ΣΤΙΣ 1 ΚΑΙ 2 Ιουλίου, στο πλαίσιο του προγράμματος 2024 του θεσμού «Όλη η Ελλάδα ένας πολιτισμός», που προσφέρεται δωρεάν από το υπουργείο Πολιτισμού, παρουσιάζεται στο Νεκρομαντείο Αχέροντα στην Πρέβεζα η θεατρική παράσταση «Ψυχορραγήματα» σε σκηνοθεσία και επιμέλεια σκηνικού χώρου του Γιώργου Κουτλή και κείμενο του Suyako.
Στον κατεξοχήν φορτισμένο τόπο του Νεκρομαντείου του Αχέροντα συναντάμε μια γυναίκα στην αυλή του σπιτιού της. Μας καλωσορίζει και μας μαζεύει γύρω της για να μας διηγηθεί την εμπειρία της από την πρώτη της συνάντηση με το φαινόμενο του θανάτου. Μαζί της, δίπλα της, ένας μουσικός σαν μια αόρατη φιγούρα τη συνοδεύει ηχητικά σε αυτήν τη σύγχρονη και συνάμα παραδοσιακή αφήγηση για το πέρασμα από την εγκόσμια κατάσταση στην υπερκόσμια. Είναι μια προσπάθεια κατανόησης και εξαγνισμού του δεύτερου μέρους του ζεύγους «Ζωή και Θάνατος», αυτού του τόσο καθημερινού και αναπόσπαστου μέρους κάθε ύπαρξης που ακόμη δυσκολευόμαστε να αποδεχτούμε.
Λίγο πριν από την πρεμιέρα, ο Γιώργος Κουτλής μάς λέει δυο λόγια για την ιδιαιτερότητα της παράστασης «Ψυχορραγήματα», που ανοίγει το πρόγραμμα του θεσμού «Όλη η Ελλάδα ένας πολιτισμός» του ΥΠΠΟ, ο οποίος φέτος περιλαμβάνει παραστάσεις σε αρχαιολογικούς χώρους όπως το Ανάκτορο του Νέστορα στην Πύλο, το αρχαίο θέατρο Πλευρώνας στο Μεσολόγγι, ο Αύλειος Χώρος του Αρχαιολογικού Μουσείου Νεμέας, το Αρχαιολογικό Μουσείο Ρόδου και άλλοι δέκα αρχαιολογικοί χώροι.
«Ο διάλογος της λογοτεχνίας, της ποίησης και της μουσικής με το φαινόμενο του θανάτου είναι η βασική πηγή έμπνευσης της παράστασης. Το κυρίως σώμα του κειμένου, που είναι του Suyako και λέγεται "Οι φίλοι μας που πέθαναν να στείλουν καρτ ποστάλ", είναι ουσιαστικά μια παραλογή, γραμμένη σε σημερινή γλώσσα, πότε λαϊκή και πότε λόγια».
— Γιατί επέλεξες το Νεκρομαντείο του Αχέροντα στην Πρέβεζα για να ανεβάσεις τα «Ψυχορραγήματα»;
Το Νεκρομαντείο του Αχέροντα ήταν ο κατεξοχήν τόπος συνάντησης των ζωντανών με τον Κάτω Κόσμο και σήμερα στην Ελλάδα δεν υπάρχει άλλο αντίστοιχό του. Ήταν φτιαγμένο για να βοηθά, στην πραγματικότητα, τους ζωντανούς να έρθουν σε επαφή –έστω και συμβολικά– με τους νεκρούς τους, ένας τρόπος διαχείρισης του πένθους, κατά τη γνώμη μου. Γι’ αυτό και η επιλογή έμοιαζε αυτονόητη.
— Πες μου για τον τίτλο της παράστασης.
Ο τίτλος της παράστασης προέκυψε ως τίτλος-ομπρέλα την περίοδο της έρευνας. Κατά τη διάρκεια της συλλογής του υλικού φάνηκε πως αυτό που μας ενδιέφερε περισσότερο ήταν να φωτίσουμε τις τελευταίες στιγμές ενός ανθρώπου, να δούμε το τελευταίο του ταξίδεμα και «να του κρατήσουμε το χέρι», παρά να πενθήσουμε τον χαμό κάποιου. Έτσι, μαζέψαμε ιστορίες που η κεντρική τους ιδέα ήταν αυτή και σιγά σιγά συνθέσαμε ένα κείμενο που κάνει ακριβώς αυτό. Στην αρχή, για να είμαι ειλικρινής, σκεφτόμουν το «Χαροπαλέματα», αλλά η Ελένη Κουτσιούμπα πρότεινε το «Ψυχορραγήματα» που ακούγεται σαφώς καλύτερα.
— Γιατί ήθελες να κάνεις ένα έργο για τον θάνατο;
Γιατί είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής! Μόνο ακουμπώντας το θέμα του θανάτου μπορούμε να κατανοήσουμε τη ζωή, και το ανάποδο.
— Τι είναι αυτό που κάνει αυτή την προαιώνια σύγκρουση της ζωής με τον θάνατο τόσο ελκυστική στην τέχνη;
Το άγνωστο του φαινομένου, φαντάζομαι. Και η ατέρμονη προσπάθεια κατανόησής του μαζί με την ανάγκη της παρηγοριάς. Οι άνθρωποι μέσα στην άγνοιά μας έχουμε και πολύ μεγάλη ιδέα για τον εαυτό μας οπότε, αρνούμενοι να παραδεχθούμε ότι είμαστε απλώς στοιχεία που παροδικά έχουν αυτήν τη μορφή και στη συνέχεια θα διαλυθούμε εις τα εξ ων συνετέθημεν, κάνουμε την αγωνία μας τέχνη.
— Ποιες είναι οι αναφορές του κειμένου της παράστασης; Από πού είναι εμπνευσμένο;
Ο διάλογος της λογοτεχνίας, της ποίησης και της μουσικής με το φαινόμενο του θανάτου είναι η βασική πηγή έμπνευσης της παράστασης. Το κυρίως σώμα του κειμένου, που είναι του Suyako και λέγεται «Οι φίλοι μας που πέθαναν να στείλουν καρτ ποστάλ», είναι ουσιαστικά μια παραλογή, γραμμένη σε σημερινή γλώσσα, πότε λαϊκή και πότε λόγια, πότε σε δεκαπεντασύλλαβο και πότε όχι, που δημιουργήθηκε ως μια απόπειρα συνομιλίας με τις παραδοσιακές ελληνικές παραλογές, όσον αφορά στον τρόπο αλλά και στη θεματική τους. Το κείμενο αυτό εμπλουτίστηκε με παραδοσιακά τραγούδια, μοιρολόγια, ποιήματα, αποσπάσματα από τους «Νεκρικούς Διαλόγους» του Λουκιανού και κάποιους στίχους που (μάλλον) ανήκουν στον Αισχύλο. Η δεξαμενή αυτών των υλικών είναι, πραγματικά, απύθμενη.
— Ποιο είναι το πρώτο έργο που σου έρχεται στο μυαλό που να αναφέρεται στη σύγκρουση του ανθρώπου με τον Χάρο;
Το πρώτο πράγμα που μου ήρθε αυτήν τη στιγμή ήταν ο μύθος της Περσεφόνης και οι ΖΝ (χιπ-χοπ συγκρότημα). Ό,τι να 'ναι γίνεται μες στο κεφάλι μου! Έργο… Οι «Βάτραχοι»; «Του νεκρού αδερφού»;
— Τι ακριβώς παρουσιάζει η παράσταση;
Παρακολουθούμε μια γυναίκα στην αυλή του σπιτιού της. Μας υποδέχεται και μας διηγείται μια ιστορία από τα παιδικά της χρόνια. Τις τελευταίες στιγμές ενός γέρου ψαρά, κάποτε στο χωριό της. Ουσιαστικά, την πρώτη της συνάντηση με τον θάνατο. Τη συνοδεύει ένας ορατός-αόρατος μουσικός σε όλη την αφήγηση και μάλλον και στη δική της έξοδο από τη ζωή.
— Πόσο διαφορετικό είναι το στήσιμο μιας παράστασης σε εξωτερικό χώρο από ό,τι στη σκηνή ενός θεάτρου;
Είναι τεράστια η διαφορά. Η διαχείριση, φυσικά, εξαρτάται από το είδος της παράστασης, τις δυνατότητες της παραγωγής, αλλά και από το ίδιο το φυσικό περιβάλλον. Στην προκειμένη περίπτωση, επειδή ο χώρος είναι τόσο συγκεκριμένος, φορτισμένος και πραγματικά μέσα στη φύση, αποφάσισα να μην επέμβω ιδιαίτερα, ούτε σκηνογραφικά ούτε φωτιστικά. Το θέμα, άλλωστε, και ο παραμυθητικός τρόπος της αφήγησης της ιστορίας μας χρειάζεται την καθαρότητα του τοπίου και μόνο.
Η θεατρική παράσταση «Ψυχορραγήματα» θα παρουσιαστεί στο Νεκρομαντείο Αχέροντα της Πρέβεζας στις 1 & 2/7, στις 20:45.
Συντελεστές
Σκηνοθεσία, επιμέλεια σκηνικού χώρου: Γιώργος Κουτλής
Κείμενο: Suyako
Δραματουργία: Ελένη Κουτσιούμπα
Μουσική σύνθεση: Panú
Ερμηνεύουν: Ελένη Κουτσιούμπα, Πάνος Μανουηλίδης
ΑΜΚΕ: OBRAZ
