Έχουμε φτάσει στο θέατρο ΕΛΕΡ της οδού Φρυνίχου για την παράσταση «Δάφνη» της Rafaella Marcus, ένα αστικό θρίλερ που πραγματεύεται, με χιούμορ και ευαισθησία, τον δύσκολο και μοναχικό δρόμο της αποδοχής του εαυτού, ένα queer παραμύθι που αφηγούνται η Λίλα Μπακλέση και η Άρτεμις Γρύμπλα.
Θα ήθελα να μιλήσω λίγο για το ίδιο το θέατρο, που μου έκανε μεγάλη εντύπωση η καθαριότητά του – κανονικά δεν θα έπρεπε, έπρεπε να είναι αυτονόητο. Από το φουαγέ μέχρι τις τουαλέτες, η σκηνή, τα καθίσματα και η αίθουσα, όλα λάμπουν. Είναι σημαντικό για τον θεατή να υπάρχει ένα φουαγέ και να μην περιμένει στον δρόμο, να μη διασχίζει βρόμικους διαδρόμους και να μη βρίσκεται σε ασκούπιστες αίθουσες. Να κάθεται σε καθίσματα που δεν είναι ξεχαρβαλωμένα. Είναι κι αυτό, όσο και αν το υποτιμούμε, ένα στοιχείο που συμβάλλει στη θεατρική εμπειρία και στη συγκέντρωση που απαιτεί μια παράσταση. Κα είναι κάτι που από πολλά θέατρα της Αθήνας λείπει.
Η ρευστότητα των φύλων ήταν μια ακαταμάχητη πρόκληση, η ίδια που υπάρχει στην εποχή μας, σε άλλο επίπεδο όμως. Τώρα καλούμαστε να σεβαστούμε, όντες πολύ πιο έτοιμοι και ώριμοι, την επιθυμία κάποιου ατόμου να διερευνήσει τη ρευστότητα, τη σεξουαλικότητα, τη θηλυκότητα ή την αμφιφυλοφιλία του, χωρίς προκαταλήψεις.
Ας πάμε στο εσωτερικό τώρα. Σε ένα ντοκιμαντέρ για τη βρετανική μουσική σκηνή στα τέλη της δεκαετίας του '60 οι ομιλητές τονίζουν ότι η στερεοτυπική αντίληψη των φύλων που υπήρχε τότε δέχτηκε ένα σοβαρό «χτύπημα» από τη μουσική και τους μουσικούς που έσπασαν κάθε ενδυματολογικό κώδικα, χωρίς να ρωτήσουν καν: «Επιτρέπεται; Μπορώ να το κάνω αυτό;».
Η ρευστότητα των φύλων ήταν μια ακαταμάχητη πρόκληση, η ίδια που υπάρχει στην εποχή μας, σε άλλο επίπεδο όμως. Τώρα καλούμαστε να σεβαστούμε, όντες πολύ πιο έτοιμοι και ώριμοι, την επιθυμία κάποιου ατόμου να διερευνήσει τη ρευστότητα, τη σεξουαλικότητα, τη θηλυκότητα ή την αμφιφυλοφιλία του, χωρίς προκαταλήψεις. Ωστόσο το να δίνεις όνομα στη σεξουαλικότητά σου έμοιαζε, και μοιάζει, τρομακτικό.
Η συγγραφέας του έργου Rafaella Marcus έκανε το ντεμπούτο της με αυτό το έργο στο Fringe Festival του Εδιμβούργου, αποσπώντας τα βραβείο Summerhall Lustrum Award 2022, και στο Soho Theatre στο Λονδίνο, κερδίζοντας το SoHo Playhouse Medal of Excellence 2022.
Πολύ χαλαρά η ιστορία συνδέεται με τον μύθο του Απόλλωνα και της Δάφνης που δίνει και το όνομα στην ελληνική παράσταση. Η αλληγορική μεταμόρφωση της ηρωίδας της Marcus έρχεται μέσα από μια σειρά γεγονότων που έχει τα χαρακτηριστικά ενός σύγχρονου θρίλερ. Οι δυο γυναίκες στη σκηνή έχουν γυναικεία χαρακτηριστικά και μιλούν για την κοινή τους ιστορία. Λίγο μετά ξεχνάς τι φορούν, ξεχνάς το φύλο τους και τον σεξουαλική τους προσανατολισμό. Στην κουζίνα ενός άχρωμου λοφτ, σαν τα εκατομμύρια πανομοιότυπα που σηκώνονται στις πόλεις σε όλον τον κόσμο, διαδραματίζεται μια ιστορία που έρχεται από το δάσος των μεταμορφώσεων του Οβίδιου. Ένα άτομο με δύναμη κυνηγά ένα άτομο με λίγη έως καθόλου κι εκείνο βρίσκει διαφυγή στη μεταμόρφωση.
Αυτό συμβαίνει σήμερα, πέρα από τα φύλα και τη σεξουαλικότητα, μέσα σε μια ατμόσφαιρα διάχυτης βίας, σαδικής ικανοποίησης που αντλεί κανείς από τον τρόμο και την ταπείνωση του άλλου. Συμβαίνει ως επίδειξη δύναμης, ως σύμπτωμα της πατριαρχίας, της εκπαίδευσης, της άγνοιας. Και υιοθετείται άκριτα από υπερβολικά μεγάλο κομμάτι πληθυσμού. Είναι οι νέοι αγροίκοι, οι κυνηγοί των πόλεων.
Η Δάφνη είναι μια αμφιφυλόφιλη γυναίκα που δουλεύει σε μια φιλανθρωπική οργάνωση. Το one night stand με έναν άντρα που συναντά σε επαγγελματική εκδήλωση θα μετατραπεί σε εφιάλτη όταν αποκαλυφθεί ότι είναι ο αδελφός μιας γυναίκας που ερωτεύεται λίγο καιρό αργότερα. Το πρόβλημα της σχέσης ξεκινά από ένα μικρό ψέμα ή μάλλον από την απόκρυψη μέρους της αλήθειας. Η Δάφνη δεν αποκαλύπτει την αμφιφυλοφιλία της γιατί η φίλη της δεν βγαίνει με κορίτσια που «δεν μπορούν να αποφασίσουν».
Η απόφαση να σιωπήσει σχετικά με την αληθινή σεξουαλική της ταυτότητα την οδηγεί σε έναν εφιάλτη και σε μια εκρηκτική αντιπαράθεση με τον «κυνηγό» της. Είναι μια ιστορία που δεν έχει να κάνει με τα φύλα αλλά με το θάρρος. Οι δυο γυναίκες αφηγούνται με λεπτότητα και πάθος όσα έχουν συμβεί, χωρίς δραματικές υπερβολές και εντάσεις. Θα μπορούσαν να έχουν συμβεί όλα με διαφορετικό τρόπο, αν ξέραμε ότι οι άλλοι θα μας αποδεχτούν.
Ο ετεροκανονικός κόσμος είναι η πιο σκληρή αρένα επιβίωσης. Τα μυστικά, ακόμα και τα ασήμαντα, μας μεταμορφώνουν, ο φόβος μάς κατακλύζει, όλα αποκτούν τρομακτικές διαστάσεις και καταλαμβάνουν όλον τον χώρο, στερώντας μας το οξυγόνο.
Η Δάφνη είναι μια πολύ ενδιαφέρουσα παράσταση που μιλάει για τον τρόπο με τον οποίο ζητάμε να μας αγαπήσουν. Μια παράσταση που μπορεί να συμφιλιώσει κάποιον με την ενοχή του και να τον αφήσει ελεύθερο να ανθήσει, να αγαπηθεί με όλο του το φως και την αλήθεια. Σε μια κοινωνία που πιέζει τα όρια των ρόλων μας ποτέ δεν σκεφτόμαστε ότι υπάρχει χώρος να μας αγαπήσουν για όλα όσα δεν είναι αυτονόητα.
Η ιστορία έχει χιούμορ και είναι ο καλύτερος σύντροφος στον μοναχικό δρόμο της αποδοχής του εαυτού μας. Όσο το σιωπηλό ψέμα ριζώνει στο υποσυνείδητο και την ψυχή η ζωή μας θα είναι ανυπόφορη. Αλλά μπορούμε να αποφασίσουμε και αλλιώς. Το έργο είναι ένας κορμός όμορφος και πολύπλοκος, ποιητικός και αστείος και τα κλαδιά του φτάνουν σ' εμάς ζωντανά και γεμάτα χυμούς. Μια θεατρική βραδιά που σας προετοιμάζει και σας κεντρίζει για μεγάλες συζητήσεις μετά την παράσταση.
Οι παραστάσεις συνεχίζονται στην Πάτρα, στο Θέατρο ACT, στις 5, 6 και 7 Απριλίου.
