Συνέντευξη στον Γιάννη Πανταζόπουλο
O φωτογράφος Βασίλης Γεροντάκος γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε μαθηματικά, αστρονομία και φλάουτο. Όταν όμως ανακάλυψε ότι η φωτογραφία δεν είναι απλά μια καταγραφή, αλλά τέχνη, τον κέρδισε ολοκληρωτικά. Λίγο πριν ξεκινήσουμε την συζήτηση μας με τον Βασίλη Γεροντάκο, μιλάμε για διακοπές και εικόνες. «Σε ένα χωριό στα Κύθηρα, είχα πάει σε ένα εκθεσιακό χώρο, όπου πίσω από αυτόν, βρισκόταν ένα μικρό θεατράκι. Ανεβαίνω στην τελευταία και ψηλότερη θέση. Βλέπω μια κοπέλα να παίζει πιάνο. Κάτω, γκαζόν, ένας κατάλευκος μπουφές, ένα κυριλλάτο γκαρσόνι και κόσμος πουθενά. Συνειδητοποιώ, ότι αυτή η κοπέλα παίζει πιάνο μόνο για τον εαυτό της. Κάθομαι λοιπόν και την απολαμβάνω για μια ώρα. Όταν στην συνέχεια την ρώτησα γιατί το κάνει αυτό, η απάντηση της με κάλυψε: 'για μένα αυτό που κάνω είναι πολύ σημαντικό, αυτό με καλύπτει'». Ήδη με αυτή την αφήγηση είχα μεταπηδήσει στο φωτογραφικό του σύμπαν, ανακαλύπτοντας, πως τίποτα δεν είναι τυχαίο, και όταν αναζητάς κάτι, είναι σίγουρο ότι θα το βρεις.
Τι είναι επαναστατικό σήμερα και τι σύνθημα θα γράφατε σε ένα τοίχο;
Να πατάς το ένα πόδι σου στη Γη και το άλλο έξω από αυτήν. Είναι παράξενο αλλά ο άνθρωπος σήμερα δεν εκμεταλλεύτηκε την παγκοσμιοποίηση για να αποκτήσει μια πλανητική συνείδηση αλλά για να αυξήσει ευκολότερα το εισόδημα του. Ως άνθρωπος που αγάπησε και μελέτησε την Αστρονομία και όχι την Αστρολογία, θεωρώ ό,τι πιο επαναστατικό να αποκτήσεις επίγνωση της θέσης σου στο σύμπαν και αυτό να το κάνεις κανόνα σου. Είναι αβάσταχτο, περνάς ξυστά από την τρέλα.
Στον τοίχο θα επαναλάμβανα ένα σύνθημα που πήρε το μάτι μου κάποια στιγμή στο κέντρο της Αθήνας, "Ladies and gentlemen we are floating in space".
Τι είναι η φωτογραφία, μια περιποιημένη όψη της ζωής;
Σε καμία περίπτωση. Είναι μια άλλη ζωή φωτογραφημένη, που είναι παρμένη από την πραγματικότητα αλλά που δεν έχει καμία σχέση με αυτήν, είναι ένας καινούργιος κόσμος. Μιλώ βέβαια για την περίπτωση που η φωτογραφία δεν έχει συγκεκριμένο στόχο δημοσιογραφικό, διαφημιστικό κ.λ.π αλλά μοναδικό της μέλημα είναι το φωτογραφικό γεγονός.
Ποια θεωρείτε την πιο ωραία φωτογραφία που έχετε βγάλει και γιατί;
Να το πω λίγο εξυπνακίστικα... η φωτογραφία που θα βγάλω αύριο. Όταν είσαι φωτογράφος δεν σε ενδιαφερει η μια φωτογραφία αλλά οι πολλές που φτιάχνουν αυτό το στολίδι που λέγεται κόσμος.
Η μαγεία της ανακάλυψης βρίσκεται σε αυτά που κρύβονται πίσω από τις κουρτίνες;
Σε αυτό που είναι μπροστά μας αλλά που για κάποιο λόγο αδυνατούμε να δούμε. Η φωτογραφία εξάλλου είναι η κατεξοχήν τέχνη που κάνει το ασήμαντο σημαντικό, αρκεί να μάθεις να βλέπεις.
Τι υλικά πρέπει να έχει μια φωτογραφία για να αφυπνίσει συνειδήσεις και να συγκινήσει τους ανθρώπους;
Συνταγή δεν υπάρχει, ο καθένας βάζει αυτό που έχει, αρκεί να είναι αληθινό. Στη λιακάδα των φωτογραφιών άλλοι γυμνώνονται και άλλοι κρύβονται. Οι πρώτοι κερδίζουν.
Πως εξηγείται όλο αυτό το φαινόμενο με τις selfies;
Είναι ένα είδος νεύρωσης σε μια εποχή που εκφράζεται από έναν ατελείωτο ατομισμό. Δεν με εντυπωσιάζει όλη αυτή η υστερία. Όλα τα βλέπουμε σαν να συμμετέχουμε σε ένα βίντεο, μια εικονική πραγματικότητα. Πριν πας οπουδήποτε έχεις δει τα πάντα. Ακόμα και τώρα στις διακοπές, όλοι ήδη έχουν δει αυτά που θα έπρεπε να θέλουν να ανακαλύψουν, χάνοντας όλη την μαγεία του ανεξερεύνητου. Έτσι καταλήγουμε να μπερδεύουμε αυτό που βλέπουμε με αυτό που ζούμε και όταν δεν ζεις κάτι, πρέπει να το πιστοποιήσεις. Θυμάμαι παλαιότερα τα λευκώματα που είχαμε και γράφαμε τα πιο προσωπικά μας θέματα, που σε περίπτωση που τα έβλεπε κάποιος άλλος, τον σκότωνες. Σήμερα, όλα τα βγάζουμε σε δημόσια θέα.
Θα δεχόσασταν να έμπαινε πρωτοσέλιδο, μια φωτογραφία που θα έδειχνε τον αποκεφαλισμό ενός δημοσιογράφου;
Ασφαλώς όχι, δεν το συζητώ.
Υπάρχουν θέματα που σας φορτίζουν συναισθηματικά;
Όχι θα έλεγα ότι υπάρχει κάτι πιο αφηρημένο, κάτι σαν τις εμμονές και γυρνάω ξανά και ξανά στα ίδια πράγματα που τελικά γίνονται και οι κινητήριες δυνάμεις μου.
Πότε νιώθει κανείς ελεύθερος;
Ο Leonardo da Vinci έλεγε ότι ο καλλιτέχνης μισεί την ελευθερία του. Πολλοί καλλιτέχνες ακόμη και όταν είναι ''χύμα'' θέτουν αυτοπεριορισμούς που τους βοηθάνε γιατί χρειάζεται μια λιτότητα μέσων για να παράξεις κάτι σημαντικό. Αν σου δώσουν τον ουρανό με τα άστρα δεν θα ξέρεις τι να τον κάνεις. Φτιάχνεις πιο εύκολα στο σκοτάδι άστρο. Εξάλλου το μέλημα ενός δημιουργού, είναι το χάος να το κάνει ιερή τάξη. Για μένα η ελευθερία δεν είναι ο αντίποδας των περιορισμών ούτε ένα δικαίωμα που έχει κατακτηθεί και τέρμα. Έχει να κάνει με μια συνεχή εγρήγορση και την δημιουργία ως λυτρωτική πράξη και αρμονίας που απορρέει από αυτήν.
Από που αντλείτε έμπνευση, από τους ανθρώπους ή τις καταστάσεις;
Έμπνευση; Η Αγία των παρεξηγήσεων, έχω τις επιφυλάξεις μου με αυτό που λέγεται έμπνευση. Θα το ξαναπώ. Το υλικό μου είναι το στολίδι που λέγεται κόσμος.
Περπατώντας καθημερινά στην Αθήνα, πείτε μου μερικά 'κλικ' που ζωντανεύουν την πόλη;
Δεν μπορώ να σας τα πω φωτογράφος είμαι να σας τα δείξω μόνο μπορώ. Η Αθήνα πάντως έχει μια ''αναρχία'' που την κάνει πολύ ενδιαφέρουσα γιατί έχεις την αίσθηση ότι όλα μπορεί να συμβούν.
«Η πόλη και οι άνθρωποι», ποιες σκέψεις σας έρχονται στο μυαλό σας;
Κοτέτσι, βαβέλ, μητρόπολη, φαντασμαγορία, το ουράνιο τόξο του Κυριτσόπουλου, το φεγγάρι αγκιστρωμένο στις κεραίες, μυρωδιές φρεσκοκούλουρο ξημερώματα μετά από ξενύχτι και jazz απαραιτήτως... jazz ειδικά αν πρόκειται από τον Theloniοus Monk.....
Μια εικόνα που δεν θα ξεχάσετε ποτέ και ποιο το ωραιότερο ταξίδι σας;
Με παράσυρε το ρέμα που λέει και ο Τσιτσάνης. Άπειρες εικόνες, ιλιγγιώδεις σειρήνες με τα όλα τους τόσα χρόνια πια, που να βρει την δύναμη μια και μόνη εικόνα να ξεπηδήσει από όλες τις άλλες; Ταξίδι; Μα αυτό που ζω τώρα.
Τι είναι ευτυχία για εσάς;
Κάπου λέει ο Ελύτης, απειροελάχιστες στιγμές που τις ενσωματώνεις μέσα στην ιδιωτική σου αιωνιότητα.
Προτιμάτε το τέλος ή την αρχή;
Ανάλογα την κατάσταση που βρίσκομαι. Αν το καλοσκεφτείς όμως και τα δύο συνυπάρχουν. Χωρίς τέλος δεν υπάρχει αρχή.
Επιλέγετε να θυμάστε ή να ξεχνάτε;
Ο Μίκης είχε πει κάποια στιγμή κάτι που μου άρεσε. Υπάρχουν δύο ειδών μουσικές, μία για να ξεχνάς και μια για να θυμάσαι. Η μουσική που σε διασκεδάζει σε κάνει να ξεχνάς, ενώ οι μεγάλες μουσικές σε κάνουν να θυμάσαι...τον εαυτό σου..όλα χρειάζονται.
Νοσταλγείτε μέρες ή στιγμές;
Δεν νοσταλγώ, δεν μου πάει. Προτιμώ τις μελλοντικές αναμνήσεις μου.
Πότε αποκτά νόημα η ζωή του ανθρώπου;
Ακόμη και αν υποθέσουμε ότι δεν έχει νόημα η ζωή, θα έπρεπε να της δώσεις ένα νόημα για να την αντέξεις.
Τι σημαίνει σήμερα 'να αγαπάς' και τι μορφή έχει ο αληθινός έρωτας;
Εννοείτε για τις σχέσεις. Ο έρωτας είναι άγριος, τυφλός, απελευθερωτικός, ένα ψέμα αληθινό και όταν γνωρίσει την μεγάλη του έκρηξη πριν να σβήσει, πρέπει η αγάπη σαν σταγόνα λάδι πάνω από το νερό να ξεχωρίσει και να επιπλεύσει, αλλιώς δεν γίνεται τίποτα. Ο έρωτας για τη ζωή όμως διαρκεί.
Πως φαντάζεστε το μέλλον και σε ποιους πιστεύετε ότι ανήκει;
Δεν το φαντάζομαι γιατί η πραγματικότητα ξεπερνά κάθε φαντασία.Το μέλλον ανήκει για να τελειώσω από εκεί που λέγαμε στην αρχή, σε αυτούς που πατάνε το ένα πόδι τους στη Γη και το άλλο έξω από αυτήν.
σχόλια