Πέντε πολυαναμενόμενες νέες κυκλοφορίες ξένης λογοτεχνίας για τον Οκτώβριο

Laszlo Κrasznahorkai

Χερστ 07769: Η ιστορία Μπαχ του Φλόριαν Χερστ
Μτφρ.: Μανουέλα Μπέρκι, εκδόσεις Πόλις

Μπορεί να μην πήρε, και πάλι, το Νόμπελ Λογοτεχνίας, αλλά στην καρδιά πολλών φανατικών του αναγνωστών ο Λάσλο Κρασναχορκάι είναι ο τελευταίος των σπουδαίων Ευρωπαίων που αξίζει το βραβείο. Έχοντας ήδη στη συλλογή με τις διακρίσεις του ένα Μπούκερ, ο Ούγγρος συγγραφέας εξακολουθεί να γράφει μυθιστορήματα βγαλμένα από την ομίχλη μιας Κεντρικής Ευρώπης που δεν κατάφερε ποτέ να επουλώσει πλήρως τα τραύματά της, σαν σκηνικό από τις ταινίες του Μπέλα Ταρ, με τον οποίο ο Κρασναχορκάι είχε στενή συνεργασία.

Είτε πρόκειται για τους ακραία χειραγωγημένους κατοίκους στη Μελαγχολία της Αντίστασης, είτε για τους εξαθλιωμένους και εξαπατημένους του αξέχαστου Τανγκό του Σατανά, είτε για τους εμμονικούς με τη φυγή από μια αδιέξοδη πραγματικότητα του Πόλεμος και Πόλεμος, είναι σαφές ότι το πολιτικό σκηνικό που αντίκρισε ο ίδιος ο συγγραφέας από νωρίς ήταν πάντοτε γεμάτο μελανά, κόκκινα και γκρίζα χρώματα. Σε ένα τέτοιο γκρίζο σκηνικό διαδραματίζεται το άρτι εκδοθέν νέο του βιβλίο με τίτλο Χερστ 07769, εμπνευσμένο από τον κώδικα που αναγράφεται στους φακέλους των επιστολών που στέλνει στην Άνγκελα Μέρκελ ο καθαριστής τοίχων που ζει σε μια μικρή πόλη της Θουριγγίας, λέγοντας στον ταχυδρόμο ότι η υπόθεση είναι εμπιστευτική.

Εκεί ακριβώς είναι που ενσκήπτει η καταστροφή, από μια έκρηξη, την οποία διαδέχεται μια μυστηριώδης εξαφάνιση κατοίκων από την περιοχή αυτή της Θουριγγίας, πηγή έμπνευσης του Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ αλλά και μυστική βάση των νεοναζιστικών κινημάτων (είναι γνωστό ότι εκεί επικράτησε πρόσφατα το ακροδεξιό AfD). Για μία ακόμα φορά ο Ούγγρος συγγραφέας βρίσκει έναν μοναδικό τρόπο να περιπλέξει πραγματικά γεγονότα με τις πιο αλλόκοτες, σουρεαλιστικές καταστάσεις και την πειραματική γραφή του με την πολιτική αλληγορία. Το Χερστ 07769 έχει τιμηθεί στην Ουγγαρία με το Libri Prize.

Joseph Roth

Περιπλανώμενοι Εβραίοι
Μτφρ.: Μαρία Αγγελίδου-Άγγελος Αγγελίδης, εισαγωγή: Μάικλ Χόφμαν-επίμετρο Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου, εκδόσεις Άγρα

Το πιο αυτοβιογραφικό βιβλίο του Ροτ και το πιο ρεαλιστικό, στο οποίο το «New York Review of Books» είχε αφιερώσει ένα πολυσέλιδο αφιέρωμα, λέγοντας πως σε αυτήν ακριβώς την πραγματικότητα της περιπλάνησης των προγόνων του συναντήθηκαν η μνήμη με τη φαντασία.

Είναι γνωστό ότι ο Ροτ δεν έπαψε ποτέ να περιπλανιέται στην Ευρώπη, διωκόμενος από το χιτλερικό καθεστώς, έχοντας προλάβει ήδη από το 1927 να γράψει για τη σπαρακτική μοίρα των προγόνων του από το Μπρόντι της δυτικής Ουκρανίας, των Εβραίων της Ανατολικής Ευρώπης που δεν είχαν ποτέ πατρίδα.

Το ίδιο το έργο του Ροτ ήταν, άλλωστε, γεμάτο περιπλανώμενες ψυχές, ανθρώπους που διασχίζουν τα σύνορα, ταξιδιώτες και βετεράνους πολέμου, κυρίως Εβραίους που δεν έπαψαν ποτέ να προβληματίζονται για τη μοίρα τους, η οποία ήταν άμεσα συνυφασμένη με τη φυγή. Ας μην ξεχνάμε ότι ο σπουδαίος συγγραφέας από το Μπρόντι, ένας από τους πιο ιερούς για τους Εβραίους τόπους, ήταν από τους πρώτους που απαγορεύτηκαν όταν ανέλαβε ο Χίτλερ την εξουσία, πολύ πριν από τη σαρωτική λαίλαπα της Σοά.

Ιan Kershaw

Προσωπικότητα και Εξουσία
Μτφρ. Κωστής Πανσέληνος, εκδόσεις Αλεξάνδρεια

Ο Βρετανός ιστορικός, συγγραφέας της πληρέστερης βιογραφίας του Χίτλερ και αναλυτής του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, επανέρχεται με ένα βιβλίο για τις προσωπικότητες που καθόρισαν τον 20ό αιώνα και τους ηγέτες που ουσιαστικά άλλαξαν τον ρου της ιστορίας. Από τον Λένιν στον Μουσολίνι και από τον Στάλιν στον Ντε Γκολ, ελάχιστοι είναι οι πολιτικοί –στους οποίους περιλαμβάνεται και μια γυναίκα, η Θάτσερ– που παραλείπονται από ένα βιβλίο, το οποίο εξετάζει τις θετικές και σκοτεινές πλευρές των ηγετών, οι οποίοι με την παρέμβασή τους απέτρεψαν ή προκάλεσαν συρράξεις ή πολέμους. Έτσι, τονίζεται εξίσου η σπουδαία παρέμβαση του Γκορμπατσόφ στο θέμα των πυρηνικών εξοπλισμών και στην αποκλιμάκωση της έντασης και η παράνοια του Χίτλερ που τελικά έφτασε να αιματοκυλήσει τον πλανήτη.

Έχοντας ως βάση την κεντρική θέση του Μαξ Βέμπερ για τη θεωρία της χαρισματικής ηγεσίας, με τους ακολούθους του εκάστοτε ηγέτη να αποδίδουν σε αυτόν μεσσιανικά χαρακτηριστικά, ο Κέρσο πρεσβεύει ότι οι ηγετικές μορφές ξεχωρίζουν, κυρίως, σε περιόδους κρίσεων ή, έστω, μετά από κρίσιμες περιόδους (όπως συνέβη με τον Αντενάουερ ή τον Γκορμπατσόφ). Το ερώτημα, ωστόσο, που πάντα παραμένει είναι κατά πόσο επιτρέπεται η συγκέντρωση αυτών των εξουσιών σε δημοκρατικά καθεστώτα και αν τελικά νομιμοποιείται η φράση «ενός ανδρός αρχή». Η απάντηση δίνεται στα τελευταία κεφάλαια του βιβλίου.

Έλενα Φερράντε

Τα περιθώρια και η υπαγόρευση
Μτφρ.: Δήμητρα Δότση, εκδόσεις Πατάκης

Για χρόνια πίστευαν ότι πίσω από το ψευδώνυμο της συγγραφέως της Τετραλογίας της Νάπολης κρυβόταν ένας άνδρας: άπειρα τα κείμενα που είχαν γραφεί για τους καταξιωμένους Ιταλούς συγγραφείς που επέλεξαν το ψευδώνυμο «Φεράντε» για να πειραματιστούν με τις μυθιστορίες του τόπου τους. Μέχρι που αυτές οι δημοσιεύσεις ανέδειξαν από μόνες τους την προκατάληψη που υπάρχει στον λογοτεχνικό χώρο για τις γυναίκες συγγραφείς, τα θέματα περιθωριοποίησης και ταυτότητας, την αναγνωρισιμότητα με βάση το φύλο.

Η Φεράντε συνέχισε να γράφει χωρίς να αποκαλύπτει το πραγματικό της όνομα, αλλά δίνοντας έμφαση στα ζητήματα της πατριαρχίας σε σχέση με τη γραφή, ακροβατώντας ταυτόχρονα μεταξύ της ουδέτερης συγγραφικής ιδιότητας και της γυναικείας φωνής που έχει, κατεξοχήν, αφήσει να ακουστεί στα βιβλία της.

Καθοριστικό ρόλο στη συγκρότηση της γυναικείας συγγραφικής ταυτότητας της Φερράντε έπαιξαν οι επιβλητικές φωνές στην ιστορία της λογοτεχνίας: από την ποιήτρια της Αναγέννησης Γκασμπάρα Στάμπα που μίλησε, πρώτη φορά, για τη γυναικεία φλόγα μέχρι την Τζορτζ Έλιοτ και τη Γερτρούδη Στάιν, της οποίας η επίδραση είναι εμφανής στο έργο της Φερράντε, αλλά και την κατεξοχήν συνοδοιπόρο του Δάντη, Βεατρίκη.

Τα ανέκδοτα αυτά κείμενα και οι διαλέξεις της Φερράντε για τη λογοτεχνία περιλαμβάνονται σε αυτόν τον τόμο που άνοιξε πολλές συζητήσεις όταν κυκλοφόρησε στα αγγλικά, με την Ελίζαμπεθ Στράουτ να της απευθύνει δημόσια επιστολή μέσω της εφημερίδας «Guardian», στην οποία απάντησε η ίδια, φέρνοντας στον νου παλιές εποχές, με τους ανοιχτούς διαλόγους ανάμεσα σε συγγραφείς. Όπως, άλλωστε, τονίζει και η ίδια η Φερράντε στο βιβλίο, μιλώντας για την αλήθεια των γυναικών:  «Ούτε μια φράση δεν πρέπει να χαθεί στον άνεμο».

Patricia Lockwood

Κανείς δε μιλάει γι’ αυτό
Μτφρ.: Μυρσίνη Γκανά, εκδόσεις Ψυχογιός

«Το μαύρο κενό που είδε – μήπως ήταν κάτι σαν την πύλη; Πιθανόν. Και τα δυο ήταν διαστάσεις όπου μόνο ένα πράγμα συνέβαινε: αναθεωρούσες το πώς κατανοούσες την πραγματικότητα επιπλέοντας, όσο το έκανες, μέσα σε μια θάλασσα από τα δικά σου δάκρυα και κάτουρα. “Ξέρω τι περνάς”, είπε σιωπηλά στο μωρό, “αλλά καμιά φορά εκεί που σκρολάρεις η NASA θα ποστάρει μια εικόνα των άστρων”».

Πρόκειται για χαρακτηριστικό απόσπασμα από το πολυσυζητημένο μπεστ σέλερ της νεαρής που έχει τρελάνει το φανατικό κοινό της και τους κριτικούς, οι οποίοι βρήκαν στον χαοτικό κόσμο του ίντερνετ το όνομα που ταίριαζε στα λογοτεχνικά τους μέτρα. Με το αυτοβιογραφικό Priestdaddy η Αμερικανίδα τράβηξε την προσοχή του Ντέιβιντ Σεντάρις που τη διαφήμισε παντού αλλά και των Βρετανών κριτικών.

Από τότε όλοι ασχολούνται με τη νεαρή συγγραφέα, που στο συγκεκριμένο πόνημα δεν ανοίγει τις πόρτες της κολάσεως αλλά του διαδικτύου, μετατρέποντας τις διαδικτυακές αναρτήσεις σε αφορμές για πειραματικό στοχασμό και ένα ταξίδι διαδικτυακής περιπλάνησης και αυτογνωσίας. Το Κανείς δεν μιλάει γι’ αυτό χαρακτηρίστηκε ένα από τα δέκα καλύτερα βιβλία του 2021, σύμφωνα με τους “New York Times”, αποσπώντας το βραβείο Ντίλαν Τόμας και μια υποψηφιότητα –μπήκε στη βραχεία λίστα– για Βοοker.

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.

To νέο τεύχος της LiFO δωρεάν στην πόρτα σας με ένα κλικ.