Από την παραλιακή προς το Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος προβάλλει αιωρούμενο ένα πράσινο και λευκό Αιολικό του Τάκη, επιβεβαιώνοντας για άλλη μία φορά ότι τα έργα του, μακριά από μουσεία και γκαλερί, σε έναν χώρο φυσικό, αναδεικνύονται, με όλη τους την ενέργεια, πρωταγωνιστές και ρυθμιστές του χώρου που τα φιλοξενεί, συνομιλώντας παράλληλα με το περιβάλλον και τα στοιχεία της φύσης με έναν τρόπο που τα κάνει παιγνιώδη.
Ο αυτοδίδακτος Τάκης Βασιλάκης (Takis), από τους κυριότερους εκπροσώπους της σύγχρονης εικαστικής σκηνής και πρωτοπόρος για τα υλικά και τις τεχνικές που χρησιμοποίησε, τιμάται με μια έκθεση σε έναν σημαντικό υπαίθριο χώρο της Αθήνας, με τα έργα του να περιμένουν να ανακαλυφθούν από επισκέπτες και τυχαίους περαστικούς, διαβάτες και αθλητές.
Λουσμένα στο φως, τα βλέπουμε, άλλα τοποθετημένα, άλλα να τοποθετούνται όταν φτάνουμε, με το ελαφρύ αεράκι της καλοκαιρινής μέρας να τα κινεί, υπενθυμίζοντας τον βασικό πυρήνα του έργου του διεθνούς φήμης εικαστικού, την κίνηση σε κάθε της μορφή, μηχανική, ηλεκτρομηχανική, θερμική, μαγνητική, υδροδυναμική.
Στα έργα της έκθεσης περιλαμβάνονται τα εμβληματικά Αιολικά του Takis, «Σινιάλα με φως» και «Βίδες του Αρχιμήδη», τα Πυροτεχνήματα αλλά και αντιπροσωπευτικά έργα του από τις ενότητες των Μουσικών Γλυπτών, των Μαγνητικών Τοίχων-Τέταρτη Διάσταση, των Σπειρών, των Ηλεκτρικών Βαρελιών, των Λουλουδιών και των Σφαιρών.
Στην άκρη του καναλιού τα τρία Αιολικά, τα επονομαζόμενα και «Ολυμπιακά», υποδέχονται τους επισκέπτες. Πρόκειται για τα τρία έργα που είχαν στηθεί στην αρχή της Διονυσίου Αρεοπαγίτου το 2004 με τον ίδιο τρόπο και τις ίδιες αποστάσεις που είχε επιλέξει τότε ο Takis, ενώ, λίγο πιο πέρα, στην είσοδο του Μεσογειακού Κήπου, γύρω από μια αμυγδαλιά, μια άλλη συστάδα έργων, έξι φωτοβολταϊκά σινιάλα απορροφούν την ηλιακή ενέργεια για να φωτιστούν τη νύχτα.
Σε απροσδόκητα σημεία του πάρκου ξεπροβάλλουν μικρές «οικογένειες» έργων, άνθη, σφαίρες ανάμεσα στα ψηλά χορτάρια, σπείρες που βρίσκονται στο πιο ψηλό σημείο, απ’ όπου ατενίζει κάποιος τον Σαρωνικό, ένα κυνήγι θησαυρού από τη μία άκρη μέχρι την άλλη, σε ένα στήσιμο, χάρη στο οποίο μπορεί να τα δει κάποιος αυτόνομα και να τα σκεφτεί συνολικά.
Από τις 23 Ιουνίου μέχρι τις 7 Νοεμβρίου οι επισκέπτες θα έχουν την ευκαιρία να δουν αυτήν τη μεγάλης έκτασης έκθεση με εμβληματικά γλυπτά που είναι μια συνεργασία του ΚΠΙΣΝ με το ίδρυμα Takis. Η έκθεση τιτλοφορείται «Τakis: Κόσμος σε κίνηση» και έχει ως στόχο όχι μόνο την παρουσίαση σαράντα έξι αντιπροσωπευτικών έργων του κορυφαίου Έλληνα καλλιτέχνη στον δημόσιο χώρο αλλά και τη γνωριμία του με μια νέα γενιά που θα δει ένα μεγάλο σύνολο έργων του σε αλληλεπίδραση με το τοπίο, το φως και τη φύση.
Στα έργα της έκθεσης περιλαμβάνονται τα εμβληματικά Αιολικά του Takis, «Σινιάλα με φως» και «Βίδες του Αρχιμήδη», τα Πυροτεχνήματα αλλά και αντιπροσωπευτικά έργα του από τις ενότητες των Μουσικών Γλυπτών, των Μαγνητικών Τοίχων-Τέταρτη Διάσταση, των Σπειρών, των Ηλεκτρικών Βαρελιών, των Λουλουδιών και των Σφαιρών.
Τα έργα, όλα μαζί και το καθένα χωριστά, συγκροτούν έναν «κόσμο σε κίνηση», έναν κόσμο τον οποίον οι επισκέπτες θα μπορούν να εξερευνήσουν και να συνδεθούν μαζί του σε μια έκθεση που θέτει στο κέντρο της, μεταξύ άλλων, την ενασχόληση του καλλιτέχνη με τους φυσικούς νόμους και τις κοσμικές δυνάμεις του σύμπαντος στην προσπάθειά του να ορίσει με υλικό τρόπο τις αόρατες δυνάμεις.
Η δουλειά του Takis προκύπτει από τη σύνθεση ενός μεγάλου φάσματος ιδεών και εμπειριών ‒από την εντατική επιστημονική έρευνα έως την αρχαία φιλοσοφία και την πνευματικότητα‒ και σφυρηλατεί ένα μοναδικό όραμα που συνεχίζει να εξελίσσεται ακόμα και σήμερα μέσα από τη συναναστροφή μας με το έργο του.
«Η συνεργασία μας με το ΚΠΙΣΝ ξεκίνησε το 2018. Αρχίσαμε με δεκαοκτώ έργα που υπερδιπλασιάστηκαν» μας εξηγεί ο Αλέξανδρος Αντωνόπουλος, υπεύθυνος ανάπτυξης του Ιδρύματος Takis. «Από τα σαράντα έξι έργα, τα τριάντα εννιά ανήκουν στη συλλογή του ιδρύματος. Έχουμε έργα κινητικά, τα Αιολικά, φωτοβολταϊκά σινιάλα. Ο κύριος άξονας της έκθεσης, εκτός από την κίνηση, είναι η ενέργεια, η βιώσιμη ανάπτυξη, οι αόρατες δυνάμεις της φύσης που ο Takis καθιστά ορατές με το έργο του και συνομιλούν ουσιαστικά με το πάρκο.
Για πρώτη φορά παρουσιάζουμε και τα Ηλεκτρικά Βαρέλια, κάτι που είχε ο Takis στο μυαλό του όχι ως έργο αλλά ως κατασκευή, και μάλιστα με ανθρωπιστικό χαρακτήρα, προτείνοντας μια πρωτοποριακή, ουσιώδη και οικονομικά υλοποιήσιμη απάντηση σε ζητήματα όπως η έλλειψη ηλεκτρικής ενέργειας και πόσιμου νερού. Το όραμά του ήταν να δημιουργήσει μια μεγάλη ποσότητα από αυτά και να τα δωρίσει σε φτωχές οικογένειες στην Ινδία, αφού, χάρη σε αυτά, ένα μικρό νοικοκυριό, ένα μικρό σπίτι μπορεί να αυτονομηθεί ηλεκτρικά, τουλάχιστον σε επίπεδο φωτισμού. Ως βασικό υλικό χρησιμοποιείται ένα από τα δισεκατομμύρια άδεια βαρέλια πετρελαίου που υπάρχουν σε αφθονία σε όλη την υφήλιο και βρίσκονται σε αχρηστία. Εδώ επαναχρησιμοποιούνται και μετατρέπονται σε πηγές ενέργειας, εκμεταλλευόμενα την ηλιακή ακτινοβολία. Τα βαρέλια συνδέονται με συλλέκτες του ηλιακού φωτός και συσσωρεύουν την ενέργεια σε μια μπαταρία, η οποία την αποθηκεύει».
Μάλιστα, γι’ αυτή την κατασκευή το Ίδρυμα Τakis έχει βραβευτεί από το ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η χρήση του βαρελιού είναι συμβολική. Ο Τakis, ήδη από το 1960, είχε πει στο μαγνητικό μανιφέστο του: «Θα ήθελα να δω όλες τις ατομικές βόμβες της γης να μετατρέπονται σε τέχνη». Χρησιμοποιεί, λοιπόν, ένα αντικείμενο που σχετίζεται με τον πόλεμο, είτε πετρέλαιο είτε νερό, και του δίνει μια νέα διάσταση, έργα τέχνης με χαρακτήρα ανθρωποκεντρικό, προσφέροντας στην ανθρωπότητα ένα πρακτικό έργο με χαμηλό κόστος παραγωγής, ανθεκτικό στις καιρικές συνθήκες, με μεγάλη διάρκεια ζωής, ρεαλιστικό και εύκολο στην εγκατάσταση και τη χρήση.
Περνώντας τα φυτεμένα δώματα με κατεύθυνση προς τον Θόλο, οι σφαίρες, τοποθετημένες μέσα στην ψηλή βλάστηση, μοιάζουν με κομμάτι του πλανητικού συστήματος, κομήτες που έχουν πέσει από τον ουρανό και έχουν προσγειωθεί στον δημόσιο χώρο. Στον Θόλο τα λουλούδια ανοίγουν διάλογο με το περιβάλλον, ενώ στο εσωτερικό του το περίφημο γκονγκ και επτά μουσικά έργα συγκροτούν ένα μουσικό δωμάτιο, όπως άρεσε στον Takis να το αποκαλεί.
«Εκτός από το γκονγκ, υπάρχουν οι Παράλληλες Γραμμές και τοίχοι με μαγνητικά έργα. Η όλη σκέψη είναι να υπάρχει μια αντιστοιχία με ένα music room, όπως το είχε φτιάξει ο Takis στο παρελθόν» μας λέει η Γαβριέλλα Τριανταφύλλη, διευθύντρια Προγραμματισμού και Παραγωγής του ΚΠΙΣΝ.
«Το σημαντικό είναι για εμάς ότι το στοιχείο της μουσικής είναι πολύ ενεργό στο έργο του Takis, όπως και στο Κέντρο Πολιτισμού, γι’ αυτό θεωρήσαμε σημαντική την ύπαρξη μιας τέτοιας ενότητας έργων. Αυτή είναι η μεγαλύτερη έκθεση που έχουμε φιλοξενήσει στον δημόσιο χώρο μας. Η δημιουργία κόσμων υλικών και άυλων, που είναι πάντα στο επίκεντρο του έργου του, συνδέεται με τον κόσμο που φτάνει εδώ. Θεωρήσαμε ότι με αυτή την έκθεση μας δίνεται μια ευκαιρία να γεμίσουμε τον χώρο με έργα σημαντικά, για να έρθει ο κόσμος και να τα ανακαλύψει και να επικοινωνήσει μαζί τους».
