ΠΡΙΝ ΛΙΓΟ ΚΑΙΡΟ, σε ένα από τα αγαπημένα μου podcasts, άκουσα μια συνέντευξη της Σάρα Νέλσον, της προέδρου του Συνδικάτου των Αμερικανών Αεροσυνοδών (Αssociation of Flight Attendants-CWA). H συζήτηση αφορούσε τις αλλαγές που έχουν επέλθει στα ταξίδια μετά την πανδημία και κάποια στιγμή αναφέρθηκε στην αλματώδη αύξηση στις επιθέσεις που δέχεται το πλήρωμα από επιβάτες. Η Νέλσον υποστήριξε πως πολύς κόσμος είχε «ξεχάσει» να ταξιδεύει και έμπαινε σε αεροπλάνο «σαν να ήταν η πρώτη φορά» και κυρίως πως συχνά οι αεροσυνοδοί είναι οι πρώτοι επαγγελματίες που συναντούσαν πλέον οι επιβάτες στο αεροδρόμιο. Συχνά έκαναν check-in μέσω αυτόματων μηχανημάτων και δεν υπήρχε πουθενά προσωπικό να επιλύσει τυχόν προβλήματα. «Δεν μπορούν να τα βάλουν με τα μηχανήματα, κι έτσι τα βάζουν μαζί μας», έλεγε η Νέλσον.
Η νέα αυτοματοποίηση αναμένεται να κοστίσει χιλιάδες αν όχι εκατομμύρια δουλειές παγκοσμίως (σίγουρα περισσότερες απ’ όσες θα δημιουργήσει), η gig economy έχει φέρει τα πάνω-κάτω.
Αναρωτιέμαι αν πλησιάζουμε στην εποχή που περιέγραφε ο Ασίμοφ ή ο Φιλιπ Κ. Ντικ. Βρισκόμαστε στην αρχή της 4ης Βιομηχανικής Επανάστασης. Μιλάμε ήδη με chatbots, βάζουμε το Chat GPT να μας γράφει εκθέσεις και να μας μεταφράζει άρθρα και διαβάζουμε κείμενα με τίτλο «Οι δέκα δουλειές που κινδυνεύουν περισσότερο από την τεχνητή νοημοσύνη». Η νέα αυτοματοποίηση αναμένεται να κοστίσει χιλιάδες αν όχι εκατομμύρια δουλειές παγκοσμίως (σίγουρα περισσότερες απ’ όσες θα δημιουργήσει), η gig economy έχει φέρει τα πάνω-κάτω (θα υπήρχε, άραγε, στεγαστική κρίση χωρίς Airbnb;) και οι γίγαντες της τεχνολογίας έχουν αποκτήσει δυσανάλογη επιρροή και εξουσία σε κάθε τομέα της πολιτικής, των διεθνών σχέσεων και της οικονομίας.(Ποιος θα ελέγξει τη meta στις αμερικανικές εκλογές που θα γίνουν του χρόνου; Ποιος δεν θορυβήθηκε με την είδηση ότι ο Ίλον Μασκ εμπόδισε την Ουκρανία να πραγματοποιήσει επίθεση σε ρωσική ναυτική βάση;)
Η πάλη του ανθρώπου με την τεχνολογία είναι και το θέμα του βιβλίου Blood in the Μachine του Brian Merchant, του συντάκτη τεχνολογίας των «L.A. Times», που κυκλοφόρησε πριν από μερικές εβδομάδες. O Merchant επανεξετάζει το κίνημα των λουδιτών. Ο όρος σήμερα χρησιμοποιείται ευρέως για να υποδείξει κάποιον που φοβάται την τεχνολογία και την πρόοδο. Στην πραγματικότητα, υποστηρίζει ο Μerchant, oι λουδίτες πάλευαν για να υπερισχύσουν τα δικαιώματα των εργαζομένων έναντι των «κερδών των μηχανών». Το κίνημα ξεκίνησε από την Αγγλία του 19ου αιώνα, όταν η Βιομηχανική Επανάσταση στέρησε τη δουλειά σε χιλιάδες εξειδικευμένους εργάτες, οι οποίοι, ως αντίποινα, ξεκίνησαν να καταστρέφουν μαζικά μηχανήματα και εργοστάσια. Ο Merchant χρησιμοποιεί την ιστορία των λουδιτών για να μιλήσει για την επερχόμενη 4η Βιομηχανική Επανάσταση, τους γίγαντες της τεχνολογίας ως νέους υπερ-προνομιούχους, το ψυχολογικό κόστος της τεχνολογίας όπου κάθε χόμπι γίνεται και πιθανή πηγή εισοδήματος, τις δουλειές που προβλέπεται να εξαφανιστούν σύντομα καθώς και τις πιθανές ρυθμίσεις που θα μπορούσαν να γίνουν για να προστατευτούν οι εργαζόμενοι από τον οδοστρωτήρα της τεχνητής νοημοσύνης (Α.Ι.).
Πριν από λίγο καιρό μπήκα σε ένα ΚΤΕΛ για μια μικρή σχετικά διαδρομή. Δίπλα μου κάθισε μια κοπέλα (ή κυρία; ‒ πώς πρέπει να αποκαλώ μια συνομήλική μου, άραγε;). Διάβαζε ένα μεγάλο βιβλίο με σφραγίδα από τη βιβλιοθήκη του ΕΚΠΑ και έπαιζε κάτι σαν φιδάκι σε ένα παλιό κινητό Nokia. Την ώρα που πλησιάζαμε στα διυλιστήρια της Κορίνθου συνειδητοποίησα πως χρησιμοποιούσε το τηλέφωνό της με τον ίδιο τρόπο που το έκανε και πριν από είκοσι χρόνια: έστελνε συμβατικά sms. Μιλούσε στο τηλέφωνο για να ενημερώσει για τη διαδρομή («ναι, φτάνω») και για να πει τα νέα της στις φίλες της («ήρθε εκεί που έφτιαχνα το κρεβάτι και μου αντιμίλησε πάλι, καταλαβαίνω, αλλά απορώ με το πού έχει φτάσει όλο αυτό»). Κάποτε, μέσα στο τεχνολογικό μου πάθος, μπορεί να ένιωθα από περιφρόνηση έως οίκτο για όλη αυτήν τη ρετρό, μπούμερ διάθεση. Τώρα ένιωσα φθόνο γι’ αυτήν τη φανταστική ανεμελιά, γι’ αυτή την υπέροχη πολυτέλεια.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.
