Ανώνυμοι χρήστες του Twitter εκθέτουν τον ακραίο εθνικισμό και το φιλορωσικό αίσθημα που κυκλοφορεί στο διαδίκτυο στην Κίνα. Το Πεκίνο βέβαια, φαίνεται πως είναι αρκετά δυσαρεστημένο με αυτό.
Τις τελευταίες εβδομάδες δεκάδες αναρτήσεις από τις πιο δημοφιλείς πλατφόρμες κοινωνικών μέσων της Κίνας έχουν μεταφραστεί και κοινοποιηθεί στο Twitter, προσφέροντας στο κοινό της Δύσης μία σπάνια ματιά στο κινεζικό διαδίκτυο.
Μεταξύ αυτών των αναρτήσεων συγκαταλέγεται ένα δημοφιλές στρατιωτικό ιστολόγιο που αναφέρει ψευδώς ότι η επίθεση στον σιδηροδρομικό σταθμό στο Κραματόρσκ έγινε από Ουκρανούς και όχι από Ρώσους. Επίσης, ένας γνωστός σχολιαστής των μέσων ενημέρωσης φέρεται να απορρίπτει τις φρικαλεότητες στη Μπούσα ενώ ένας vlogger με εκατοντάδες χιλιάδες ακόλουθους χρησιμοποιεί έναν μισογυνιστικό όρο για την Ουκρανία.
Οι αναρτήσεις εμφανίζονται στο Twitter με τους χρήστες να αναφέρουν ότι ότι στόχος τους είναι να εκθέσουν στο κοινό της Δύσης την πραγματική έκταση του φιλορωσικού ή εθνικιστικού περιεχομένου, που επικρατεί, στις πλατφόρμες της Κίνας που λογοκρίνονται έντονα.
Συχνά οι αναρτήσεις φέρουν το hashtag του «The Great Translation Movement» (Το Μεγάλο Μεταφραστικό Κίνημα) ή μοιράζονται από έναν λογαριασμό με το ίδιο όνομα, που διευθύνεται από μια αποκεντρωμένη, ανώνυμη ομάδα. Η ομάδα αυτή συγκεντρώνει και μεταφράζει δημοφιλείς αναρτήσεις για σημαντικά θέματα όπως είναι ο πόλεμος στην Ουκρανία. Από την έναρξη του κινήματος στις αρχές Μαρτίου, ο λογαριασμός έχει αποκτήσει ήδη ένθερμους οπαδούς αλλά και πολέμιους. Μετρά 116.000 Followers, που αυξάνονται όλο και περισσότερο και μια σειρά από επικρίσεις από τα κρατικά μέσα ενημέρωσης της Κίνας.
Το κίνημα δημιουργήθηκε ως απάντηση στην, κατά πολλούς υποκριτική, στάση της Κίνας που παρουσιάζεται ως ουδέτερη στην ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, ακόμη και όταν το κράτος και τα social media παρουσιάζουν φιλορωσικά αφηγήματα, είπε ο διαχειριστής του λογαριασμού στο CNN.
«Θέλουμε ο έξω κόσμος τουλάχιστον να γνωρίζει τι συμβαίνει στο εσωτερικό της χώρας, γιατί δεν πιστεύουμε ότι θα μπορούσε να γίνει κάποια αλλαγή εκ των έσω», είπε ο διαχειριστής, ο οποίος μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας, για λόγους ασφαλείας.
Το τμήμα της People's Daily, το φερέφωνο του κυβερνώντος Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας, ισχυρίστηκε ότι οι μεταφραστές πίσω από το κίνημα είναι ένοχοι καθώς αποδίδουν τα «ακραία σχόλια» ορισμένων χρηστών του Διαδικτύου σε «όλη τη χώρα». Σχολιαστής της εθνικιστικής εφημερίδας Global Times ισχυρίστηκε ότι η ομάδα περιελάμβανε «ξένες εχθρικές δυνάμεις» που διαιωνίζουν έναν «ψυχολογικό πόλεμο κατά της Κίνας».
Εκτός Κίνας, ωστόσο, οι ειδικοί στα μέσα ενημέρωσης προειδοποιούν ότι οι αναρτήσεις δεν δείχνουν μια ολιστική άποψη της κοινής γνώμης στην Κίνα και φαίνεται ότι έχουν επιλεγεί τουλάχιστον εν μέρει για να προκαλέσουν σοκ. Θα μπορούσαν ωστόσο να είναι χρήσιμες για να φέρουν στο φως αυτά τα στοιχεία που αναδύονται στα Μέσα Ενημέρωσης της Κίνας.
Επικριτές σημειώνουν επίσης ότι τα tweets της ομάδας δείχνουν στοιχεία της δικής της μεροληψίας, όπως η επιμονή σε αναρτήσεις που χρησιμοποιούν έναν όρο, ο οποίος συγκρίνει την Κίνα με τη ναζιστική Γερμανία. Οι αναρτήσεις που κερδίζουν στα social media της Κίνας πρέπει να εξεταστούν όμως, υπό το πρίσμα ενός εξαιρετικά λογοκριμένου περιβάλλοντός της χώρας, όπου ευδοκιμούν οι εθνικιστικές φωνές. Αντίθετα, οι φιλελεύθερες έχουν σε μεγάλο βαθμό υποχωρήσει ή λογοκριθεί, λένε οι ειδικοί.
Ωστόσο, ο διαχειριστής του κινήματος που μίλησε στο CNN, είπε ότι το ζητούμενο είναι να τονιστεί η ορατότητα τέτοιων αναρτήσεων. Ορισμένες προέρχονται από δημοφιλή σχόλια που λαμβάνουν χιλιάδες likes ή από εξέχοντες σχολιαστές, ακόμη και ειδησεογραφικά μέσα που υποστηρίζονται από την κυβέρνηση. «Στόχος μας είναι να ευαισθητοποιήσουμε τη Δύση για την κατάσταση της κοινής γνώμης στην Κίνα, είτε είναι καθαρά αποτέλεσμα αυθόρμητων αλληλεπιδράσεων (ή) αποτέλεσμα κυβερνητικής λογοκρισίας», είπε ο διαχειριστής.
«Θέλουμε να αντιμετωπίσουμε τις κινήσεις των ΜΜΕ που συνδέονται με το κινεζικό κράτος, δείχνοντας στη Δύση κάποιο από το περιεχόμενο που δεν θέλουν να δείξουν».
Η Κίνα, από την πλευρά της, έχει συχνά επιδιώξει να παρουσιάσει δύο διαφορετικές αφηγήσεις: μια για το εγχώριο κοινό και μια άλλη για το εξωτερικό. Αυτό γίνεται εφικτό τόσο μέσω του γλωσσικού φραγμού όσο και με τη βοήθεια του διαδικτυακού «τείχους» που απαγορεύει εφαρμογές όπως το Facebook, το Twitter και το Instagram. Το Μεγάλο Μεταφραστικό Κίνημα καταρρίπτει και τα δύο αυτά εμπόδια όμως.
Στην περίπτωση της Ουκρανίας, η Κίνα επιδίωξε να φανεί - τουλάχιστον στο κοινό του εξωτερικού - ως ουδέτερη και επένδυσε στην έκκληση για ειρήνη. Αλλά η κάλυψη από τα μέσα ενημέρωσης στο εσωτερικό της χώρας λέει μια διαφορετική ιστορία, όπως ισχυρίζεται ο David Bandurski, διευθυντής του China Media Project, ενός ερευνητικού προγράμματος σε συνεργασία με το Journalism & Media Studies Center του Πανεπιστημίου του Χονγκ Κονγκ.
«Αν κοιτάξει κάποιος απλώς την κάλυψη των (κρατικών) μέσων ενημέρωσης, είναι πραγματικά δύσκολο να μιλήσει για ουδετερότητα. Όλα όσα είπαν ενισχύουν την παραπληροφόρηση και ευθυγραμμίζονται με τη Ρωσία» σημείωσε.
Ενώ ο τόνος των μέσων ενημέρωσης που υποστηρίζονται από το κράτος είναι σαφής, οι ειδικοί λένε ότι είναι δύσκολο να μετρήσει κανείς τον παλμό της κοινής γνώμης στην Κίνα απλά κοιτάζοντας τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ακόμα και όταν πρόκειται για viral αναρτήσεις. Όπως οπουδήποτε στον κόσμο, οι απόψεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορεί να είναι ακραίες. Στην Κίνα, η έντονη χειραγώγηση και η λογοκρισία συχνά ενισχύουν συγκεκριμένες φωνές.
«Οι αρχές έχουν σίγουρα συμφέρον να προωθήσουν την αφήγηση που προτιμούν στο Διαδίκτυο και έχουν τα τεχνικά και πολιτικά μέσα για να «καθοδηγήσουν την κοινή γνώμη» αβίαστα», δήλωσε ο Florian Schneider, διευθυντής του Leiden Asia Center στην Ολλανδία. «Δεν πρέπει επίσης να υποτιμούμε τη δύναμη των αλγορίθμων των μέσων κοινωνικής δικτύωσης: καθώς οι φιλορωσικές δηλώσεις γίνονται mainstream, λαμβάνουν όλο και περισσότερα likes και shares, κάτι που τις κάνει πιο ορατές στους χρήστες», πρόσθεσε.
Η κατάσταση ωστόσο είναι περίπλοκη: από τη μία, το Πεκίνο έχει λόγους να είναι επιφυλακτικό με υπερεθνικιστικές φωνές, τις οποίες μερικές φορές λογοκρίνουν οι πλατφόρμες ενώ από την άλλη η εθνικιστική ρητορική έχει γίνει πιο κυρίαρχη στο διαδίκτυο τα τελευταία χρόνια. Οι πιο δυνατές φωνές όμως μπορεί να μην σημαίνει αυτόματα και πλειοψηφία.
Η Maria Repnikova, διευθύντρια του Κέντρου Μελετών Παγκόσμιας Πληροφορίας στο Πανεπιστήμιο της Τζόρτζια, υποστήριξε ότι στην περίπτωση της Ουκρανίας υπήρξαν «εναλλακτικές φωνές που μιλούσαν για τον πόλεμο...αλλά δεν είναι τόσο κυρίαρχες, τόσο δυνατές ή τόσο ορατές».
Οι αναρτήσεις αυτές μπορεί είτε να λογοκρίνονται είτε να είναι δύσκολο να εντοπιστούν. «Αν οι άνθρωποι μπορούσαν να δουν όλες αυτές τις εικόνες και σκηνές (από τον πόλεμο στην Ουκρανία), θα ήταν μια διαφορετική ιστορία; Θα ακούγονταν διαφορετικές φωνές;» διερωτάται.
Ο διαχειριστής του Great Translation Movement ελπίζει ότι το κίνημα θα μπορούσε να βοηθήσει το Πεκίνο να μειώσει τη ρητορική σε αυτές τις πλατφόρμες, ώστε να υπάρχει χώρος για περισσότερες φωνές. «Στη σημερινή κυρίαρχη συζήτηση στην Κίνα υπάρχει πολύ περιορισμένος χώρος για να μιλήσουν άνθρωποι που έχουν ορθολογικό μυαλό», είπε ο διαχειριστής.
«Ακόμα και αν μιλήσει κάποιος και αν δεν διαγραφεί, θα τον σπαμάρουν και οι υπόλοιποι χρήστες θα πουν ότι είναι κατάσκοπος. Η αξιοπρέπεια των ίδιων των ανθρώπων καταστρέφεται» τόνισε.
Με πληροφορίες του CNN
