Για πρώτη φορά, ένας από τους κορυφαίους χαρακτήρες της Disney, ο Μίκι Μάους, θα γίνει κοινό κτήμα, καθώς λήγουν τα πνευματικά δικαιώματα της αρχικής εκδοχής του πιο διάσημου ποντικού.
Το «Steamboat Willie», η ταινία μικρού μήκους του 1928 που σύστησε τον Μίκι Μάους στον κόσμο, θα χάσει την προστασία των πνευματικών δικαιωμάτων στις ΗΠΑ και μερικές ακόμη χώρες, στα τέλη του 2023. Κάτι που κάνει ειδικούς να αναρωτηθούν πώς θα αντιδράσει η Disney.
«Βλέπω ανθρώπους να ενθουσιάζονται σε φόρουμ στο Reddit και στο Twitter για τις δυνατότητες, ότι κατά κάποιο τρόπο θα είναι περίοδος κυνηγιού για τον Μίκι», λέει ο Άαρον Μος, της Greenberg Glusker, που ειδικεύεται στη νομοθεσία για τα πνευματικά δικαιώματα και τα εμπορικά σήματα. «Όμως, αυτό είναι μια παρανόηση του τι ισχύει για τα πνευματικά δικαιώματα», συμπλήρωσε.
Το ζήτημα είναι πιο σύνθετο από ό,τι φαίνεται και εκείνοι που θα προσπαθήσουν να εκμεταλλευτούν τη λήξη των πνευματικών δικαιωμάτων του «Steamboat Willie» μπορεί να πέσουν σε παγίδα. «Το ερώτημα είναι πού θα προσπαθήσει η Disney να βάλει το όριο για την εφαρμογή και αν θα εμπλακούν τα δικαστήρια σε αυτό», επεσήμανε ο Μος.
Τι αλλάζει
Η λήξη των πνευματικών δικαιωμάτων αφορά μόνο την αρχική εκδοχή του Μίκι Μάους, όπως εμφανίζεται στο «Steamboat Willie», όπου δεν μιλά, έχει μύτη αρουραίου, μάτια δίχως κόρες και μακριά ουρά.
Οι μεταγενέστερες εκδοχές του χαρακτήρα παραμένουν προστατευμένες από πνευματικά δικαιώματα, συμπεριλαμβανομένης εκείνης με το κόκκινο σορτς και τα λευκά γάντια, που είναι πιο οικεία στο κοινό σήμερα.
Η λήξη των δικαιωμάτων για το «Steamboat Willie» σημαίνει ότι η ασπρόμαυρη ταινία μικρού μήκους μπορεί να προβάλλεται δίχως την άδεια της Disney ή ακόμη και να μεταπωληθεί από τρίτους. Βέβαια, πριν από μερικά χρόνια η εταιρεία ανέβασε το φιλμ στο YouTube, δωρεάν. Επίσης, ο καθένας θα μπορεί να χρησιμοποιήσει το φιλμ και τον αρχικό Μίκι για νέες ιστορίες και έργα τέχνης.
Αυτό που συνέβη με τον Winnie the Pooh δίνει μια ιδέα για το τι θα μπορούσε να συμβεί. Φέτος, εξέπνευσαν τα πνευματικά δικαιώματα για το παιδικό βιβλίο του 1926 και ήδη γυρίστηκε θρίλερ, με τίτλο «Winnie-the-Pooh: Blood and Honey».
Η Disney δεν μπορεί να προσφύγει για τα πνευματικά δικαιώματα, όσο χρησιμοποιείται το υλικό του 1926 και όχι στοιχεία που προστέθηκαν αργότερα. Για παράδειγμα, το χαρακτηριστικό κόκκινο μπλουζάκι του αρκούδου, που «απέκτησε» το 1930.
Τα εμπορικά σήματα
Εδώ τα πράγματα γίνονται πολύπλοκα. Η Disney κατέχει και τα εμπορικά σήματα των χαρακτήρων της, όπως για τον Μίκι Μάους του «Steamboat Willie». Τα εμπορικά σήματα δεν έχουν λήξη, όσο οι εταιρείες συνεχίζουν να υποβάλλουν τα απαραίτητα έγγραφα, ενώ είναι σχεδιασμένα ώστε να μην υπάρχει σύγχυση στους καταναλωτές για το ποιος είναι πίσω από μια δημιουργία.
Με απλά λόγια, η όποια χρήση της αρχικής εκδοχής του Μίκι δεν μπορεί να δημιουργεί συνειρμούς ότι προέρχεται από την Disney. Αυτή η προστασία είναι ισχυρή επειδή ο χαρακτήρας- ακόμη και στην πρώιμη μορφή- έχει στενή σχέση με την εταιρεία. Οι άνθρωποι βλέπουν αυτά τα αυτιά και το χαμόγελο και αυτόματα το συνδέουν με την Disney, επεσήμανε η Τζέιν Γκίνσμπεργκ, αυθεντία σε ζητήματα πνευματικής ιδιοκτησίας και καθηγήτρια του Columbia University.
Το 2007, η Walt Disney Animation Studios άλλαξε το λογότυπο, για να ενσωματώσει τον ποντικό του «Steamboat Willie», ενισχύοντας τη σύνδεση του χαρακτήρα με την εταιρεία. Το λογότυπο επίσης προστατεύεται από εμπορικό σήμα. Επιπλέον, η Disney πουλά προϊόντα του «Steamboat Willie», από κάλτσες και σακίδια μέχρι κούπες, μπλούζες και αυτοκόλλητα.
Από την άλλη, το «Winnie-the-Pooh: Blood and Honey» πιθανότατα δεν έρχεται σε σύγκρουση με τα εμπορικά σήματα επειδή «κανένας λογικός άνθρωπος δεν θα πίστευε ποτέ ότι η Disney θα ενέκρινε μια τέτοια ιστορία», σχολίασε ο Μος. Επίσης, το πρόσωπο του Pooh είναι ελαφρώς παραμορφωμένο στην ταινία.
Η απάντηση της Disney
«Από την πρώτη εμφάνιση του Μίκι Μάους στο “Steamboat Willie» του 1928, ο κόσμος συνδέει τον χαρακτήρα με τις ιστορίες, τις εμπειρίες και τα αυθεντικά προϊόντα της Disney. Αυτό δεν θα αλλάξει όταν λήξουν τα πνευματικά δικαιώματα του “Steamboat Willie”», ανέφερε η εταιρεία, σε δήλωση για το θέμα.
«Σαφώς, θα συνεχίσουμε να προστατεύουμε τα δικαιώματά μας στις πιο σύγχρονες εκδοχές του Μίκι Μάους και άλλα έργα που συνεχίζουν να υπόκεινται σε πνευματικά δικαιώματα και θα εργαστούμε για να διασφαλίσουμε ότι δεν θα προκληθεί σύγχυση στους καταναλωτές από μη εγκεκριμένες χρήσεις του Μίκι και άλλων εμβληματικών χαρακτήρων μας», ανέφερε ακόμη.
Με πληροφορίες από NYT
