— Ξεκινώντας με το «Full Moon», περί τίνος πρόκειται και πώς η παράσταση συνδέεται με τη μαύρη αμερικανική τζαζ;
Στόχος ήταν να φέρουμε χορευτές και κοινό σε επαφή με τον κόσμο της αμερικανικής τζαζ και να αναδείξουμε τις επιρροές της στον σύγχρονο χορό. Μελετώντας την ιστορία αυτού του μουσικού είδους που ξεπήδησε μέσα από την αφροαμερικανική κοινότητα και εκεί «άνθισε» με αφετηρία τα μπλουζ και τα spiritual των σκλάβων, προτού το προσεταιριστούν και το «νερώσουν» οι λευκοί, παρατήρησα ότι αρχικά ήταν πολύ στενά συνδεδεμένο με τον χορό, προτού μετακινηθεί προς τα κάτι πιο διανοητικό.
Θέλησα λοιπόν να αναδείξω τη μουσική αυτή όπως της αξίζει, κάνοντας μια πιο εμπεριστατωμένη χορογραφική μελέτη και αποδίδοντας ταυτόχρονα φόρο τιμής σε κορυφαίους μουσικούς, όπως οι Charles Mingus, Cecil Taylor, Anthony Braxton και Art Ensemble of Chicago. Η παράσταση είναι, ταυτόχρονα, μια αναφορά στο σύμπαν και το πώς σχηματίστηκε, στη διαδικασία δηλαδή που προαναγγέλλει την εμφάνιση της ζωής. Ο κύκλος των 28 ημερών και οι τέσσερις σεληνιακές φάσεις αποδίδουν στο έργο έναν ξεχωριστό ρυθμό, μια δική του δομή σύνθεσης.
«Δεν κάνω εννοιολογική τέχνη, το έργο μου βασίζεται στην ανταλλαγή ιδεών, εμπειριών και κινήσεων και η ανακάλυψη μιας ιδιαίτερης κάθε φορά μορφής γραφής απαιτεί συλλογική προσπάθεια».
— Παρατηρώ ότι και στην παράσταση αυτή χρησιμοποιείτε ως εργαλείο τη μαριονέτα, η οποία, όπως και η μάσκα, διαπερνά όλο το έργο σας.
Η μαριονέτα και η μάσκα επιστρέφουν εδώ ακριβώς επειδή συνιστούν κυρίαρχα σύμβολα του αφρικανικού πολιτισμού. Λειτουργώντας ως συνδετικοί κρίκοι μεταξύ του άψυχου και του έμψυχου, προβάλλουν μια άλλη διάσταση, δίνοντας ένα νόημα διαφορετικό από αυτό του «ζωντανού» σώματος, με το οποίο αντιδιαστέλλονται. Η παρουσία έπειτα μιας μαριονέτας δίπλα στους χορευτές της παράστασης μάς υπενθυμίζει τρόπον τινά πως καμία δημιουργία δεν είναι ποτέ τέλεια και άρα επιβάλλεται να αποδεχτούμε την ατέλεια ως έναν ακόμα κανόνα του παιχνιδιού.
— Αλλά γιατί ονομάζετε τον χορό «ανθρωπιστική δράση» και «τόπο συνάντησης»;
Επειδή συμβαίνει μεταξύ ανθρώπων και επειδή κάθε δημιουργία μιας χορευτικής ομάδας είναι μια πολύ βαθιά συλλογική ιστορία. Δεν κάνω εννοιολογική τέχνη, το έργο μου βασίζεται στην ανταλλαγή ιδεών, εμπειριών και κινήσεων και η ανακάλυψη μιας ιδιαίτερης κάθε φορά μορφής γραφής απαιτεί συλλογική προσπάθεια.
— Όλοι μιλούν για την Τεχνητή Νοημοσύνη αυτές τις μέρες. Όσον αφορά την τέχνη, τη βλέπετε ως απειλή ή ως ευκαιρία;
Το αν μια καινούργια τεχνολογία είναι για καλό ή για κακό εξαρτάται πάντα από το πώς θα τη χρησιμοποιήσουμε. Δεν βλέπω κάτι το απειλητικό στην Τεχνητή Νοημοσύνη γιατί πάντα εξελισσόμασταν χάρη στα νέα εργαλεία που ανακαλύπταμε. Σκεφτείτε για παράδειγμα πόσο σπουδαία ήταν για τους μακρινούς μας προγόνους η ανακάλυψη της φωτιάς, άσχετα που δεν χρησιμοποιήθηκε πάντα για καλό σκοπό. Δεν νομίζω έπειτα ότι η οποιαδήποτε τεχνολογία επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο εργάζομαι ή σκέφτομαι.
— Ποιες είναι οι κύριες πηγές έμπνευσής σας, ποιοι είναι οι προσωπικοί σας ήρωες; Πολλές παραστάσεις σας εμπνέονται από λογοτεχνικά ή ποιητικά έργα. Ποια είναι η διαδικασία που ακολουθείτε για να μεταφράσετε τη γραφή σε κίνηση και σκηνογραφία;
Είμαι φανατικός βιβλιοφάγος ήδη από παιδί, κάτι που με βοηθάει να μπω στην κατάσταση δημιουργικότητας που χρειάζομαι. Το να διαβάζω ή να ξαναδιαβάζω κάτι και να κρατώ σημειώσεις προτού ξεκινήσω να δουλεύω είναι ένας καλός τρόπος προετοιμασίας, μια ιδανική «προθέρμανση». Μόλις βρεθώ στον χώρο εργασίας μου, αφήνω στην άκρη ό,τι έγραψα και χρησιμοποιώ τη μνήμη μου. Γεγονός είναι ότι η ποίηση με εμπνέει περισσότερο από την πεζογραφία, είναι πιο άμεση, πιο λιτή, πιο εύστοχη.
— Πώς προσεγγίζετε την αφήγηση ιστοριών μέσω της κίνησης; Υπάρχουν συγκεκριμένες τεχνικές που χρησιμοποιείτε για να μεταφέρετε την αφήγηση χωρίς λόγια;
Δεν υπάρχουν συγκεκριμένες τεχνικές ή μέθοδοι, είναι η διαίσθηση που με καθοδηγεί μόλις βρεθώ στο πλατό και νιώθω ευτυχής όταν βλέπω ότι μια φόρμα καταφέρνει να μεταφέρει πολλαπλά νοήματα, κάτι το οποίο συνήθως προϋποθέτει σκληρή δουλειά. Σε αυτό βοηθά και η εμπειρία μου από τις πολεμικές τέχνες στις οποίες εξασκούμουν νεότερος και οι οποίες έχουν κάποιες ομοιότητες με το σωματικό θέατρο. Υπάρχει επίσης μια εικαστική αλλά και μια μουσική επεξεργασία της κίνησης.
— Πώς επιλέγετε και ενσωματώνετε τη μουσική στις παραστάσεις σας; Η μουσική επηρεάζει τη χορογραφία σας ή συμβαίνει και το αντίθετο;
Ακούγοντας πολλή μουσική, κάνω μια προεπιλογή συνθέσεων και κομματιών που τη φέρνω μαζί μου στην αίθουσα προβών και τη συνδέω με τη χορογραφία. Όταν διαπιστώνω ότι υπάρχει συνομιλία μεταξύ της μουσικής και της κίνησης, ότι η δεύτερη αποκτά μέσω της πρώτης μια μουσικότητα, την κρατάω. Είναι ωστόσο σπάνιο να με επηρεάζει τόσο άμεσα μια σύνθεση ώστε να στήσω μια χορογραφία πάνω σε αυτή, μου αρέσει άλλωστε να δουλεύω στη σιωπή. Συνήθως είναι η κίνηση που προηγείται. Ιδιαίτερο βάρος δίνω επίσης στη σκηνογραφία, ένα αντικείμενο στη σκηνή μπορεί να αποκτήσει πολλές διαφορετικές χρήσεις.
— Τα έργα σας έχουν συχνά φιλοσοφικές και υπαρξιακές αναζητήσεις. Ποια θέματα σάς ενδιαφέρουν περισσότερο να εξερευνήσετε και γιατί;
Η φιλοσοφία δεν επηρεάζει άμεσα τη δουλειά μου αλλά είναι σημαντική για την προετοιμασία της, διότι το να φιλοσοφείς και να παράγεις ιδέες προϋποθέτει μια σύνθετη σκέψη που συνδέεται με τον λόγο και το ρήμα. Περισσότερο με εξιτάρουν τα ερωτήματα εκείνα για οποία η φιλοσοφία δεν έχει ακόμα απαντήσεις ή εκείνες που πρότεινε αποδείχθηκαν ανεπαρκείς.
— Τι επιδιώκετε να βιώσουν ή να πάρουν οι θεατές από τις παραστάσεις σας;
Το κοινό είναι ελεύθερο να ερμηνεύσει την κάθε παράσταση όπως θέλει. Εμείς από την πλευρά μας ελπίζουμε να τους κερδίσουμε και να τους «πάρουμε» μαζί μας σε αυτό το ταξίδι, να επικοινωνήσουμε δηλαδή καλά τη δουλειά μας και να βρούμε ανταπόκριση. Ο προβληματισμός έρχεται μετά, καθένας είναι ελεύθερος να συνθέσει τη δική του ανάγνωση, που δεν είναι καν απαραίτητο να συμφωνεί με τη δική μας.
— Τι πιστεύετε ότι οφείλετε στον χορό;
Το ότι χάρη σε αυτόν ανακάλυψα μια νέα εκφραστική γλώσσα. Ήταν ένα μεγάλο δώρο για μένα. Όταν ήμουν νεότερος, προσπαθούσα να εκφραστώ μέσα από τη ζωγραφική. Ο χορός ήρθε αργότερα αλλά η επίδρασή του πάνω μου ήταν καταλυτική και τον ευχαριστώ θερμά για όσα μου έδωσε και μου δίνει. Όπως άλλωστε ευχαριστώ και τη ζωγραφική για τους κόσμους που μου άνοιξε και τα ερεθίσματα που μου έδωσε.
Josef Nadj - Full Moon
18.07 & 19.07, 19:00
Εναλλακτική σκηνή - Μέγαρο Χορού Καλαμάτας
Εισιτήρια: kalamatadancefestival.gr & ticketmaster.gr
