεκταθεί αυτή η ανθρωπιστική καταστροφή και σε άλλους αμάχους». Η στήριξη στο Ισραήλ οφείλεται επίσης στο γεγονός ότι αποτελεί τον ουσιαστικό βραχίονα της ασφάλειας της Δύσης στην περιοχή. Η αποδυνάμωσή του θα σήμαινε το ενδεχόμενο μιας αλλαγής συσχετισμών μεταξύ γειτονικών κρατικών δρώντων, προκαλώντας περισσότερη αστάθεια και αναταραχή στην ευρύτερη περιοχή, με άμεσες επιπτώσεις στην ασφάλεια της χώρας μας.
Υπό τις παρούσες συνθήκες, και δεδομένου ότι ούτε οι ΗΠΑ από μόνες τους ούτε η Δύση ενωμένη μπορούν να επιβάλουν ή να καθορίσουν τη σταθερότητα στην περιοχή, οι καιροί απαιτούν την αλληλεπίδραση όλων των χωρών που επηρεάζονται από τις εξελίξεις. Η σύνθεση της πρόσφατης Διάσκεψης του Καΐρου με πρωτίστως αραβικές και ευρωπαϊκές χώρες είναι ενδεικτική για την ανάγκη μιας συντονισμένης προσπάθειας της διεθνούς κοινότητας να αντιμετωπίσει την ανθρωπιστική διάσταση του πολέμου και να αρχίσει να σχεδιάζει πώς και υπό ποιες προϋποθέσεις να ανοίξει μια πολιτική προοπτική για την επίλυση του ισραηλινο-παλαιστινιακού ζητήματος (δηλαδή μιας λύσης δύο κρατών) όταν περιοριστεί η ισχύς και η σημασία της Χαμάς και των άλλων τρομοκρατικών οργανώσεων στην περιοχή. Εδώ η Ελλάδα έχει λόγο και ρόλο στη συντονισμένη διαχείριση της κρίσης και στον σχεδιασμό της επόμενης μέρας.
— Πιστεύετε ότι μπορεί αυτή η κρίση να επηρεάσει τις σχέσεις μας με την Τουρκία τώρα που έχουμε «ήρεμα νερά» στο Αιγαίο;
Δεν θα έπρεπε ο πόλεμος μεταξύ του Ισραήλ και της Χαμάς να επηρεάσει τις σχέσεις της Ελλάδας με την Τουρκία, εφόσον και οι δυο χώρες δεν θέλουν να επεκταθεί, είτε σε διάρκεια είτε σε έκταση, ο πόλεμος. Ο κίνδυνος αυξανόμενων ροών μεταναστών και το ενδεχόμενο αρνητικών επιπτώσεων στους τομείς του τουρισμού και γενικότερα στην οικονομία σε μια περίοδο που οι δυο χώρες προσπαθούν να σταθεροποιήσουν τις οικονομίες τους και να προσελκύσουν ξένες επενδύσεις συνιστά αρκετά ταυτόσημα συμφέροντα. Επίσης οι δύο χώρες στηρίζουν τη λύση δυο κρατών. Με άλλα λόγια, με τα σημερινά δεδομένα είναι προς όφελος των δυο χωρών να μη διαταράξουν την εν εξελίξει προσπάθεια προσέγγισης μεταξύ τους.
— Πιστεύτε ότι μπορεί να δημιουργηθεί μια νέα γενιά στον αραβικό κόσμο η οποία να υιοθετήσει ένα παλιό μίσος και ποιες συνέπειες μπορεί να έχει αυτό;
Δεν νομίζω ότι το «παλιό μίσος» που επικαλείστε αφορά μόνο τον αραβικό κόσμο. Οι μαζικές διαδηλώσεις στον μουσουλμανικό κόσμο κατά του Ισραήλ και της Δύσης αλλά και αυτές στον δυτικό κόσμο θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε μια διχαστική σύγκρουση πολιτισμών η οποία θα διευρύνει το χάσμα που εκδηλώνεται είτε εντός των δυτικών κοινωνιών είτε εντός των αραβικών (ή και των μουσουλμανικών – βλέπε Τουρκία), το οποίο προκαλείται από την ιδέα ότι η απειλή στον τρόπο ζωή τους προέρχεται από τις πράξεις και τις συμπεριφορές του «άλλου». Σε μια εποχή που ο λαϊκισμός βρίσκει έδαφος και χώρο να εκφραστεί και να αφήσει το πολιτικό του αποτύπωμα, η ριζοσπαστικοποίηση κοινωνιών με σοβινιστικούς όρους αποκτά δυνητικά τρομακτικά χαρακτηριστικά.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.
