Ο δημοσιογράφος Μένης Κουμανταρέας στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου

Ο δημοσιογράφος Μένης Κουμανταρέας στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου Facebook Twitter
Ο αρθρογράφος Μένης Κουμανταρέας, ο σκηνοθέτης Κάρολος Κουν και ο λογοτέχνης Αντώνης Σαμαράκης συναντιούνται σε ένα δημοσίευμα που ανακαλύψαμε σε μια αιγυπτιώτικη εφημερίδα.
0



ΤΡΕΙΣ ΜΕΓΑΛΟΙ
των Ελληνικών Γραμμάτων και Τεχνών συναντιούνται απροσδόκητα σε ένα άρθρο που δημοσιεύτηκε στην αιγυπτιώτικη εφημερίδα της Αλεξάνδρειας, «Ταχυδρόμος» στις 10 Δεκεμβρίου του 1961. Την εποχή που δημοσιεύεται το άρθρο οι πρωταγωνιστές του είναι πενήντα τριών ετών ο σκηνοθέτης Κάρολος Κουν, σαράντα δύο ο λογοτέχνης Αντώνης Σαμαράκης και μόλις τριάντα ο αρθρογράφος, Μένης Κουμανταρέας, λογοτέχνης επίσης που ακόμα τότε δεν είχε εκδώσει βιβλίο.

«Ο ΚΑΡΟΛΟΣ ΚΟΥΝ ΑΠΟΦΑΣΙΣΜΕΝΟΣ ΝΑ ΓΥΡΙΣΕΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΑΙΝΙΑ. ΤΙ ΕΔΗΛΩΣΕ Ο κ. ΑΝΤΩΝΗΣ ΣΑΜΑΡΑΚΗΣ ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ ΤΑ ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ ΘΑ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΗΘΟΥΝ» ο τίτλος του άρθρου.

Είναι Δεκέμβριος του 1961 όταν ο Μένης Κουμανταρέας συναντά τον Αντώνη Σαμαράκη, με την ευκαιρία της έκδοσης της νέας του συλλογής διηγημάτων Αρνούμαι, ένα έργο που έμελλε να μείνει στα κλασικής της νεοελληνικής λογοτεχνίας. Από εκείνη τη συνάντηση ο αρθρογράφος Κουμανταρέας μάς μεταφέρει την απροσδόκητη απήχηση που είχε το βιβλίο που μόλις εκδόθηκε και το θεωρεί φυσικό αφού, από το πρώτο του βιβλίο Ζητείται ελπίς, το ενδιαφέρον του κόσμου υπήρξε χαρακτηριστικό γιατί έφερνε κάτι ειπωμένο με καινούργιο τρόπο.

Αναφέρει δε: «ίσως το γεγονός ότι το διήγημα «Ποτάμι» έγινε φιλμ από τον Νίκο Κούνδουρο, το Σήμα κινδύνου θυμίζει το «Δράκο» και ακόμα πως το εξώφυλλο του Αρνούμαι συνθέτει κινηματογραφική ατμόσφαιρα, πείθουν πόσο όλες αυτές οι συμπτώσεις μπορεί να μην είναι τυχαίες. Και το πιο σημαντικό; Ο κ. Κάρολος Κουν ανακοίνωσε πως αποφάσισε να γυρίσει το «Αρνούμαι» στον κινηματογράφο. Γεγονός διπλής σημασίας από τη μια πλευρά λόγω Σαμαράκη, από την άλλη γιατί ο εμψυχωτής του Θεάτρου Τέχνης, αποφασίζει για πρώτη φορά να δοκιμασθεί σαν σκηνοθέτης του Κινηματογράφου».

Ο Ελληνικός Κινηματογράφος στερήθηκε και στέρησε από το κοινό του, ένα έργο που θα είχε τεράστιο ενδιαφέρον. Με σενάριο τα διηγήματα της συλλογής Αρνούμαι του πολυβραβευμένου συγγραφέα Αντώνη Σαμαράκη, σκηνοθεσία του μεγάλου θεατρικού σκηνοθέτη Κάρολου Κουν και πρωταγωνιστές τους ηθοποιούς του Θεάτρου Τέχνης είναι αναμφίβολο πως η ταινία θα έγραφε ιστορία.

Μας μεταφέρει δε στη συνέχεια ένα περιστατικό που του εμπιστεύτηκε ο Σαμαράκης που «αποκαλύπτει τον συνειδητό τρόπο που δουλεύει ένας αληθινός συγγραφέας». Θυμάται ο Σαμαράκης:

«Ήταν Σεπτέμβριος του 1958 και γύριζα από ένα ταξίδι στο εξωτερικό. Στην Αθήνα με περίμενε το Σήμα Κινδύνου. Ήταν έτοιμο, τυπωμένο. Δεν έμενε παρά η βιβλιοδεσία του και η διάθεσίς του στα βιβλιοπωλεία. Ξαφνικά μέσα στο τρένο που με έφερνε στην Αθήνα το μάτι μου πήρε έναν άνθρωπο που διάβαζε εφημερίδα στο μπροστινό κάθισμα. Τότε ακριβώς μου ήρθε μια ιδέα που αναποδογύριζε όλο το μυθιστόρημα με τον τρόπο που το είχα γραμμένο. Παρολίγο να σηκωθώ από τη θέση μου και να χτυπήσω το σήμα κινδύνου. Έκανα όμως κάτι καλύτερο. Γύρισα στην Αθήνα και αχρήστευσα όλο το έτοιμο υλικό. Ξανάρχισα το γράψιμο από την αρχή. Η ιδέα που μου είχε έρθει ήταν να παρεμβάλω στο κείμενο αποσπάσματα και τίτλους από μια εφημερίδα, τη "Φωνή των Φαρσάλων". Με τον τρόπο αυτό η πλοκή του βιβλίου αποκτούσε διπλό χαρακτήρα Από τη μια μεριά ο αφηγητής και από την άλλη η ειδησεογραφία. Το αποτέλεσμα ήταν ότι το Σήμα κινδύνου ξανατυπώθηκε από την αρχή, ένα χρόνο αργότερα, τον Ιούνιο του 1959».

Στη συνέχεια ο Αντώνης Σαμαράκης αφηγείται στον Μένη Κουμανταρέα τα σχετικά με την απόφαση της κινηματογράφησης της νέας του συλλογής διηγημάτων Αρνούμαι:

«Από καιρό ο κ. Κάρολος Κουν μού είχε εμπιστευθεί την ιδέα του να γυρίσει μια ταινία με τα στελέχη του Θεάτρου Τέχνης, έτσι που η ταινία αυτή να είναι μια ταινία με την σφραγίδα του τρόπου που εργάζεται το θέατρο αυτό αλλά αυτή τη φορά στον τομέα του κινηματογράφου. Είχε ακόμα σκεφτεί η ταινία αυτή να είναι βγαλμένη από ένα σύγχρονο ελληνικό κείμενο και συγκεκριμένα από ελληνικά διηγήματα που θα είχαν μεταξύ τους μια κάποια ενότητα. Ήδη από την εποχή του Ζητείται ελπίς ο κ. Κουν δούλευε την ιδέα αυτή στο μυαλό του. Φαίνεται όμως ότι το Αρνούμαι ήταν το κείμενο που του ενίσχυσε την ιδέα και τον έκανε τελικά να το αποφασίσει. Βρίσκει ότι τα διηγήματα μου είναι πολύ κινηματογραφικά και εξυπηρετούν απόλυτα τις προθέσεις του να δώσει το Θέατρο Τέχνης την παρουσία του και στο χώρο του Ελληνικού Κινηματογράφου. Είμαι τυχερός γιατί τα διηγήματα μου βρίσκονται σε άξια χέρια. Το να καταπιαστεί ο κ. Κουν με αυτά είναι για μένα τιμή και χαρά».

Ο δημοσιογράφος Μένης Κουμανταρέας στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου Facebook Twitter
Διαφήμιση στην εφημερίδα για «Το Ποτάμι» του Νίκου Κούνδουρου

Την επόμενη χρονιά, το 1962 η συλλογή Αρνούμαι τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Διηγήματος. Ο Κάρολος Κουν και ο Αντώνης Σαμαράκης πιθανόν να συναντιόταν στο εστιατόριο Κεντρικόν όπου σύχναζαν και οι δυο. Για την εκτίμηση του συγγραφέα προς τον σκηνοθέτη δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία με το δηλωτικό τίτλο του ποιήματος που περιλαμβάνεται στην ποιητική συλλογή του και το 'χει αφιερώσει από τον τίτλο του «Στον κύριο Κάρολο Κουν που τον αγαπώ».


Παρόλα αυτά η συνάντηση τους επί της οθόνης δεν κατάφερε τελικά να πραγματοποιηθεί ποτέ, για άγνωστους λόγους. Ο Ελληνικός Κινηματογράφος στερήθηκε και στέρησε από το κοινό του, ένα έργο που θα είχε τεράστιο ενδιαφέρον.

Με σενάριο τα διηγήματα της συλλογής Αρνούμαι του πολυβραβευμένου συγγραφέα Αντώνη Σαμαράκη, σκηνοθεσία του μεγάλου θεατρικού σκηνοθέτη Κάρολου Κουν και πρωταγωνιστές τους ηθοποιούς του Θεάτρου Τέχνης είναι αναμφίβολο πως η ταινία θα έγραφε ιστορία.

Ο Κάρολος Κουν πέθανε 26 χρόνια μετά, το 1987, και μέχρι το θάνατό του συνέχισε να προβάλλει το ελληνικό έργο στο Θέατρο από τον Βυζάντιο, Κορομηλά, Καπετανάκη, Ξενόπουλο μέχρι τους νεότερους που καθιέρωσε όπως τον Καμπανέλλη, την Αναγνωστάκη, τον Κεχαΐδη, τον Σκούρτη, τον Μουρσελά, τον Αρμένη. Προς τιμήν του θεσμοθετήθηκαν τα θεατρικά Βραβεία Καρόλου Κουν.

Ο Αντώνης Σαμαράκης, ένας από τους περισσότερο μεταφρασμένους Έλληνες πεζογράφους, καθώς τα έργα του έχουν μεταφραστεί σε περισσότερες από 30 γλώσσες, πέθανε το 2003 και σύμφωνα με την επιθυμία του, το σώμα του δωρήθηκε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών για έρευνες των φοιτητών της Ιατρικής. Ανακηρύχθηκε Πρεσβευτής Καλής θέλησης της Unicef το 1989. Τιμήθηκε με πολλά βραβεία, μεταξύ άλλων με Μεγα Βραβείο Αστυνομικής Λογοτεχνίας στη Γαλλία για το Λάθος, το βραβείο Europalia το 1982, για τη συνολική προσφορά του, τον Σταυρό του Ιππότη των Γραμμάτων και Τεχνών το 1995, το Κρατικό Βραβείο Τεχνών και Λογοτεχνίας στη Γαλλία το 1995 κ.ά. Η Ελληνική πολιτεία προς τιμήν του ονόμασε το έτος 2020, ως «Έτος Αντώνη Σαμαράκη».

Ο Μένης Κουμανταρέας, το 1961 ξεκίνησε να εργάζεται για το περιοδικό «Ταχυδρόμος», πηγή πιθανότατα του εν λόγω δημοσιεύματος της εφημερίδας «ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ» της Αλεξάνδρειας. Στη λογοτεχνία εμφανίστηκε την επόμενη χρονιά, το 1962, με τη συλλογή διηγημάτων Τα μηχανάκια. Έχει τιμηθεί από δυο φορές με τα Κρατικά βραβεία Διηγήματος και Μυθιστορήματος, για το σύνολο του έργου του από το Ίδρυμα Κώστα και Ελένης Ουράνη κ.ά. Δολοφονήθηκε τον Δεκέμβριο του 2014.

Βιβλίο
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Κωστής Γκιμοσούλης: «Δυο μήνες στην αποθήκη»

Το πίσω ράφι / «Δυο μήνες στην αποθήκη»: Οι ατέλειωτες νύχτες στο νοσοκομείο που άλλαξαν έναν συγγραφέα

Ο Κωστής Γκιμοσούλης έφυγε πρόωρα από τη ζωή. Με τους όρους της ιατρικής, ο εκπρόσωπος της «γενιάς του '80» είχε χτυπηθεί από μηνιγγίτιδα. Με τους δικούς του όρους, όμως, εκείνο που τον καθήλωσε και πήγε να τον τρελάνει ήταν ο διχασμός του ανάμεσα σε δύο αγάπες.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
Έτσι μας πέταξαν μέσα στην Ιστορία

Βιβλίο / Το φιλόδοξο λογοτεχνικό ντεμπούτο του Κώστα Καλτσά είναι μια οικογενειακή σάγκα με απρόβλεπτες διαδρομές

«Νικήτρια Σκόνη»: Μια αξιοδιάβαστη αφήγηση της μεγάλης Ιστορίας του 20ού και του 21ου αιώνα στην Ελλάδα, από τα Δεκεμβριανά του 1944 έως το 2015.
ΝΙΚΟΣ ΜΠΑΚΟΥΝΑΚΗΣ
Γκρέγκορ φον Ρετσόρι: Αποχαιρετώντας μια Ευρώπη που χάνεται

Βιβλίο / Γκρέγκορ φον Ρετσόρι: Αποχαιρετώντας μια Ευρώπη που χάνεται

Ένας από τους τελευταίους κοσμοπολίτες καλλιτέχνες και συγγραφείς αυτοβιογραφείται στο αριστουργηματικό, σύμφωνα με κριτικούς και συγγραφείς όπως ο Τζον Μπάνβιλ, βιβλίο του «Τα περσινά χιόνια», θέτοντας ερωτήματα για τον παλιό, σχεδόν μυθικό κόσμο της Ευρώπης που έχει χαθεί για πάντα.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
CARRIE

Βιβλίο / H Carrie στα 50: Το φοβερό λογοτεχνικό ντεμπούτο του Στίβεν Κινγκ που παραλίγο να καταλήξει στα σκουπίδια

Πάνω από 60 μυθιστορήματα που έχουν πουλήσει περισσότερα από 350 εκατομμύρια αντίτυπα μετράει σήμερα ο «βασιλιάς του τρόμου», όλα όμως ξεκίνησαν πριν από μισό αιώνα με την πρώτη περίοδο μιας ντροπαλής και περιθωριοποιημένης μαθήτριας γυμνασίου.
THE LIFO TEAM
Οι «Αρχάριοι» του Ρέιμοντ Κάρβερ, ήρωες τσακισμένοι από το κυνήγι του αμερικανικού ονείρου

Το πίσω ράφι / Οι «Αρχάριοι» του Ρέιμοντ Κάρβερ, ήρωες τσακισμένοι από το κυνήγι του αμερικανικού ονείρου

Γεννημένος στο Όρεγκον τα χρόνια που ακολούθησαν την οικονομική κρίση του '29, γιος μιας σερβιτόρας κι ενός εργάτη σε εργοστάσιο ξυλείας, ο κορυφαίος εκπρόσωπος του «βρόμικου ρεαλισμού» βίωσε στο πετσί του την αθλιότητα, τις δυσκολίες και την αποξένωση που αποτύπωσε στο έργο του.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
Μιχάλης Μακρόπουλος: «Ζούμε σε μια εποχή βαθιάς μοναξιάς, μέσα σε μια θάλασσα διαδικτυακών “φίλων”».

Βιβλίο / Μιχάλης Μακρόπουλος: «Ζούμε στη βαθιά μοναξιά των διαδικτυακών μας “φίλων”»

Ο συγγραφέας και μεταφραστής μιλά για τη δύναμη της λογοτεχνίας, για τα βιβλία που διαβάζει και απέχουν απ’ όσα σήμερα «συζητιούνται», για τη ζωή στην επαρχία αλλά και για το πόσο τον ενοχλεί η «αυτοπροσωπολατρία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης».
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
To «παράνομο» σεξ στην Αθήνα του Μεσοπολέμου σε μια νέα μελέτη

Βιβλίο / To «παράνομο» σεξ στην Αθήνα του Μεσοπολέμου σε μια νέα μελέτη

Κόντρα στα κυρίαρχα ήθη, ο Μεσοπόλεμος υπήρξε διεθνώς μια εποχή σεξουαλικής ελευθεριότητας. Μια πρωτότυπη έκδοση από τους Τάσο Θεοφίλου και Εύα Γανίδου εστιάζει στις επιδόσεις των Αθηναίων στο «παράνομο» σεξ, μέσα από δημοσιεύματα εφημερίδων της εποχής, με τα ευρήματα να είναι εντυπωσιακά, ενίοτε και σπαρταριστά.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
Εύα Στεφανή: «Με συγκινεί ακόμα ο «Πεισίστρατος» του Γιώργου Χειμωνά»

The Book Lovers / Εύα Στεφανή: «Βρίσκω θεραπευτικά τα μυθιστορήματα της Άγκαθα Κρίστι»

Ο Νίκος Μπακουνάκης συζητάει με την Εύα Στεφανή, σκηνοθέτιδα και καθηγήτρια Κινηματογράφου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, για τη διαδρομή της από την Δάφνη ντι Μοριέ στον Ε.Χ. Γονατά κι από τον Τσβάιχ στον Γιώργο Χειμωνά.
ΝΙΚΟΣ ΜΠΑΚΟΥΝΑΚΗΣ
Το συναρπαστικό ντεμπούτο της Ρένας Λούνα είναι καλή λογοτεχνία

Βιβλίο / Το συναρπαστικό ντεμπούτο της Ρένας Λούνα είναι καλή λογοτεχνία

Οι «Αλεπούδες του Περ-Λασαίζ» είναι ένα μυθιστόρημα άριστα δομημένο, με πυκνό λόγο και πλήθος πραγματολογικών στοιχείων, που αναπλάθει τη γαλλική επαρχία των ’50s μέσα από μια απελπισμένη ερωτική ιστορία με φεμινιστική χροιά. 
M. HULOT
Η σημασία του Le Corbusier σήμερα

Βιβλίο / Η σημασία του Le Corbusier σήμερα

Ο σπουδαίος αρχιτέκτονας και στοχαστής, που έβαλε ποίηση στο σκυρόδερμα και συνέδεσε τα οράματα ενός σύγχρονου «Blade Runner» με τον Παρθενώνα, μοιάζει σήμερα να έχει μεγαλύτερο αντίκτυπο και σημασία όσο ποτέ. Η «Συζήτηση με τους φοιτητές της αρχιτεκτονικής» από εκδόσεις ΠΕΚ αποδεικνύει γιατί.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
Οι δεσποινίδες της Αβινιόν ήταν από το Τσανάκ Καλέ

Βιβλίο / Οι δεσποινίδες της Αβινιόν ήταν από το Τσανάκ Καλέ

Τα κεραμικά των Δαρδανελλίων, ο συσχετισμός τους με την ταυτότητα, με το συναίσθημα. Ένα γοητευτικό βιβλίο δείχνει πώς τα «λαϊκά», «αγροτικά» κεραμικά συνδέονται με το κίνημα Arts & Crafts, με τον ιαπωνισμό, με τις διακοσμητικές τέχνες και το ντιζάιν στο τέλος του 19ου αιώνα και στις αρχές του 20ού.
ΝΙΚΟΣ ΜΠΑΚΟΥΝΑΚΗΣ
Τζούντιθ Μπάτλερ: Μιλώντας για το «φάντασμα του φύλου» χωρίς φόβο και πάθος

Βιβλίο / Τζούντιθ Μπάτλερ: Μιλώντας για το «φάντασμα του φύλου» χωρίς φόβο και πάθος

Mία από τις σημαντικότερες θεωρητικούς της εποχής μας, που έχει δεχθεί επιθέσεις και έχει λογοκριθεί για τις απόψεις της μόλις κυκλοφόρησε το τελευταίο της βιβλίο με τίτλο «Ποιος φοβάται το φύλο;» το οποίο αναμένεται να συζητηθεί, ενώ πολλοί αναρωτιούνται αν η ίδια έγινε mainstream.
EΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ