«Ντίβα» του Β. Βασιλικού: Αναψηλαφώντας τον μύθο της Κάλλας Facebook Twitter

«Ντίβα» του Β. Βασιλικού: Αναψηλαφώντας τον μύθο της Κάλλας

0

«Εκείνη την εποχή που γύριζα άσκοπα στην Ευρώπη -το γιατί δεν είναι της ώρας- δέχτηκα ένα τηλεφώνημα από τη φίλη μου τη Ζωή, που ζούσε χρόνια εγκατεστημένη στο Παρίσι. Μου ζητούσε να τη βοηθήσω στην επίλυση ενός πολύ λεπτού, όπως μου είπε, γι' αυτήν προβλήματος. Επρόκειτο -δεν άργησα να το καταλάβω μόλις την επισκέφτηκα στο διαμέρισμά της στο Πασί- για το βιβλίο που ήθελε να γράψει με τα απομνημονεύματά της για τη Μεγάλη Φίλη της, τη Μεγάλη Ντίβα, την Divina, όπως την αποκαλούσαν, που είχε πεθάνει σ' αυτό το ίδιο μελαγχολικό μα ολοζώντανο Παρίσι εννέα χρόνια πριν»...

Η νουβέλα «Ντίβα», με τις παραπάνω εναρκτήριες φράσεις, που κυκλοφόρησε πρόσφατα απ' την  Άγρα, γράφτηκε στη Ρώμη, προς το τέλος της δεκαετίας του '80, σε μια από τις γονιμότερες συγγραφικές περιόδους του Βασίλη Βασιλικού.

Αρχικά βρήκε τη θέση της στη συλλογή ιστοριών «Το σφράτο», μετά πέρασε στα «Δώρα της αγάπης» κι έπειτα εμφανίστηκε στις εκδόσεις Ηλέκτρα, σ' έναν μικρό τόμο επιμελημένο από τον ποιητή Γιώργο Μπλάνα, που κατέληξε δυσεύρετος. Έτσι προέκυψε η φετινή της επανέκδοση.

«Ντίβα» του Β. Βασιλικού: Αναψηλαφώντας τον μύθο της Κάλλας Facebook Twitter
Ο συγγραφέας φωτογραφημένος στο Φίλιον. Φωτ.: Σπύρος Στάβερης/LIFO

Πρόκειται για ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα της λογοτεχνίας-ντοκουμέντου, είδος στο οποίο διέπρεψε ο Βασιλικός, προαναγγέλλοντας με τον τρόπο του τη σημερινή εκδοτική πλημμυρίδα με μυθιστορήματα που στηρίζονται κυρίως σε πραγματολογικό υλικό.

Η «Ντίβα» είναι από τα έργα που θ' άξιζε ν' ανακαλύψουν οι νεότεροι, κι όχι μόνο επειδή σ' αυτό καταγράφτηκε πρώτη φορά ότι η Κάλλας έφερε στον κόσμο ένα παιδί του Αριστοτέλη Ωνάση, χάνοντάς το δύο ώρες μετά τον τοκετό. Πρόκειται για ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα της λογοτεχνίας-ντοκουμέντου, είδος στο οποίο διέπρεψε ο Βασιλικός, προαναγγέλλοντας με τον τρόπο του τη σημερινή εκδοτική πλημμυρίδα με μυθιστορήματα που στηρίζονται κυρίως σε πραγματολογικό υλικό.

ΝΤΙΒΑ
ΚΑΝΤΕ ΚΛΙΚ ΕΔΩ ΓΙΑ ΝΑ ΤΟ ΑΓΟΡΑΣΕΤΕ: Βασίλης Βασιλικός, Ντίβα, Εκδόσεις Άγρα

Ένα ανάλογο με την «Ντίβα» βιβλίο του είναι «Το ημερολόγιο του Ζ» που έγραψε το 1965, αφηγούμενος την προσωρινή, όπως αποδείχτηκε, αδυναμία του να δώσει μορφή στο μυθιστόρημα που, μετά και την ταινία του Γαβρά, έμελλε να τον κάνει παγκοσμίως γνωστό.

Αν όμως σ' εκείνη την περίπτωση η «επιφοίτηση» ήρθε μόλις διάβασε το «Εν ψυχρώ» του Καπότε, σ' ετούτη εδώ, οι σκόπελοι ήταν άλλης τάξης και δεν μπορούσαν να ξεπεραστούν. Προβάλλονταν δε από τον ίδιο ακριβώς άνθρωπο που είχε ζητήσει τη βοήθειά του, τη «Ζωή», που δεν είναι άλλη από τη Βάσω Δεβετζή (1922-1987). Μια πιανίστα με διεθνή σταδιοδρομία, αποδέκτης της εμπιστοσύνης, της φιλίας και της αγάπης της Κάλλας στα τρία τελευταία χρόνια της ζωής της και σε διαρκή πάλη έπειτα με τους «βρικόλακες» που αμαύρωναν τη μνήμη της.

«Από την αρχή», θυμάται ο Βασιλικός, «είχα πολλές αμφιβολίες για το εγχείρημα. Η δική μου Βάσω, όμως, η Παπαντωνίου, με την οποία ζούσαμε ήδη δύο χρόνια μαζί, απαίτησε σχεδόν να το αποδεχτώ. Οφείλεις ν' αποκαταστήσεις την αλήθεια, μου είπε, αυτής της ανεπανάληπτης μουσικής προσωπικότητας.

Δεδομένου ότι το '78, έναν χρόνο μετά τον θάνατο της Κάλλας, η Δεβετζή μου είχε δώσει μια σχετική συνέντευξη –αυτήν που απλώνεται ατόφια στο βιβλίο, στο κεφάλαιο "Reward"– πίστευα ότι θα στήσω και πάλι μπροστά της το μαγνητόφωνο, θα μελετούσα και το αρχείο της ντίβας κι επεξεργαζόμενος το υλικό, σ' έξι μήνες θα της παρέδιδα το χειρόγραφο».

callas Meneghini Facebook Twitter
Η Μαρία Κάλλας με τον πρώτο της σύζυγο, Τζοβάνι Μπατίστα Μενεγκίνι, 1958. Φωτ.: AP Photo/Str

Μ' όλα τα έξοδα πληρωμένα –φιλοξενία, μεταφορικά κ.ο.κ.– το ζεύγος Βασιλικού έφτασε το '86 σ' ένα Παρίσι τρομοκρατημένο από βόμβες που έσκαγαν καθημερινά κι είχαν γι' απώτερο στόχο την απελευθέρωση Λιβανέζων κρατουμένων από τις γαλλικές φυλακές. Μέχρι να φύγουν, δυο βδομάδες αργότερα, η πόλη είχε ανακτήσει τους κανονικούς ρυθμούς της. Στο μεσοδιάστημα, όμως, το εκδοτικό σχέδιο της Δεβετζή είχε ναυαγήσει οριστικά.

«Εντελώς απροσδόκητα, η τελευταία, μου απαγόρευσε τη χρήση μαγνητοφώνου», λέει ο Βασιλικός, «κι ήταν αδύνατον να παρακολουθήσω δαχτυλογραφώντας τον χειμαρρώδη λόγο της. Κάτω από τα άγρυπνα μάτια μιας ανιψιάς της, διάβασα έναν απίστευτο όγκο επιστολών προς την Κάλλας από θαυμαστές, ιμπρεσάριους, σκηνοθέτες, εφοπλιστές και συγγενείς, αλλά δεν μου επιτράπηκε να φωτοτυπήσω ούτε μία.

Η απόπειρα να κάνω ένα σκαρίφημα του βιβλίου στα αγγλικά, για λογαριασμό ενός αμερικανικού εκδοτικού οίκου, ήταν κι αυτή μια παταγώδης αποτυχία. Τα μάζεψα λοιπόν και γύρισα άπρακτος στη Ρώμη, αλλά έχοντας τόσες πολλές πληροφορίες φρέσκιες στο μυαλό μου, αποφάσισα να ξεδιπλώσω το χρονικό της μαρτυρίας που δεν γράφτηκε...».

Η «Ντίβα», βέβαια, πέρα από το υπαρξιακό γάντζωμα της Δεβετζή στο φάντασμα της φίλης της και τη σπασμωδική συμπεριφορά της, ξεδιπλώνει κι άλλα: Τον πανικό της Μαρίας Κάλλας στα στερνά της, τότε που απειλούνταν για φορολογικούς λόγους μ' έξωση από το σπίτι της στο Παρίσι κι έβγαζε στα κλεφτά τα κοσμήματά της στην Ελβετία. Τη μοναξιά που την έζωνε μετά τον θάνατο του Βισκόντι, του Παζολίνι αλλά και του Ωνάση, «ο οποίος, ως Σμυρνιός μάγκας, μολονότι παντρεμένος με την Κένεντι, της έκανε κάθε τόσο σερενάτες», όπως λέει ο Βασιλικός. Τον αυτοεξευτελισμό της από τη συμμετοχή της σε ιψενικό τρίγωνο με τον τενόρο Ντι Στέφανο και τη γυναίκα του, τον τρόμο της μήπως και διασταυρωθεί ζωντανά με μέλη της οικογένειάς της που μια ζωή τής γύρευαν χρήματα, τη «βάναυση» μοιρασιά της περιουσίας της ανάμεσα στον πρώην άντρα της, τον Μενεγκίνι, και την αδελφή της, τη θλιβερή ατμόσφαιρα του πρώτου πλειστηριασμού με προσωπικά της αντικείμενα, το '78.

Κι όλα αυτά, σε μια νευρώδη, στακάτη αφήγηση που πηγαινοέρχεται διαρκώς στον χρόνο και μπλέκει τη μυθοπλασία με την πραγματικότητα αξιοποιώντας την τεχνική του μοντάζ. 

ΑΓΟΡΑΣΤΕ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΕΔΩ

Βιβλίο
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

TRITH 19/10- ΕΧΕΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΕΙ- Γιατί το νέο άγαλμα της Μαρίας Κάλλας πυροδότησε θύελλα αντιδράσεων;

Ηχητικά Άρθρα / Γιατί το νέο άγαλμα της Μαρίας Κάλλας πυροδότησε θύελλα αντιδράσεων;

Κάτι δεν πήγε πάλι καλά με τη Μαρία Κάλλας, που στην ολόχρυση μοναξιά της δείχνει ότι από τον θάνατό της το 1977 μέχρι σήμερα όλα έχουν πάει λάθος. Γιατί (διαχρονικά) δεν έχει κατορθώσει η Ελλάδα να τιμήσει τη μεγάλη ντίβα όπως της αξίζει;
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Ο Μανώλης Πιμπλής και η Σταυρούλα Παπασπύρου μιλούν για την αγαπημένη εκπομπή των booklovers

Οθόνες / «Βιβλιοβούλιο»: Μια διόλου σοβαροφανής τηλεοπτική εκπομπή για το βιβλίο

Ο Μανώλης Πιμπλής και η Σταυρούλα Παπασπύρου ήταν κάποτε «ανταγωνιστές». Και πια κάνουν μαζί την αγαπημένη εκπομπή των βιβλιόφιλων, τη μοναδική που υπάρχει για το βιβλίο στην ελληνική τηλεόραση, που επικεντρώνεται στη σύγχρονη εκδοτική παραγωγή και έχει καταφέρει να είναι ευχάριστη και ενημερωτική.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Θανάσης Καστανιώτης: «Αν έκανα ένα δείπνο για συγγραφείς, δίπλα στον Χέμινγουεϊ θα έβαζα τη Ζυράννα Ζατέλη»

The Book Lovers / Θανάσης Καστανιώτης: «Αν έκανα ένα δείπνο για συγγραφείς, δίπλα στον Χέμινγουεϊ θα έβαζα τη Ζυράννα Ζατέλη»

Ο Νίκος Μπακουνάκης συζητάει με τον εκδότη Θανάση Καστανιώτη για την μεγάλη διαδρομή των εκδόσεών του και τη δική του, προσωπική και ιδιοσυγκρασιακή σχέση με τα βιβλία και την ανάγνωση.
ΝΙΚΟΣ ΜΠΑΚΟΥΝΑΚΗΣ
Τελικά, είναι ο Τομ Ρίπλεϊ γκέι; 

Βιβλίο / Τελικά, είναι γκέι ο Τομ Ρίπλεϊ;

Το ερώτημα έχει τη σημασία του. Η δολοφονία του Ντίκι Γκρίνλιφ από τον Ρίπλεϊ, η πιο συγκλονιστική από τις πολλές δολοφονίες που διαπράττει σε βάθος χρόνου ο χαρακτήρας, είναι και η πιο περίπλοκη επειδή είναι συνυφασμένη με τη σεξουαλικότητά του.
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
«Ο Δον Κιχώτης» του Θερβάντες: Ο θρίαμβος της λογοτεχνίας και της ανιδιοτελούς φιλίας

Σαν Σήμερα / «Ο Δον Κιχώτης» του Θερβάντες: Ο θρίαμβος της λογοτεχνίας και της ανιδιοτελούς φιλίας

Η ιστορία ενός αλλοπαρμένου αγρότη που υπερασπίζεται υψηλά ιδανικά είναι το πιο γνωστό έργο του σπουδαιότερου Ισπανού συγγραφέα, που πέθανε σαν σήμερα το 1616.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Ο Γουσταύος Κλάους στη χώρα του κρασιού: Μια γοητευτική βιογραφία του Βαυαρού εμπόρου

Βιβλίο / Γουσταύος Κλάους: Το γοητευτικό στόρι του ανθρώπου που έβαλε την Ελλάδα στον παγκόσμιο οινικό χάρτη

Το βιβλίο «Γκούτλαντ, ο Γουσταύος Κλάους και η χώρα του κρασιού» του Νίκου Μπακουνάκη είναι μια θαυμάσια μυθιστορηματική αφήγηση της ιστορίας του Βαυαρού εμπόρου που ήρθε στην Πάτρα στα μέσα του 19ου αιώνα και δημιούργησε την Οινοποιία Αχαΐα.
M. HULOT
Η (μεγάλη) επιστροφή στην Ιαπωνική λογοτεχνία

Βιβλίο / Η (μεγάλη) επιστροφή στην ιαπωνική λογοτεχνία

Πληθαίνουν οι κυκλοφορίες των ιαπωνικών έργων στα ελληνικά, με μεγάλο μέρος της πρόσφατης σχετικής βιβλιοπαραγωγής, π.χ. των εκδόσεων Άγρα, να καλύπτεται από ξεχωριστούς τίτλους μιας γραφής που διακρίνεται για την απλότητα, τη φαντασία και την εμμονική πίστη στην ομορφιά.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
Κλαούδια Πινιέιρο: «Είμαι γυναίκα, συγγραφέας, μητέρα, ειλικρινής, κουρελιασμένη»

Βιβλίο / Κλαούδια Πινιέιρο: «Είμαι γυναίκα, συγγραφέας, μητέρα, ειλικρινής, κουρελιασμένη»

Παρόλο που οι κριτικοί και οι βιβλιοπώλες κατατάσσουν τα βιβλία της στην αστυνομική λογοτεχνία, η συγγραφέας που τα τελευταία χρόνια έχουν λατρέψει οι Έλληνες αναγνώστες, μια σπουδαία φωνή της λατινοαμερικανικής λογοτεχνίας και του φεμινισμού, μοιάζει να ασφυκτιά σε τέτοια στενά πλαίσια.
ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΟΥΛΟΣ
Κωστής Γκιμοσούλης: «Δυο μήνες στην αποθήκη»

Το πίσω ράφι / «Δυο μήνες στην αποθήκη»: Οι ατέλειωτες νύχτες στο νοσοκομείο που άλλαξαν έναν συγγραφέα

Ο Κωστής Γκιμοσούλης έφυγε πρόωρα από τη ζωή. Με τους όρους της ιατρικής, ο εκπρόσωπος της «γενιάς του '80» είχε χτυπηθεί από μηνιγγίτιδα. Με τους δικούς του όρους, όμως, εκείνο που τον καθήλωσε και πήγε να τον τρελάνει ήταν ο διχασμός του ανάμεσα σε δύο αγάπες.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
Έτσι μας πέταξαν μέσα στην Ιστορία

Βιβλίο / Το φιλόδοξο λογοτεχνικό ντεμπούτο του Κώστα Καλτσά είναι μια οικογενειακή σάγκα με απρόβλεπτες διαδρομές

«Νικήτρια Σκόνη»: Μια αξιοδιάβαστη αφήγηση της μεγάλης Ιστορίας του 20ού και του 21ου αιώνα στην Ελλάδα, από τα Δεκεμβριανά του 1944 έως το 2015.
ΝΙΚΟΣ ΜΠΑΚΟΥΝΑΚΗΣ
Γκρέγκορ φον Ρετσόρι: Αποχαιρετώντας μια Ευρώπη που χάνεται

Βιβλίο / Γκρέγκορ φον Ρετσόρι: Αποχαιρετώντας μια Ευρώπη που χάνεται

Ένας από τους τελευταίους κοσμοπολίτες καλλιτέχνες και συγγραφείς αυτοβιογραφείται στο αριστουργηματικό, σύμφωνα με κριτικούς και συγγραφείς όπως ο Τζον Μπάνβιλ, βιβλίο του «Τα περσινά χιόνια», θέτοντας ερωτήματα για τον παλιό, σχεδόν μυθικό κόσμο της Ευρώπης που έχει χαθεί για πάντα.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
CARRIE

Βιβλίο / H Carrie στα 50: Το φοβερό λογοτεχνικό ντεμπούτο του Στίβεν Κινγκ που παραλίγο να καταλήξει στα σκουπίδια

Πάνω από 60 μυθιστορήματα που έχουν πουλήσει περισσότερα από 350 εκατομμύρια αντίτυπα μετράει σήμερα ο «βασιλιάς του τρόμου», όλα όμως ξεκίνησαν πριν από μισό αιώνα με την πρώτη περίοδο μιας ντροπαλής και περιθωριοποιημένης μαθήτριας γυμνασίου.
THE LIFO TEAM
Οι «Αρχάριοι» του Ρέιμοντ Κάρβερ, ήρωες τσακισμένοι από το κυνήγι του αμερικανικού ονείρου

Το πίσω ράφι / Οι «Αρχάριοι» του Ρέιμοντ Κάρβερ, ήρωες τσακισμένοι από το κυνήγι του αμερικανικού ονείρου

Γεννημένος στο Όρεγκον τα χρόνια που ακολούθησαν την οικονομική κρίση του '29, γιος μιας σερβιτόρας κι ενός εργάτη σε εργοστάσιο ξυλείας, ο κορυφαίος εκπρόσωπος του «βρόμικου ρεαλισμού» βίωσε στο πετσί του την αθλιότητα, τις δυσκολίες και την αποξένωση που αποτύπωσε στο έργο του.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
Μιχάλης Μακρόπουλος: «Ζούμε σε μια εποχή βαθιάς μοναξιάς, μέσα σε μια θάλασσα διαδικτυακών “φίλων”».

Βιβλίο / Μιχάλης Μακρόπουλος: «Ζούμε στη βαθιά μοναξιά των διαδικτυακών μας “φίλων”»

Ο συγγραφέας και μεταφραστής μιλά για τη δύναμη της λογοτεχνίας, για τα βιβλία που διαβάζει και απέχουν απ’ όσα σήμερα «συζητιούνται», για τη ζωή στην επαρχία αλλά και για το πόσο τον ενοχλεί η «αυτοπροσωπολατρία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης».
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ