Το Μουσείο Τοπικής Ιστορίας του Ιβάνκιβ της Ουκρανίας καταστράφηκε από τις ρωσικές δυνάμεις. Το μουσείο στέγαζε μια σειρά από έργα της καταξιωμένης Ουκρανής λαϊκής καλλιτέχνιδας Μαρία Πριματσένκο.
Καταστράφηκαν 25 πίνακες και οι εικόνες της πυρκαγιάς έκαναν το γύρο του κόσμου. Η Emine Dzheppar, αναπληρώτρια υπουργός πολιτισμού της Ουκρανίας, δημοσίευσε ένα βίντεο στο Twitter που δείχνει το μουσείο να καίγεται. «Αφού δεν έχουν δική τους κουλτούρα, καταστρέφουν την κληρονομιά των άλλων εθνών», έγραψε.
Η πρώτη σχετική αναφορά έγινε από το Kyiv Independent που έγραψε ότι η Πριματσένκο είναι μια αυτοδίδακτη καλλιτέχνιδα που δημιούργησε ελκυστικές εικονογραφικές συνθέσεις, βασισμένες στην ουκρανική λαογραφία και μυθολογία.
Γεννημένη σε οικογένεια αγροτών, η Πριματσένκο, η οποία πέθανε σε ηλικία 88 ετών το 1987, πέρασε όλη της τη ζωή σε ένα χωριό κοντά στο Ιβάνκιβ. Η οικογένειά της τής δίδαξε μια ποικιλία από παραδοσιακές ουκρανικές χειροτεχνίες, όπως κέντημα και διακόσμηση πασχαλινών αυγών. Εξέφρασε την πλούσια αίσθηση της φαντασίας της μέσα από το σχέδιο και τη ζωγραφική.
Τα έργα της έχουν πολύχρωμα θηρία και φανταστικά ζώα που είναι εμπνευσμένα από τις πανάρχαιες παραδόσεις των Ουκρανών τεχνιτών, αλλά και τα όνειρά της, με λαϊκούς θρύλους, παραμύθια και εικόνες της σύγχρονης ζωής.
Το Ιβάνκιβ βρίσκεται σε στρατηγικό σημείο για τη ρωσική εισβολή, μεταξύ του Τσερνόμπιλ –το οποίο κατέλαβε η Ρωσία στις 24 Φεβρουαρίου– και του Κιέβου.
Tonight in Ivankіv near Kyiv, the Russian occupiers destroyed a local museum which housed the unique works of Maria Pryimachenko, a world-famous Ukrainian folk artist in the genre of "naive art". Having no culture of their own, they destroy all the heritage of other nations. pic.twitter.com/91ZMBSfsQo
— Emine Dzheppar (@EmineDzheppar) February 28, 2022
Αρκετά από τα έργα της έχουν παρουσιαστεί στα γραμματόσημα της Ουκρανίας και το 1966 τής απονεμήθηκε η υψηλότερη πολιτιστική διάκριση της Ουκρανίας, το Εθνικό Βραβείο Σεφτσένκο. Για να αναγνωρίσει τη συνεισφορά της στον τομέα της λαϊκής τέχνης, η Unesco ανακήρυξε το 2009 έτος της Μαρία Πριματσένκο.
Τα περισσότερα έργα της, περίπου 650, βρίσκονται στο Εθνικό Μουσείο Εφαρμοσμένης Λαϊκής Τέχνης της Ουκρανίας στο Κίεβο.
As a result of 🇷🇺 invasion, about 25 works by outstanding 🇺🇦 artist Mariia Pryimachenko were burned. The paintings were stored in Ivankiv Museum, Kyiv region. She created world-famous masterpieces. Her special gift and talent captivated Pablo Picasso.
— MFA of Ukraine 🇺🇦 (@MFA_Ukraine) February 28, 2022
🖼️“Two-headed chicken, 1977” pic.twitter.com/dfAyfkn1k9
Στην παιδική της ηλικία, η Πριματσένκο αρρώστησε με πολιομυελίτιδα, η οποία επηρέασε τη ζωή και την τέχνη της.
Όπως περιέγραφε η ίδια, «μια μέρα που πήγαινα τις χήνες μου σε μια αμμώδη παραλία, στην όχθη του ποταμού, αφού διέσχισα ένα χωράφι διάστικτο με αγριολούλουδα, άρχισα να σχεδιάζω αληθινά και φανταστικά λουλούδια με ένα ραβδί στην άμμο».
Αργότερα άρχισε να σχεδιάζει τους τοίχους του σπιτιού της και δεν σταμάτησε να σχεδιάζει ποτέ.
Η Πρώτη Δημοκρατική Έκθεση Λαϊκής Τέχνης του 1936 παρουσίασε τους πίνακές της. Το 1937, τα έργα της εκτέθηκαν στο Παρίσι. Ο Πικάσο όταν τα είδε είπε: «Υποκλίνομαι μπροστά στο καλλιτεχνικό θαύμα αυτού της λαμπρής Ουκρανής».
Τα έργα της έχουν πολύχρωμα θηρία και φανταστικά ζώα που είναι εμπνευσμένα από τις πανάρχαιες παραδόσεις των Ουκρανών τεχνιτών, αλλά και τα όνειρά της, με λαϊκούς θρύλους, παραμύθια και εικόνες της σύγχρονης ζωής.
Πουλιά, θηρία και φυτά αλληλεπιδρούν με αρμονία σε ένα περιβάλλον που μοιάζει με αυτό της φυσικής ζωής, αλλά χωρίς την αγριότητά του. Τα θηρία της είναι ευγενικά με αθώα μάτια και μεγάλες βλεφαρίδες σε λευκό αρχικά και αργότερα σε χρωματιστό φόντο.
Είχε την αίσθηση της σύνθεσης και στα έργα της υπάρχει η πάλη του καλού και του κακού που τα διαποτίζει, ωστόσο το καλό πάντα θριαμβεύει. Το μοτίβο της πληθωρικής χαράς δίνει συχνά τη θέση του στη θλίψη με έναν τάφο στολισμένο με λουλούδια να υπάρχει συχνά στα έργα της.
Οι πίνακές της είναι γεμάτοι με ευφάνταστες λεπτομέρειες. Όμορφα πουλιά και άλλα ζώα που ενεργούν με ανθρώπινο τρόπο: μαλώνουν, παίζουν μουσική και δειπνούν μαζί ή απλά περπατούν μέσα στο κάδρο. Οι συμμετρικές απεικονίσεις διακοσμητικών λουλουδιών της παρουσιάζουν μια μεγαλοπρέπεια χρωμάτων. Οι πίνακές της για την παραδοσιακή ζωή στην ουκρανική ύπαιθρο είναι σαν εικονογραφήσεις βιβλίων παραμυθιών.
