ΑΠΟ ΤΟΝ ΓΙΑΝΝΗ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟ
Εμπόλεμες περιοχές, άγονες ζώνες, βλέμματα που σε ακολουθούν, στιγμές που δεν ξεχνάς και η δυσκολία που συναντάς όταν μέσα από τον φακό χρειάζεται να αποτυπώσεις έναν ολόκληρο κόσμο. Ο Γιάννης Κόντος γεννήθηκε το 1971 στα Γιάννενα. Τα μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα της ζωής του ταξιδεύει σε όλον τον πλανήτη για να καλύψει ως φωτορεπόρτερ τα σημαντικότερα γεγονότα. «Η έμπνευση είναι πάντα ο άνθρωπος και τα γεγονότα η αφορμή», λέει. Έχει αποσπάσει 20 διεθνή βραβεία και στο σακίδιο της ζωής του κουβαλά ξεχωριστές φωτογραφίες, ανεξίτηλες εμπειρίες και εικόνες που παραμένουν χαραγμένες για πάντα στο μυαλό του. Υπήρξε παγκόσμιος πρωταθλητής στην κωπηλασία και τον ελεύθερό του χρόνο «παίρνει τα βουνά», αφού λατρεύει το ορεινό τρέξιμο που αποτελεί για αυτόν την ιδανική ψυχοθεραπεία, που τον χαλαρώνει, τον ηρεμεί και βάζει το μυαλό του σε τάξη.
— Σε τι περιβάλλον μεγάλωσες; Υπάρχει μια ανάμνηση από την παιδική ηλικία που να επέδρασε και να σε οδήγησε στην φωτογραφία;
Έχασα τον πατέρα μου σε σχετικά μικρή ηλικία. Πρόλαβα όμως να ακολουθήσω το πάθος του για τη φωτογραφία κληρονομώντας μια διοπτική Yashica μεσαίου φορμά με την οποία έκανα τα πρώτα μου φωτογραφικά βήματα. Με την ίδια μηχανή φωτογραφίζω ακόμα και σήμερα πορτρέτα οικείων ανθρώπων.
Η μαγεία της φωτογραφίας κρύβεται στην ερμηνεία που δίνει ο καθένας στο συναίσθημα που του προκαλεί. Η ερμηνεία της εικόνας είναι θέμα παιδείας. Διαφορετικοί άνθρωποι εκλαμβάνουν διαφορετικά μηνύματα από την ίδια εικόνα.
— Πώς σχολιάζει ένας φωτορεπόρτερ την κυριαρχία των selfies;
Τα selfies ή τα welfies είναι μια μόδα της εποχής που βοηθήθηκε από τις νέες τεχνολογίες και την εξέλιξη των κινητών τηλεφώνων. Ήδη έχουν αρχίσει να φθίνουν σε σημαντικό βαθμό. Η ίδια μόδα καθοδηγεί και τον μέσο χρήστη -επίδοξο ερασιτέχνη φωτογράφο- smartphone να πιστεύει ότι έγινε ξαφνικά φωτογράφος. Δυστυχώς οι φωτογραφικές του ικανότητες περιορίζονται στη απλή εφαρμογή εντυπωσιακών φίλτρων, με αποτέλεσμα συνήθως ανούσιες φωτογραφίες χωρίς περιεχόμενο.
— Θα δεχόσουν να έμπαινε πρωτοσέλιδο μια φωτογραφία σου που θα έδειχνε τον αποκεφαλισμό ενός δημοσιογράφου; Ποια ήταν η δυσκολότερη φωτογράφιση που έχεις κάνει;
Δεν θα φωτογράφιζα ποτέ τον αποκεφαλισμό κανενός ανθρώπου ή κάποια άλλη παρόμοια βαρβαρότητα που χρησιμοποιείται ως όπλο προπαγάνδας. Ως επαγγελματίας έχω την πολυτέλεια να αποφασίζω για το πότε θα σηκώσω τη μηχανή.
— Η μαγεία της ανακάλυψης στις φωτογραφίες κρύβεται σε αυτά που δεν μπορούν να δουν οι άλλοι;
Η μαγεία της φωτογραφίας κρύβεται στην ερμηνεία που δίνει ο καθένας στο συναίσθημα που του προκαλεί. Η ερμηνεία της εικόνας είναι θέμα παιδείας. Διαφορετικοί άνθρωποι εκλαμβάνουν διαφορετικά μηνύματα από την ίδια εικόνα.
— Από πού αντλείς έμπνευση, από τους ανθρώπους ή τα γεγονότα;
Στα γεγονότα πρωταγωνιστεί πάντα ο άνθρωπος. Αυτά με κάποιο τρόπο επηρεάζουν τις ζωές των ανθρώπων. Με δυο λόγια η έμπνευση είναι πάντα ο άνθρωπος και τα γεγονότα η αφορμή.
— Τι είναι η φωτογραφία για σένα; Μέσα από αυτές μπορεί ο κόσμος να γίνει καλύτερος;
Η φωτογραφία είναι ένας πολύ προσωπικός τρόπος έκφρασης με τη βοήθεια ενός τεχνικού μέσου. Επίσης είναι ένα παιχνίδι με το φως με πολύ σοβαρές προεκτάσεις. Ο κόσμος αν θα μπορέσει μια μέρα να γίνει καλύτερος θα γίνει από την εξέλιξη του ανθρώπινου πολιτισμού. Κάποιες φωτογραφίες αφήνουν το στίγμα τους στην ιστορία αλλά ίσως θα ήταν υπερβολή να θεωρήσει κανείς ότι αλλάζουν τον κόσμο. Η φωτογραφία συμπορεύεται με την ανθρώπινη εξέλιξη.
— Μια φωτογραφία τι πρέπει να περιέχει για να αφυπνίσει συνειδήσεις και να συγκινήσει τους ανθρώπους;
Να είναι απλά διαχρονική. Να μπορεί να σταθεί στο χρόνο, μένοντας χαραγμένη στη μνήμη του θεατή. Τα στοιχεία για μια τέτοια εικόνα είναι η ιδανική ισορροπία μεταξύ φόρμας και περιεχομένου. Εν ολίγοις, η διαχρονική εικόνα ακροβατεί ανάμεσα στην πληροφορία και την τέχνη.
— Έχεις καλύψει πολλά πολεμικά μέτωπα, τι θυμάσαι από αυτές τις εμπειρίες;
Θυμάμαι πολλές δυσάρεστες καταστάσεις και εμπειρίες οι οποίες έχουν χαραχθεί για πάντα στη μνήμη μου. Δεν είναι λίγες οι φορές που ανασύρονται με διάφορες αφορμές και μου προκαλούν πόνο. Μεγαλώνοντας ανακαλύπτω πράγματα στις εικόνες μου στα οποία δεν είχα δώσει παλαιότερα τη δέουσα σημασία. Οι εικόνες όμως παραμένουν εκεί αδιάψευστοι μάρτυρες.
— Τι σου προκαλεί φόβο, τι σε εξοργίζει; Υπάρχει κάτι για το οποίο έχεις μετανιώσει;
Φόβο μου προκαλεί η απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου. Με εξοργίζει ο φανατισμός και η ευκολία με την οποία χειραγωγείται η κοινή γνώμη από κάποιες εικόνες και τους πρεσβευτές τους. Έχω μετανιώσει για κάποιες φορές που σήκωσα τη μηχανή σε θέματα που δεν άξιζαν.
— Ποιο είναι το μεγαλύτερο προσωπικό κόστος που έχει ένας φωτορεπόρτερ;
Το μεγαλύτερο προσωπικό κόστος για έναν φωτορεπόρτερ είναι τα ζητήματα ηθικής με τα οποία έρχεται αντιμέτωπος καθημερινά και τα οποία καθορίζουν τις ζωές των ανθρώπων που φωτογραφίζει.
— Μια εικόνα που δεν θα ξεχάσεις ποτέ;
Σιέρα Λεόνε, 2005: Ένα μικρό παιδί κουμπώνει το κουμπί της μπλούζας του ακρωτηριασμένου πατέρα του. Εκείνος, ο Abu Bakarr Kargbo, αναπληρώνει κάθε απαγορευμένο χάδι με ένα βλέμμα γεμάτο υποσχέσεις. Η Δημοκρατία της Σιέρα Λεόνε, με τα πλουσιότερα κοιτάσματα διαμαντιών στον κόσμο, είναι μια χώρα με μέσο όρο ζωής τα 36 χρόνια, με ανύπαρκτη υγειονομική περίθαλψη, τρομερές ανισότητες και διαφθορά σε όλα τα πολιτικά και κοινωνικά επίπεδα. Ο πολυετής εμφύλιος που δεκαετίες ολόκληρες ταλαιπώρησε την περιοχή, είχε ως μία ακόμη τραγική συνέπεια το θάνατο 75.000 ανθρώπων και τον παραδειγματικό ακρωτηριασμό 10.000 ακόμη.
— Τι είναι ευτυχία για σένα;
Ο ελεύθερος χρόνος. Σήμερα, πλούσιος είναι ο άνθρωπος που έχει ελεύθερο χρόνο.
— Κάτι που νοσταλγείς;
Νοσταλγώ τις μέρες της αναλογικής φωτογραφίας, τη μυρωδιά του καινούριου φιλμ και την αίσθηση ότι το κάθε κλικ μετρούσε.
— Πώς αξιοποιείς τον ελεύθερο χρόνο σου;
Παίρνω τα βουνά, στην κυριολεξία.(γέλια) Αναζητώ τη γαλήνη και την ηρεμία της φύσης τρέχοντας ελεύθερος από καθημερινές ασχολίες. Το τρέξιμο αποτελεί την ιδανική ψυχοθεραπεία, με χαλαρώνει, με ηρεμεί και βάζει το μυαλό μου σε τάξη.
— Υπάρχει ένα μέρος που να αναζητάς την ηρεμία ή να λειτουργεί ως προσωπικό καταφύγιο;
Μια βόλτα γύρω από τη λίμνη των Ιωαννίνων ξυπνά πάντα μνήμες των παιδικών χρόνων.
— Τι όνειρα κάνεις;
Τα όνειρα είναι προσωπικά και είναι προτιμότερο να μην δημοσιοποιούνται.
σχόλια