Ένα Broadway classic, αλλιώς. Αυτή ήταν η αρχική σκέψη του Δημήτρη Μπογδάνου όταν πρότεινε στην Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής να ανεβάσει το διάσημο και βραβευμένο με Τόνι «Into the Woods» του «μπαμπά» των μεγάλων θεαμάτων του 20ού αιώνα, Στίβεν Σόντχαϊμ. Στην πρώτη του ενασχόληση με το είδος, ο σκηνοθέτης ανέτρεξε κατ' αρχάς στα χρόνια παραμονής του στο εξωτερικό, εκεί όπου τα εμπορικά υπερθεάματα αυτού του τύπου μονοπωλούν το ενδιαφέρον και το box office.
«Το αγαπώ το μιούζικαλ. Είναι πιο κοντά στην κουλτούρα των Λονδρέζων και των Νεοϋορκέζων, είναι πιο εξοικειωμένοι, αυτό είναι το νο.1 θέαμά τους. Όταν λένε "θέατρο" κατά κύριο λόγο εννοούν αυτές τις μεγάλες παραγωγές που παίζονται για πάρα πολλά χρόνια και επιβάλλονται, κατά κάποιον τρόπο, στην κοινωνική τους ζωή» ξεκινά να μου λέει, λίγες μέρες πριν από την πρώτη πανελλήνια παρουσίαση του «Into the Woods».
«Υπάρχουν πάρα πολλά ωραία καινούργια μιούζικαλ αλλά στη συγκεκριμένη περίπτωση, εγώ ήθελα πάρα πολύ να ακουμπήσω ένα Broadway classic και να προσπαθήσουμε να το επανασυστήσουμε ως είδος στο ελληνικό κοινό. Να ξεφύγουμε λίγο από αυτήν τη ρέπλικα τού "φέρνω ένα μιούζικαλ, copy paste, απ' έξω". Εδώ νομίζω ότι συμφώνησε και η πρόταση που έκανα στη Λυρική με τη διάθεση που είχαν κι εκείνοι. Εξαιρώντας το "Ωραία μου Κυρία", που επίσης βρισκόταν στον φετινό προγραμματισμό της Εναλλακτικής, δεν υπήρχε κάτι παρεμφερές. Μπορεί να είχαν ανέβει μοντέρνα μιούζικαλ, όπως το "Once" ή η "Απλή Μετάβαση" στο Εθνικό, αλλά και στις δύο αυτές περιπτώσεις μιλούσαμε για νέα έργα».
Επειδή η συνθήκη μας είναι ότι όλο το πράγμα ζωντανεύει μέσα σε μία σοφίτα, στο βεστιάριο της γιαγιάς, και με τα υλικά που θα μπορούσαν να βρεθούν σε μία σοφίτα, παλιά έπιπλα, κουτιά, σκέφτηκα να ζητήσω από τη Λυρική να μου ανοίξει τις αποθήκες των παλαιότερων παραγωγών και να επιλέξω κάποια πράγματα από αυτούς τους ήρωες, που έχουν παίξει σε άλλες παλαιότερες παραστάσεις.
Ίσως το μοναδικό είδος που έχει τόσο φανατικούς υποστηρικτές όσο και πολέμιους, με τους δεύτερους μάλλον να υπερισχύουν στη χώρα μας, το μιούζικαλ είναι σε φάση επαναδιαπραγμάτευσης με το ελληνικό κοινό, μέσα από τις προαναφερθείσες και άλλες αξιολογότατες προσπάθειες που γίνονται το τελευταίο διάστημα.
Ποιες είναι όμως οι αντικειμενικές δυσκολίες του είδους; «Τεχνικά, είναι εύκολα αντιληπτό ότι το μιούζικαλ έχει έναν παράλληλο κόσμο, τον μουσικό, ο οποίος, όταν, στην περίπτωση, ας πούμε, του Σόντχαϊμ, εξισώνεται με τη δυσκολία της όπερας, απαιτεί, εκτός από μελέτη και τρομερό ταλέντο, και αδιανόητο χρόνο. Όταν ξέρεις ότι ο μισός χρόνος των ωρών προετοιμασίας θα αφιερώνεται στην εκμάθηση της παρτιτούρας, γίνεται το πράγμα ακόμα πιο ζόρικο. Βέβαια, εδώ μπαίνει και η χαρά, παράλληλα με το πρωτόγνωρο του πράγματος για μένα, αφού έχω κάνει μουσικές παραστάσεις αλλά δεν έχω ξαναπιάσει ένα ατόφιο μιούζικαλ. Δεν σου κρύβω ότι δεν είχα αντιληφθεί, ξεκινώντας, όταν γοητεύτηκα από το συγκεκριμένο έργο, τη δυσκολία που έχει ο Σόντχαϊμ, όταν δημιουργεί τόσες παράλληλες μουσικές αφηγήσεις, και ο ένας μιλάει πάνω στον άλλο. Είναι μια κατηγορία πιο πάνω ο συγκεκριμένος συνθέτης. Γενικά είναι το πρότζεκτ προκλητικό, σε σχέση με τις συνθήκες του ανεβάσματος, και ο χρόνος ήταν εξαιρετικά πιεσμένος, γιατί η εξωστρέφεια της Λυρικής, τα τελευταία χρόνια, που είναι τόσο πολύτιμη για το κοινό, δεν σημαίνει απαραιτήτως ότι διευκολύνει τις καλλιτεχνικές ομάδες».
Το «Into the Woods» έχει 4 παράλληλες ιστορίες, καθώς χρησιμοποιεί τους αρχετυπικούς χαρακτήρες των πιο διάσημων παραμυθιών, την Κοκκινοσκουφίτσα, τη Σταχτοπούτα, τον Τζακ και τη φασολιά του, και τη Ραπουνζέλ. «Τις μπλέκει και στο πρώτο μέρος τις πετάει στο δάσος για να κυνηγήσουν τις ευχές τους. Στο δεύτερο μέρος αρχίζει η πιο ανθρωποφαγική λειτουργία, όταν τα πράγματα σκουραίνουν, έρχονται στο εδώ και τώρα, γι' αυτό και νομίζω ότι είναι ένα μιούζικαλ που αφορά» εξηγεί ο Δημήτρης. «Αν κάποιος δεν έρθει εναντιωμένος στο είδος, από εκεί και πέρα δεν υπάρχει περίπτωση να μη βρει σημεία ταύτισης. Αυτές οι παράλληλες ιστορίες που εξελίσσονται με πολλά μπες-βγες ήταν ένα εμπόδιο. Τα εμπόδια όμως μας κάνουν δημιουργικούς. Αν είχαμε περιστροφικές σκηνές κι έναν πλήρη θίασο, θα ήταν πιο εύκολη η δουλειά, αλλά λιγότερο δημιουργική. Εμένα μου αρέσει να δουλεύω οργανικά με την ομάδα. Η διαδικασία του blocking, που τακτοποιείς τα πράγματα στη σκηνή, "εσύ θα μπεις από εδώ, εσύ θα σταθείς εδώ", για μένα είναι το πιο βαρετό κομμάτι της διαδικασίας».
13 άνθρωποι επί σκηνής θα ερμηνεύσουν 23 ρόλους, στην εγκεκριμένη εκδοχή για πιάνο και κρουστά που θα δούμε, με εκείνον της Μάγισσας να πηγαίνει σε μία από τις κορυφαίες ερμηνεύτριες του είδους στην Ελλάδα, τη Νάντια Κοντογεώργη. Από την «Οπερέττα» του Νίκου Καραθάνου, μέχρι το «Sweeney Todd» και τη «Μελωδία της Ευτυχίας», η εξαιρετική ηθοποιός έχει να καταθέσει πολλά σχετικά διαπιστευτήρια, κι εδώ καλείται να αναλάβει έναν εμβληματικό ρόλο που έχουν υποδυθεί στο παρελθόν ονόματα όπως η Μπέρναντετ Πίτερς και η Μέριλ Στριπ, πιο πρόσφατα στο σινεμά.
«Η τριάδα των "παλιών", η Νάντια, μαζί με τον Αποστόλη Ψυχράμη και τη Χαρά Κεφαλά, το είδος το παίζουν στα δάχτυλα» συμφωνεί ο Δημήτρης. «Πέραν αυτού, κάναμε μια ωραία ακρόαση γιατί δεν είχαμε το άγχος που συνήθως υπάρχει στα ανεβάσματα των μιούζικαλ, να έχουμε εμπορικά ονόματα, μοντέλα, τραγουδιστές, διάσημους ηθοποιούς – κι ας μην τραγουδάνε και τόσο καλά. Νιώθω ότι μόνο στην Εναλλακτική θα μπορούσαμε να κάνουμε αυτή την παραγωγή με τον συγκεκριμένο τρόπο, με μοναδικό άγχος την καλλιτεχνική αρτιότητα. Η Νάντια είναι υπέροχη. Διαχειρίζεται με αριστοτεχνικό τρόπο και μπορεί να ξαναβλέπει τον συγκεκριμένο ρόλο. Είναι μεγάλη ίντριγκα και για την ίδια να μπει σε αυτήν τη διαδικασία, και το κατάφερε κυρίως γιατί δεν φοβήθηκε το χιούμορ, παράλληλα με την ανθρώπινη διάσταση».
Βέβαια, η ταινία του Ρομπ Μάρσαλ, πρόσφατη, παραγωγής του 2014, και επιτυχημένη εισπρακτικά, με πορεία που έφτασε μέχρι τις υποψηφιότητες των Όσκαρ, ήταν η αφορμή να μάθει το έργο ένα ακόμα ευρύτερο κοινό. «Φυσικά την ξαναείδα. Είδαμε πολύ υλικό. Δεν το χρησιμοποιήσαμε ως σημείο έμπνευσης αλλά έπρεπε να το μελετήσουμε. Το έργο έχει 72 σκηνές, είναι ατελείωτο κι έπρεπε να το εξερευνήσουμε για να καταλαβαίνουμε τις προθέσεις του συγγραφέα, άρα όσο περισσότερο υλικό είχαμε, τόσο πιο χρήσιμο ήταν για εμάς. Η ταινία, ωστόσο, ενώ είναι η απόλυτη συνταγή επιτυχίας, έχει ένα ντισαβαντάζ: Το γεγονός ότι έπρεπε να γίνει εμπορική και λίγο πιο παιδική. Επίσης το κόψανε. Το έργο είναι 2,5 ώρες και τα κοψίματα αυτά αφήνουν ανολοκλήρωτους χαρακτήρες, γι' αυτό θεωρώ ότι η ταινία δεν ήταν τόσο καλή».
Ενδιαφέρον προκαλεί το γεγονός ότι η σκηνογραφία και η ενδυματολογία της παράστασης αποτελούν, κατά κάποιον τρόπο, ένα κλείσιμο ματιού στην ιστορία της Λυρικής, αφού ο Δημήτρης, έπειτα από ψαχούλεμα στα «αμπάρια» της, επέλεξε να χρησιμοποιήσει props από παλιότερες παραστάσεις. «Επειδή η συνθήκη μας είναι ότι όλο το πράγμα ζωντανεύει μέσα σε μία σοφίτα, στο βεστιάριο της γιαγιάς, και με τα υλικά που θα μπορούσαν να βρεθούν σε μία σοφίτα, παλιά έπιπλα, κουτιά, σκέφτηκα –και με συγκίνησε– να ζητήσω από τη Λυρική να μου ανοίξει τις αποθήκες των παλαιότερων παραγωγών και να επιλέξω κάποια πράγματα από αυτούς τους ήρωες, που έχουν παίξει σε άλλες παλαιότερες παραστάσεις. Το κοστούμι της Σταχτοπούτας μας είναι το ίδιο που είχε χρησιμοποιηθεί πριν από 15 χρόνια. Οι πρίγκιπές μας, κομμάτια από πύργους, ό,τι μπορούσαμε να χρησιμοποιήσουμε ανακυκλώνοντας τους ίδιους τους ήρωες και να τους ανατρέψουμε κι εμείς με τον δικό μας τρόπο, όπως κάνει και ο Σόντχαϊμ, που ναι μεν τους χρησιμοποιεί, αλλά τελικά τους εξελίσσει, ήθελα πολύ να τα διερευνήσω όλα αυτά, και το καταφέραμε και σκηνογραφικά και ενδυματολογικά».
Δύο κύκλοι παραστάσεων για Φεβρουάριο και Μάιο, ετοιμάζονται λοιπόν γι' αυτό το εντελώς «χειροποίητο», meta ανέβασμα του πασίγνωστου μιούζικαλ, πάντα στην κλίμακα και τα υψηλά στάνταρ της Λυρικής «Το έργο δεν είναι καθόλου meta, είναι του '86. Εμείς προσπαθήσαμε να το δούμε διαφορετικά, όπως βλέπουμε το σύγχρονο θέατρο. Στην Ελλάδα έχουμε και πολύ και καλό θέατρο. Κακά τα ψέματα, μπορεί σε επίπεδο εκπαίδευσης και παραγωγής τα πράγματα να είναι ακόμα πολύ φτωχά, αλλά ο Έλληνας θεατράνθρωπος είναι πολύ παραγωγικός και παλεύει για να πετύχει ένα αποτέλεσμα, είτε σε low budget επίπεδο ομάδας είτε σε πιο μεγάλες –για τα μέτρα μας– παραγωγές σε ιδρύματα κ.λπ. Το θέατρό μας, θέλω να πω, έχει πάρει έναν καλό δρόμο, ενώ αντίστοιχα το μιούζικαλ δεν τον έχει βρει ακόμα. Τώρα προσπαθούμε να ανοίξουμε αυτό το πεδίο. Αν βάλουμε ένα μικρό λιθαράκι, είτε η παράσταση είναι καλή είτε δεν είναι, μπορεί ένα μέρος του κοινού να παρασυρθεί από τη δική μας προσπάθεια».
Into the Woods
Μιούζικαλ / Πρώτη πανελλήνια παρουσίαση
Σε μουσική και στίχους του Στίβεν Σόντχαϊμ και κείμενο του Τζέιμς Λαπάιν
Πρώτη σκηνοθεσία στο Μπρόντγουεϊ από τον Τζέιμς Λαπάιν
Ενορχήστρωση από τον Τζόναθαν Τιούνικ
Μουσική διεύθυνση, μουσική διδασκαλία: Στάθης Σούλης
Σκηνοθεσία, μετάφραση: Δημήτρης Μπογδάνος
Απόδοση στίχων: Τζούλια Διαμαντοπούλου
Σκηνικά, κοστούμια: Λίνα Πηγαδιώτη
Κινησιολογία: Κωνσταντίνος Κουνέλλας
Φωτισμοί: Σάκης Μπιρμπίλης
Ερμηνεύουν: Νάντια Κοντογεώργη, Χαρά Κεφαλά, Αποστόλης Ψυχράμης, Μαρία Γράμψα, Δάφνη Δαυίδ, Λευτέρης Καλπακτσίδης, Ιωάννης Κοντέλλης, Θάνος Λέκκας, Δανάη Μουτσοπούλου, Δημήτρης Μπογδάνος, Όλγα Παπακωνσταντίνου, Λυδία Τζανουδάκη
Πιάνο: Στάθης Σούλης
Κρουστά: Θοδωρής Βαζάκας, Κώστας Σερεμέτης
Εναλλακτική Σκηνή Εθνικής Λυρικής Σκηνής
Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος
8, 9, 12, 13, 14, 15, 16 Φεβρουαρίου 2020
13, 14, 15, 16, 17 Μαΐου 2020
Ώρα έναρξης: 20.30 (Κυριακές: 19.00)
Εισ.: 10-20 €
σχόλια