«Oθέλλος» σε σκηνοθεσία Χ. Φραγκούλη: Όσο περισσότερο φωνάξει κανείς, κερδίζει;

«Oθέλλος» σε σκηνοθεσία Χ. Φραγκούλη: Όσο περισσότερο φωνάξει κανείς, κερδίζει; Facebook Twitter
Τα προβλήματα βρίσκονται αλλού και όχι στην παιγνιώδη και «πειραχτική» διάθεση της ομάδας απέναντι στον «σεβάσμιο» βάρδο του Έιβον. Φωτο: Εβίτα Σκουρλέτη
0

Ο Οθέλλος έχει παρουσιαστεί με ηθοποιούς όλων των εθνικοτήτων, με blackface και χωρίς. Έχει ανεβεί ως αντι-αποικιοκρατική κριτική, ως θέατρο διαμαρτυρίας εναντίον του απαρτχάιντ, ως κριτική της εκμετάλλευσης των μαύρων σε έναν κόσμο λευκών, ως φεμινιστικό «μάθημα για την καταστροφή των γυναικών από τους άνδρες», ως σπουδή στην «κοινοτοπία του κακού» – για να θυμηθούμε την περίφημη φράση της Χάνα Άρεντ¹.


Πιο πρόσφατα, μάλιστα, επιστρατεύτηκε ως πλατφόρμα αμφισβήτησης των κατασκευασμένων ταυτοτήτων, των τρόπων που ερμηνεύουμε αυτά που βλέπουμε –το χρώμα και το φύλο των ανθρώπων– αλλά και αυτά που ακούμε: πώς δηλαδή θυματοποιούμαστε προθύμως από ψευδείς πληροφορίες, επιτρέποντάς τους άκριτη πρόσβαση στο θυμικό μας και την αφύπνιση των ταπεινότερων ενστίκτων μας.


Ο Σαίξπηρ είναι, βλέπετε, τόσο γενναιόδωρος, ώστε ευνοεί πάσης φύσεως αναγνώσεις των έργων του, οι πιο επιτυχημένες εκ των οποίων λειτουργούν ως καθρέφτες της φύσης και της εποχής μας.

Δεν είναι υποχρεωτικό, βέβαια, να έχει κανείς κάποια πολιτική ή κοινωνιολογική «ατζέντα» ανεβάζοντας τον Οθέλλο. Καλό όμως είναι σε κάθε περίπτωση να ξέρει τι θέλει να πει και για ποιον λόγο επιλέγει το συγκεκριμένο έργο ως όχημα έκφρασης των ανησυχιών και της καλλιτεχνικής του αγωνίας.

Τα κωμικά και φαρσικά στοιχεία που πλημμυρίζουν την παράσταση, ακόμη και όταν αποδεικνύονται ανούσια ή άστοχα, φέρουν έναν αέρα φρεσκάδας και χιούμορ που «σκουντάει», αλλά δεν υπερσκελίζει τελικά το σοβαρό δραματικό μέρος.


Αναζητώντας τον πυρήνα της αγωνίας αυτής, βρέθηκα αντιμέτωπη με πολλές δυσκολίες στη διάρκεια της παράστασης του Θεάτρου Τέχνης.

Ο Οθέλλος του Χάρη Φραγκούλη και της ομάδας του αντικατοπτρίζει προφανώς την αισθητική, τα βιώματα και τις αναφορές των συντελεστών της, οι οποίοι είναι στη συντριπτική τους πλειοψηφία εξαιρετικά νέοι.

Ως εκ τούτου, κρίνεται αναμενόμενη και εν πολλοίς ευπρόσδεκτη όλη αυτή η προσπάθεια οικειοποίησης και εξημέρωσης του κειμένου μέσω των κωδίκων της γενιάς τους.

«Oθέλλος» σε σκηνοθεσία Χ. Φραγκούλη: Όσο περισσότερο φωνάξει κανείς, κερδίζει; Facebook Twitter
Όσο περνάει η ώρα και πλησιάζουμε προς το τέλος, τα λεμόνια ξεζουμίζονται, τα ουρλιαχτά πολλαπλασιάζονται, οι βουτιές, τα σουρσίματα και τα κουτουλήματα επιτείνονται, το κινησιολογικό πανδαιμόνιο κορυφώνεται. Φωτο: Εβίτα Σκουρλέτη


Τα κωμικά και φαρσικά στοιχεία που πλημμυρίζουν την παράσταση, ακόμη και όταν αποδεικνύονται ανούσια ή άστοχα, φέρουν έναν αέρα φρεσκάδας και χιούμορ που «σκουντάει», αλλά δεν υπερσκελίζει τελικά το σοβαρό δραματικό μέρος: λεμόνια που εκτοξεύονται προς πάσα κατεύθυνση, «γε-γε-γε, αγαπημένε στρατηγέ», ο τέκνο χορός του Ροδερίγου, τα μικροσχόλια σε πραγματικό χρόνο («δεν χωράω να περάσω από εδώ» λέει ο Οθέλλος, καθώς στριμώχνεται δίπλα στο πιάνο· «ωραίο το λεμόνι», αποφαίνεται ένας άλλος ηθοποιός, δαγκώνοντας το κίτρινο εσπεριδοειδές), ο Άγγελος Παπαδημητρίου ως αναμαλλιασμένος ευγενής που τυλίγεται νευρωτικά στο ροζ σάλι του κ.ο.κ.

Τα προβλήματα βρίσκονται αλλού και όχι στην παιγνιώδη και «πειραχτική» διάθεση της ομάδας απέναντι στον «σεβάσμιο» βάρδο του Έιβον.

Σημαντικότατο εξ αυτών η «απουσία» του Ιάγου: ουδέποτε αισθανόμαστε την ηλεκτρισμένη αύρα του, ουδέποτε αντιλαμβανόμαστε τη διαβρωτική, καταστρεπτική επιρροή του.

Στις κρίσιμες σκηνές όπου ο ήρωας δηλητηριάζει το αυτί του Οθέλλου με συκοφαντίες, όπου κινεί με δολερή μαεστρία τα νήματα της ψυχής του δεύτερου, όπου πυρπολεί τις σκοτεινότερες ανασφάλειές του, ο θεατής δεν «ακούει» τίποτα, κι ας βγαίνουν καθαρά τα λόγια από το στόμα του ηθοποιού (Ανδρέα Κοντόπουλου).

Δεν υπάρχει δηλαδή καμία κατανόηση ή χαρτογράφηση των νοημάτων, καμία βαθύτερη επεξεργασία των μηχανισμών λεκτικής κακοποίησης που παρουσιάζει τόσο τρομακτικά ο Σαίξπηρ, εξασφαλίζοντας στον Ιάγο τη θέση ενός από τους κορυφαίους ενσαρκωτές του «κακού» στην παγκόσμια λογοτεχνία.

«Oθέλλος» σε σκηνοθεσία Χ. Φραγκούλη: Όσο περισσότερο φωνάξει κανείς, κερδίζει; Facebook Twitter
Η Κατερίνα Λούβαρη Φασόη με τον Ανδρέα Κοντόπουλο. Φωτο: Εβίτα Σκουρλέτη


Με τον Ιάγο ανύπαρκτο, να περιφέρει την ωραιότητά του, ο Οθέλλος μετατρέπεται σε Ρωμαίο και Ιουλιέτα: στην τραγωδία δύο νεαρών εραστών που καταλήγουν νεκροί ύστερα από μια παρωδία παρεξηγήσεων (που εδώ, παρεμπιπτόντως, αφορούν ένα μαντίλι).

Εντύπωση που ενισχύεται προφανώς από το γεγονός ότι οι σκηνές ανάμεσα στον Οθέλλο (Γιάννη Παπαδόπουλο) και τη Δυσδαιμόνα (Σοφία Κόκκαλη) είναι οι πιο δυνατές της παράστασης, οι μόνες που μεταδίδουν ένα φορτίο συγκίνησης και υποκριτικής «αλήθειας», οι μόνες όπου πράγματι «κάτι» συμβαίνει.


Όσο περνάει η ώρα και πλησιάζουμε προς το τέλος, τα λεμόνια ξεζουμίζονται, τα ουρλιαχτά πολλαπλασιάζονται, οι βουτιές, τα σουρσίματα και τα κουτουλήματα επιτείνονται, το κινησιολογικό πανδαιμόνιο κορυφώνεται.

Αναρωτιέμαι ειλικρινά: αυτή η επιδεικτική σωματική εκτόνωση, αυτή η ακατέργαστη, πρωτόλεια έκφραση συναισθήματος ζητά να εκληφθεί ως πάθος; Όσο περισσότερο φωνάξει κανείς, κερδίζει; Όσο πιο πολλές φορές ταρακουνήσει ο Κάσιος τον νεκρό Οθέλλο, τόσο μεγαλύτερη θα είναι η συγκίνησή μας;

Λυπάμαι, αλλά το πάθος δεν ισοδυναμεί με υστερία. Ούτε με έκρηξη αδρεναλίνης. Δεν επιβάλλεται με το ζόρι στον θεατή, δεν τον «γρονθοκοπά» στο πρόσωπο με ευκολίες, φωνές και χοροπηδητά. Εδραιώνεται στο είναι και όχι στο φαίνεσθαι. Συνιστά πρωτίστως εσωτερική κατάκτηση και όχι εξωτερική βία και βιασύνη, που ανταγωνίζεται τον λόγο για το «ποιος θα βγει πρώτος».


Μπορεί ο Οθέλλος να λέει στη Δυσδαιμόνα «Κι όταν πάψω να σ' αγαπώ, το χάος θα ξαναγυρίσει», το σκηνικό «χάος» όμως δεν μπορεί να εξαντλείται στην κυριολεξία...

1. «Othello (Shakespeare in production)», edited by Julie Hankey

 

«Oθέλλος» σε σκηνοθεσία Χ. Φραγκούλη: Όσο περισσότερο φωνάξει κανείς, κερδίζει; Facebook Twitter
Ο Άγγελος Παπαδημητρίου στο ρόλο του Βραβάντιου ως αναμαλλιασμένος ευγενής που τυλίγεται νευρωτικά στο ροζ σάλι του. Φωτο: Εβίτα Σκουρλέτη

 

Ιnfo

Ουίλιαμ Σαίξπηρ - Οθέλλος

Σκηνοθεσία: Χάρης Φραγκούλης

Παίζουν: Ασπασία-Μαρία Αλεξίου, Σοφία Κόκκαλη, Ανδρέας Κοντόπουλος, Ανδρέας Κωνσταντίνου, Κατερίνα Λούβαρη-Φασόη, Άγγελος Παπαδημητρίου, Γιάννης Παπαδόπουλος, Κορνήλιος Σελαμσής, Μιχάλης Τιτόπουλος

Θέατρο Τέχνης Καρόλου Κουν (Υπόγειο)

Πεσμαζόγλου 5, Αθήνα, 210 3228706

Δευτ.-Τρ. 21:00

 

Θέατρο
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Άγγελος Παπαδημητρίου «Είναι τύχη που ενώ έκανα ριψοκίνδυνη ζωή, είμαι ακόμα ζωντανός»

Οι Αθηναίοι / Άγγελος Παπαδημητρίου «Είναι τύχη που ενώ έκανα ριψοκίνδυνη ζωή, είμαι ακόμα ζωντανός»

Εικαστικός, ηθοποιός, τραγουδιστής, υποψήφιος δημοτικός σύμβουλος με τον συνδυασμό του Κώστα Μπακογιάννη. Γεννήθηκε στο Κιάτο, ζει στα Εξάρχεια. Τα χρήματα που έπαιρνε στους «Στάβλους της Εριέττας Ζαΐμη» ήταν τόσο πολλά, που από ενοχή έδινε από δω κι από κει σε φίλους.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

ΤΕΤΑΡΤΗ Τζόαν Κόπτζεκ: «O Ζίζεκ κρατά ζωντανή τη θεματολογία της ψυχανάλυσης όλα αυτά τα χρόνια»

Θέατρο / Τζόαν Κόπτζεκ: «O Ζίζεκ κρατά ζωντανή τη θεματολογία της ψυχανάλυσης»

Η κορυφαία Αμερικανίδα φιλόσοφος και ψυχαναλύτρια συζητά με τον συνθέτη Χαράλαμπο Γωγιό πριν από την εμφάνισή της στη διημερίδα της Εναλλακτικής Σκηνής της ΕΛΣ για τη νέα όπερα του συνθέτη «Ο θάνατος του Άντονυ».
THE LIFO TEAM
Αγορίτσα Οικονόμου: Δεν είδα το Σπιρτόκουτο ούτε τώρα, επειδή θαυμάζω απεριόριστα την Κοκκίδου

Θέατρο / Αγορίτσα Οικονόμου: «Δεν είδα το Σπιρτόκουτο ούτε τώρα, επειδή θαυμάζω την Κοκκίδου»

Η ηθοποιός που υποδύεται τη Μαρία στη μιούζικαλ διασκευή της ταινίας του Οικονομίδη εξηγεί γιατί απέφυγε να δει την ταινία και μιλά για τον ρόλο της ως σταυροδρόμι γυναικείας υποτίμησης και επανάστασης.
ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΓΑΛΑΝΟΠΟΥΛΟΥ
ΔΙΟΡΘΩΘΗΚΕ- Πόσο διαφέρει η «Στέλλα» σε σκηνοθεσία Γ. Περλέγκα από την ταινία του Κακογιάννη;

The Review / Πόσο διαφέρει η «Στέλλα» σε σκηνοθεσία Γ. Περλέγκα από την ταινία του Κακογιάννη;

Ο Χρήστος Παρίδης και η Χριστίνα Γαλανοπούλου, διευθύντρια σύνταξης του φεμινιστικού microsite ampa του LIFO.gr, συζητάνε για την παράσταση «Η Στέλλα με τα κόκκινα γάντια» σε σκηνοθεσία Γιάννου Περλέγκα.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Σπιρτόκουτο, το μιούζικαλ: Η παθογένεια και το μεγαλείο της μικροαστικής οικογένειας σε ένα μοναδικό μουσικό έργο στη σκηνή της Στέγης

Θέατρο / «Σπιρτόκουτο The Musical»: Η πυριτιδαποθήκη της μικροαστικής οικογένειας στη σκηνή της Στέγης

Η Αφροδίτη Παναγιωτάκου, ο Γιάννης Οικονομίδης, ο Γιάννης Νιάρρος και ο Αλέξανδρος Λιβιτσάνος συζητούν για το χρονικό δημιουργίας του (μιούζικαλ) «Σπιρτόκουτου» είκοσι χρόνια μετά τη θρυλική ταινία.
M. HULOT

σχόλια

Δεν υπάρχει δυνατότητα σχολιασμού

ΘΕΜΑΤΑ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

THE GOOD LIFO ΔΗΜΟΦΙΛΗ