Τα πρόσωπα της ιστορίας: Αλφρεντ Ντέμπλιν. Είναι ο συγγραφέας του έργου. Σπούδασε ψυχίατρος και άσκησε το επάγγελμά του στην εργατική περιοχή Αλεξάντερπλατς. Παράλληλα γράφει έργα από 16 ετών.
Με την άνοδο του ναζισμού μετακομίζει στη Γαλλία και την Αμερική.
Το λογοτεχνικό του έργο αντιμετωπίστηκε με αδιαφορία και ο ίδιος δε μπόρεσε να ζήσει στη συντηρητική μεταπολεμική Γερμανία, όταν επέστρεψε μετά τον πόλεμο.
Σήμερα θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του γερμανικού εξπρεσιονισμού.
Στο κορυφαίο έργο του "Μπερλίν Αλεξάντερπλατς" οι βασανισμένοι του ήρωες αγωνίζονται να εξασφαλίσουν μια κιβωτό σωτηρίας.
Μόνοι απέναντι σε ένα σύστημα εξουσίας που τους συνθλίβει, τους εξαθλιώνει.
Οι περισσότεροι μάθαμε γι' αυτό το έργο από τη αριστουργηματική διασκευή του Φασμπίντερ. Στην τηλεόραση, στις αρχές του '80. Στην πραγματικότητα πρόκειται για μια ταινία χωρισμένη σε δεκατρία μέρη και επίλογο.
Στο "Μπερλίν Αλεξάντερπλατς" πρωταγωνιστούν όλοι οι ηθοποιοί του Φασμπίντερ. Περισσότεροι από εκατό. Με κορυφαίους τον Γκίντερ Λάμπρεχτ, την Μπάρμπαρα Σούκοβα, τη Χάνα Σιγκούλα.
Είναι ένας άθλος και μόνο να σκεφτεί κανείς ότι αυτό το έργο θα ανέβει στο θέατρο. Μια ομάδα, όμως, το τολμά. Ο θίασος Kανιγκούντα παρουσιάζει στο Φεστιβάλ Αθηνών μια ελεύθερη διασκευή του μυθιστορήματος. Αντιστρέφοντας τη βασική συνθήκη του κειμένου, η παράσταση δίνει το λόγο αποκλειστικά σε γυναίκες, τις γυναίκες του περιθωρίου και της ζωής του ήρωα. Η σκηνοθέτης της παράστασης Μαρία Μαγκανάρη μας έδωσε το ημερολόγιο του έργου. Από το φθινόπωρο του 2012 μέχρι σήμερα.
Ένας χρόνος στην Αλεξάντερπλατς
Καλοκαίρι 2012
"Όλα είναι κολάζ. Υπάρχει η κρυφή παρουσία των άλλων μέσα μας. Τους κουβαλάμε για το υπόλοιπο της ζωής μας, σε κάθε σύνορο που διασχίζουμε".
"Κάπου διαβάζω αυτά τα λόγια του Λούσιαν Φρόϊντ και μου θυμίζουν το κείμενο που έγραψε ο Μπένγιαμιν για το "Βερολίνο Αλεξάντερπλατς": όλα είναι μοντάζ! Διαβάζω το βιβλίο του Άλφρεντ Ντέμπλιν. Είναι καταπληκτικό.
Εικόνα που επανέρχεται: εφημερίδες που κρέμονται με μανταλάκια. (σαν αναχρονισμός! Για πόσο ακόμα θα υπάρχει αυτό το σκηνογραφικό στοιχείο στις δικές μας πόλεις;)"
De te fabula narratur *
*Για σένα μιλάει ο μύθος
"Αυτή η φράση στα λατινικά, τίτλος στον πρόλογο του Λυκιαρδόπουλου στις "Φωνές από τη Βαϊμάρη"*, είναι σα να έχει γραφτεί από τον Ντέμπλιν.
Ο Ντέμπλιν είναι διδακτικός. Το βιβλίο είναι σπουδαίο. Αυτό έχει σημασία."
"Ένας πίνακας του Ότο Ντίξ λέγεται "Δύο θύματα του καπιταλισμού".
Απεικονίζει έναν στρατιώτη θύμα του Α' παγκοσμίου πολέμου με μια τεράστια ουλή στο πρόσωπό του, και μια πόρνη με εμφανή τα σημάδια της αρρώστιας στο δικό της. Οι φωτογραφίες των γυναικών που δημοσιεύονται για να "προστατευτεί η δημόσια υγεία" επανέρχονται διαρκώς στο μυαλό μου. Από τις σκληρότερες εικόνες που έχω δει. Τι είδους πολιτισμός συμπεριφέρεται έτσι στα θύματα που ο ίδιος δημιούργησε; Εκεί είμαστε. Αν κυκλοφορήσεις στο κέντρο της Αθήνας είναι ολοφάνερο. Είσαι στη Γερμανία του 1923."
"Είναι μοιραίο: Με το βιβλίο δε συνδέομαι μέσω του Φραντς, αλλά μέσω των γυναικών που συναντάει. Μήπως η διασκευή να έχει αυτή τη βάση; Το συζητάω με το Λεοντάρη. Του φαίνεται ωραία ιδέα. Όσο δουλεύω τη διασκευή ανακαλώ περιστατικά που με ανατριχιάζουν:
-τις βιαιοπραγίες άντρα ακροδεξιού απέναντι σε γυναίκες σε τηλεοπτικό πλατό- που αρκετοί ευχαριστήθηκαν.
-τη στοχευμένη προσπάθεια διαπόμπευσης συναδέλφου γιατί το έργο της κρίθηκε "αντεθνικό".
-τη συστηματική παρουσίαση από τα περισσότερα ΜΜΕ γυναίκας πολιτικού (που απ' ό,τι φαίνεται μάλλον κάνει καλά τη δουλειά της) ως "γλωσσοκοπάνας" που βγάζει τους καημένους υπερήλικες άντρες πολιτικούς απ'τα ρούχα τους...
Είμαι πια σίγουρη: Ο έλληνας φασίστας (και δεν εννοώ μόνο τον δηλωμένο) είναι βαθιά μισογύνης!"
Φθινόπωρο 2012
"Με πόσο πόνο ο Ντέμπλιν αποχωρίζεται τις γυναίκες του Φραντς από την εξέλιξη της ιστορίας του! Αλλά και με τι βία!
Ο Νίκος γράφει τραγούδια. Του έχω δώσει στίχους από λαϊκά τραγούδια που περιέχονται στο βιβλίο. Είμαι περίεργη τι θα τους κάνει!
Έχουμε αρχίσει πρόβες με την Ανθή και τη Ρεβέκκα. Η Μίτσε και η Λίνα. Εγώ κρατάω την Ίντα. Είναι ήδη νεκρή από τα χέρια του Φραντς όταν αρχίζει το έργο. Να μπορώ να έχω απόσταση από τη δράση. Το χρειάζομαι και πρακτικά! Με τη Γεωργία αναζητούμε το εδώ και το αντίπερα στο σκηνικό χώρο. Και το τώρα και το άλλοτε στα κοστούμια."
"Βλέπουμε την "Όπερα της Πεντάρας" των Μπρεχτ- Παμπστ. Η στάση σώματος της Λότε Λένια καθώς τραγουδάει συγκλονιστική. Αυτό είναι ζωντανή φόρμα. Να τη μιμηθούμε!!!
"Βλέπουμε όλες μαζί τον Φασμπίντερ. Μαγευόμαστε. Αυτό το ροζ φως που αναβοσβήνει... Συζητάμε με τη Μαρία, αντιπροτείνει το μπλε. Μας αρέσει.
Η δουλειά του Φασμπίντερ με τους ηθοποιούς παράγει...μεταφυσική (η μεταφυσική έντονη στο βιβλίο- τι νόημα έχει για μας ο όρος;). Τα σώματα των γυναικών πώς είναι τόσο μαλακά ακόμα και σε σκηνές εκρήξεων;"
"Οι λιποθυμίες δεν είναι άλλο από θάνατοι σε ζωντανά κορμιά.
Και άλλες μαγικές φράσεις:
Η ανάσα είναι ένα βαρίδι, μια σφαίρα που τη σπρώχνεις.
Όταν κάποιος έχει πειραγμένα νεύρα είναι υγιής;
Πρέπει κάπως να δούμε τα λόγια. Προβολές;"
"Διερευνούμε γυναικείες κινήσεις. Παράλληλα ψάχνουμε τον τρόπο με τον οποίο σωματοποιείται η εξουσία και ο φασισμός. Η Βασιλική καταγράφει τα πάντα (και τις ιδέες που δεν θα υλοποιηθούν ποτέ!) στα ημερολόγια πρόβας. Ο Νίκος μας φέρνει τραγούδια. Τους δίνει δικούς του τίτλους. Τα τραγούδια γίνονται οργανικό κομμάτι του έργου".
Άνοιξη 2013
"Ξαναπιάνω τη διασκευή. Χρειαζόμαστε ένα τέταρτο πρόσωπο σίγουρα. Μιλάω με τη Σύρμω, θέλει πολύ. Της στέλνω υλικό, δουλεύουμε. Ιδιότυπος αφηγητής-σχολιαστής. Με διαφορετικές περσόνες. Σχόλιο για το ίδιο το θέατρο. Πάντα το ίδιο ζητούμενο: το νήμα που συνδέει το θέατρο με το έξω από το θέατρο. Πιο έντονη η παρουσία του Ότο Ντιξ. Ανάγκη για διάλογο και με άλλα κείμενα.
Ξαναρχίζουμε πρόβες. Θα δουλέψει και η Μαριάννα μαζί μας".
Καλοκαίρι 2013
"Ετοιμαζόμαστε για το Φεστιβάλ. Χαρά και αγωνία.
Μας έχει τόσο απασχολήσει το στυλ του από σκηνής πολιτικού λόγου. Και πώς "μιλάει" ο μη λόγος.
Και πάλι μας προλαβαίνει το έξω. Εδώ και καιρό, το στυλ άσκησης της εξουσίας παραπέμπει σε άλλα πολιτεύματα, σε άλλες ιστορικές περιόδους, σε ηγεμόνες, βασιλείς, τσάρους, δικτάτορες. Αναλόγως μεταβάλλεται και ο δημόσιος λόγος της εξουσίας. Τα προσχήματα εγκαταλείπονται. Όλο και περισσότερο περιφρονούνται κατακτήσεις του ανθρώπινου πνεύματος, όπως διαλεκτική, επιχείρημα, απόδειξη. Επιστροφή στα στοιχειώδη με αποδέκτη τα κατώτερα ένστικτά μας: το "υποκριτικό" στυλ περιλαμβάνει βία και θράσος. Η συνταγή είναι δοκιμασμένη. Η ανακοίνωση του κλεισίματος της ΕΡΤ ως θεατρική πράξη, θ'αποτελεί μνημείο του είδους για τον ιστορικό του μέλλοντος..."
"Επιστροφή στην Αλεξάντερπλατς, διαολόκρυο. Του χρόνου, το 1929 θα κάνει ακόμα πιο πολύ κρύο!"
Ινφο :"Αλεξάντερπλατς" Θίασος Κανιγκούντα 22-23 Ιουνίου πειραιώς 260
Διασκευή- Σκηνοθεσία: Μαρία Μαγκανάρη
Πρωτότυπη μουσική και τραγούδια: Νίκος Ντούνας
Σκηνικά- Κοστούμια: Γεωργία Μπούρδα
παίζουν: Ανθή Ευστρατιάδου, Σύρμω Κεκέ, Μαρία Μαγκανάρη, Ρεβέκκα Τσιλιγκαρίδου
