Η «Νυχτερινή Περίπολος» του Ρέμπραντ, αποκατεστημένη για πρώτη φορά με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης

Νυχτερινή περίπολος: Με τεχνητή νοημοσύνη βλέπουμε τα κομμένα κομμάτια και τον πίνακα σε όλη του την αίγλη Facebook Twitter
Για την αποκατάσταση του έργου οι ειδικοί χρησιμοποίησαν τα «Neural networks» (τεχνητά δίκτυα νευρώνων) που μιμούνται τον τρόπο λειτουργίας των νευρώνων του ανθρώπινου εγκεφάλου. Φωτο: EPA/REMKO DE WAAL
0

Όταν το 2019 το Rijksmuseum στο Άμστερνταμ αποφάσισε να αρχίσει την αποκατάσταση του πιο διάσημου έργου, όχι μόνο του μουσείου αλλά και του Ρέμπραντ, δηλαδή του πιο μεγάλων διαστάσεων πίνακά του, είχε υποσχεθεί στο κοινό μεγάλες εκπλήξεις.

Η μεγάλη επιχείρηση της συντήρησης του πίνακα ξεκίνησε εκείνη τη χρονιά, με το μουσείο να παίρνει την απόφαση ότι το έργο των 363 εκ. x 437 εκ. και των 337 κιλών ανήκει σε όλους και έχουν δικαίωμα να βλέπουν τις εργασίες. Οι εργασίες αποκατάστασης πολλών εκατομμυρίων ευρώ αποτελούν τη μεγαλύτερη επιχείρηση του ολλανδικού μουσείου και την πληρέστερη έρευνα και συντήρηση του αριστουργήματος του Ρέμπραντ στα χρονικά.

Το καλοκαίρι του 2020, ενώ η διαδικασία γινόταν μέσα σε ένα κρυστάλλινο κλωβό που είχε σχεδιάσει ο Γάλλος αρχιτέκτονας Jean-Michel Wilmotte, ο οποίος βρισκόταν πίσω από τις ανακαινίσεις τόσο του Rijksmuseum όσο και του Λούβρου στο Παρίσι, με τον κορωνοϊό ήδη να έχει κλείσει το μουσείο και τον κόσμο να παρακολουθεί τις εργασίες όχι ζωντανά αλλά από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, το μουσείο έκανε άλλο ένα δώρο στο κοινό. Ανέβασε στο διαδίκτυο τη «Νυχτερινή Περίπολο» με την πιο λεπτομερή φωτογραφία του έργου του Ρέμπραντ που έχει τραβηχτεί ποτέ, αποκαλύπτοντας κάθε πινελιά του πίνακα.

Η εικόνα που έδωσε το μουσείο είναι μεγέθους 44,8 Gigapixel, φτιαγμένη από 528 διαφορετικές φωτογραφίες, και επιτρέπει στους θεατές να κάνουν μεγέθυνση και να εξετάσουν κάθε μέρος του τεράστιου καμβά. «Η φωτογραφία είναι μια κρίσιμη πηγή πληροφοριών για τους ερευνητές και οι διαδικτυακοί επισκέπτες μπορούν να τη χρησιμοποιήσουν για να θαυμάσουν το αριστούργημα του Ρέμπραντ μέχρι την ελάχιστη λεπτομέρεια» είπε τότε ο διευθυντής του μουσείου.

Οι ειδικοί φωτογράφισαν τα μέρη που λείπουν και με φωτογραφίες υψηλής ανάλυσης έκαναν την αναπαραγωγή αυτών των τμημάτων, προσπαθώντας να αποδώσουν με τον καλύτερο τρόπο το στυλ της πινελιάς του Ρέμπραντ, τα βερνίκια και τα χρώματα, τις αναλογίες που υπάρχουν στο υπόλοιπο έργο που χρησιμοποίησαν, κάνοντας την ανακατασκευή του πίξελ προς πίξελ. 

Το έργο «Νυχτερινή περίπολος» ανατέθηκε στον Rembrandt Van Rijn το 1642 από τον δήμαρχο και τον αρχηγό της αστυνομικής φρουράς του Άμστερνταμ, Frans Banninck Cocq, οι οποίοι του ζήτησαν να ζωγραφίσει μια ομάδα αξιωματικών και άλλων μελών της πολιτοφυλακής.

Η πρωτοποριακή εικόνα είναι η πρώτη του είδους που δείχνει μια τέτοια ομάδα σε κίνηση και όχι σε στατική πόζα και χαρακτηρίζεται από την αλληλεπίδραση του φωτός και της σκιάς για τις οποίες φημίζεται ο Ολλανδός ζωγράφος.

Από το 1642, όταν ο Ρέμπραντ ζωγράφισε τον πίνακα, αριστούργημα της ολλανδικής Χρυσής Εποχής στη ζωγραφική, που ο πλήρης τίτλος του είναι «Ο λόχος της πολιτοφυλακής υπό τη διοίκηση του λοχαγού Φρανς Μπάννινκ Κοκ», μέχρι σήμερα έχουν δοθεί εκατοντάδες ερμηνείες στον συμβολισμό και τα πρόσωπα που πρωταγωνιστούν στην πελώρια ανθρωποκεντρική σύνθεση.

Φτάνοντας στο καλοκαίρι του 2020 και με τις εργασίες αποκατάστασης να έχουν ακόμα πολύ δρόμο μέχρι να ολοκληρωθούν, το μουσείο αποφάσισε να κάνει άλλο ένα δώρο στο κοινό που με την χρήση της τεχνητής νοημοσύνης (AI) μπορεί πλέον να δει το έργο σε όλη του την έκταση για πρώτη φορά μετά από 300 χρόνια.

Νυχτερινή περίπολος: Με τεχνητή νοημοσύνη βλέπουμε τα κομμένα κομμάτια και τον πίνακα σε όλη του την αίγλη Facebook Twitter
Οι εργασίες αποκατάστασης του έργου αποτελούν τη μεγαλύτερη επιχείρηση του ολλανδικού μουσείου και την πληρέστερη συντήρηση του αριστουργήματος του Ρέμπραντ στα χρονικά. Φωτο: EPA/REMKO DE WAAL

Ο εμβληματικός αυτός πίνακας αναρτήθηκε αρχικά στη «Μεγάλη Σάλα» (Groote Zaal), στο Kloveniersdoelen του Άμστερνταμ. Το 1715 το έργο μεταφέρθηκε στο Δημαρχείο του Άμστερνταμ και περικόπηκε και στις τέσσερις πλευρές του. Αυτό, πιθανόν, έγινε ώστε να χωρέσει ανάμεσα σε δύο κολόνες, κάτι που ήταν συνήθης πρακτική πριν από τον 19ο αιώνα.

Η περικοπή αυτή είχε ως αποτέλεσμα την απώλεια δύο μορφών στην αριστερή πλευρά του πίνακα, του άνω τμήματος της αψίδας, του κιγκλιδώματος και της άκρης του σκαλιού. Το κιγκλίδωμα και το σκαλί ήταν ζωτικά οπτικά «εργαλεία» που χρησιμοποιήθηκαν από τον Ρέμπραντ προκειμένου να προσδώσει στο έργο την ψευδαίσθηση της κίνησης προς τα εμπρός. Κόπηκε κατά 60 εκ. από την αριστερή πλευρά του, 22 εκ. από την κορυφή, 12 εκ. από το κάτω μέρος και 7 εκ. από τα δεξιά.

Αυτά τα κομμάτια αποκαθίστανται σήμερα με οδηγό ένα αντίγραφο του 17ου αιώνα, δημιουργημένο από τον Χέρριτ Λούντενς, που υπάρχει στην Εθνική Πινακοθήκη Λονδίνου και δείχνει την αρχική σύνθεση. Οι ειδικοί φωτογράφισαν τα μέρη που λείπουν και με φωτογραφίες υψηλής ανάλυσης έκαναν την αναπαραγωγή αυτών των τμημάτων, προσπαθώντας να αποδώσουν με τον καλύτερο τρόπο το στυλ της πινελιάς του Ρέμπραντ, τα βερνίκια και τα χρώματα, τις αναλογίες που υπάρχουν στο υπόλοιπο έργο που χρησιμοποίησαν, κάνοντας την ανακατασκευή του πίξελ προς πίξελ.

Οι ειδικοί χρησιμοποίησαν τα γνωστά και ευρέως διαδεδομένα στην επιστημονική κοινότητα «Neural networks» (τεχνητά δίκτυα νευρώνων) που μιμούνται τον τρόπο λειτουργίας των νευρώνων του ανθρώπινου εγκεφάλου και χρησιμοποιούνται τόσο στην τεχνολογία 3D όσο και στην ταυτοποίηση μέσω εικόνας (visual recognition).

«Κάναμε τρεις τύπους αλγορίθμων: έναν για να ξεχωρίσουμε τις παραμορφώσεις προοπτικής και για να διορθώσουμε αυτές τις αλλοιώσεις, τον δεύτερο για να αναγνωρίσουμε το συνδυασμό χρωμάτων του πρωτοτύπου και να το προβάλουμε στα κομμάτια που λείπουν, και τρίτο τις πινελιές, την τεχνική που χρησιμοποίησε ο Ρέμπραντ. Στη συνέχεια κάναμε μια αναπαραγωγή σε υπολογιστή που μοιάζει όσο το δυνατόν περισσότερο με τη «Νυχτερινή Περίπολο».

Με τα κομμάτια που λείπουν να έχουν αναπαραχθεί και τοποθετηθεί σε ψηφιακή μορφή, οι επισκέπτες μπορούν να απολαύσουν το πλήρες έργο και να φανταστούν πώς θα ήταν και στην πραγματικότητα, όπως αρχικά το δημιούργησε ο Ρέμπραντ με την εκθαμβωτική του κλίμακα, ενώ θα μπορούν να διακρίνουν και δυο άντρες και ένα αγόρι στην αριστερή πλευρά του πίνακα, ένα αγόρι που τρέχει, αριστερά σε πρώτο πλάνο, μακριά, μπροστά από την πολιτοφυλακή, και ένα κράνος στη δεξιά πλευρά του πίνακα.

Χάρη στον αλγόριθμο το κοινό μπορεί να κατανοήσει την ιδιοφυΐα του Ρέμπραντ σε αυτό τον πίνακα που ήθελε να δημιουργήσει κίνηση, μια δυναμική των στρατευμάτων που βαδίζουν προς τα αριστερά του πίνακα. Τα «χαμένα κομμάτια» προσθέτουν αυτό το κενό κομμάτι που αποκαλύπτει το κρίσιμο βήμα της «Νυχτερινής Περιπόλου». Για τους επόμενους μήνες οι επισκέπτες της θα μπορούν να θαυμάσουν το λοχαγό Μπάννινκ Κοκ και δεκαεπτά μέλη των Kloveniers σε όλη τους την αίγλη, τη νεότητα και την ορμή. 

Νυχτερινή περίπολος: Με τεχνητή νοημοσύνη βλέπουμε τα κομμένα κομμάτια και τον πίνακα σε όλη του την αίγλη Facebook Twitter
Η αποκατάσταση του έργου ξεκίνησε το 2019. Φωτο: EPA/REMKO DE WAAL
Νυχτερινή περίπολος: Με τεχνητή νοημοσύνη βλέπουμε τα κομμένα κομμάτια και τον πίνακα σε όλη του την αίγλη Facebook Twitter
Φωτο: EPA/REMKO DE WAAL
Νυχτερινή περίπολος: Με τεχνητή νοημοσύνη βλέπουμε τα κομμένα κομμάτια και τον πίνακα σε όλη του την αίγλη Facebook Twitter
Φωτο: EPA/REMKO DE WAAL
Νυχτερινή περίπολος: Με τεχνητή νοημοσύνη βλέπουμε τα κομμένα κομμάτια και τον πίνακα σε όλη του την αίγλη Facebook Twitter
Φωτο: EPA/REMKO DE WAAL
Νυχτερινή περίπολος: Με τεχνητή νοημοσύνη βλέπουμε τα κομμένα κομμάτια και τον πίνακα σε όλη του την αίγλη Facebook Twitter
Η «Νυχτερινή Περίπολος» βρίσκεται μέσα σε έναν κρυστάλλινο κλωβό. Φωτο: EPA/REMKO DE WAAL
Εικαστικά
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Προσφέροντας μία εμπειρία πολιτισμού στους κατοίκους της Ελευσίνας

LiFO X 2023 ΕΛΕVΣΙΣ / Προσφέροντας μία εμπειρία πολιτισμού στους κατοίκους της Ελευσίνας

Η Εύα Μανιδάκη και ο Ανδρέας Λόλης συζητούν με τον Χρήστο Παρίδη για όλα όσα προηγήθηκαν της δημιουργίας των in situ εγκαταστάσεων που σχεδίασαν στο πλαίσιο της 2023 Ελευσίς Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Το αμερικανικό «πραξικόπημα» στη Μπιενάλε της Βενετίας και οι θεωρίες συνωμοσίες που εξακολουθούν 60 χρόνια μετά

Εικαστικά / Το αμερικανικό «πραξικόπημα» στην Μπιενάλε της Βενετίας και οι θεωρίες συνωμοσίες 60 χρόνια μετά

Ένα νέο ντοκιμαντέρ εστιάζει στις έντονες αντιδράσεις που προκάλεσε η «σκανδαλώδης» βράβευση του αρχιερέα της ποπ αρτ Ρόμπερτ Ράουσενμπεργκ στην Μπιενάλε του 1964, με τη χορηγία της αμερικανικής κυβέρνησης.
THE LIFO TEAM
Οι ζωές και τα έργα της Lorenza Böttner

Εικαστικά / Οι ζωές και τα έργα της Lorenza Böttner

Η Lorenza Böttner (1959-1994) ήταν μια καλλιτέχνις που είχε έντονα βιωματική, σωματική σχέση με τη μεταμόρφωση. Μεταμόρφωσε μια ζωγραφική πρακτική σε εικαστική περφόρμανς που «βγήκε» στον δρόμο και έκανε τον δημόσιο χώρο θεατρική σκηνή για μια πολιτικοποιημένη σωματική διαφορετικότητα.
PAUL B. PRECIADO
Ένας Μάιος γεμάτος με σύγχρονη τέχνη στην Αθήνα

Πολιτισμός / Ένας Μάιος γεμάτος με σύγχρονη τέχνη στην Αθήνα

Το τρίτο μέρος του αφιερώματος του ΕΜΣΤ στις γυναίκες εικαστικούς, Jonathan Meese στην Bernier/Eliades, Θανάσης Τότσικας στη Rodeo, Ιωάννα Λημνιού στην Breeder και ό,τι άλλο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι γκαλερί και οι χώροι τέχνης τον Μάιο.
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Σεξ, ερωτισμός, χλιδή και λάμψη: Ο πολυτάραχος κόσμος της Tamara de Lempicka

Εικαστικά / Ερωτισμός, χλιδή και λάμψη: Ο πολυτάραχος κόσμος της Tamara de Lempicka

Εκθέσεις, ένα μιούζικαλ στο Μπρόντγουεϊ και τιμές-ρεκόρ σε δημοπρασίες φέρνουν στο προσκήνιο μία από τις γυναίκες με τη μεγαλύτερη καλλιτεχνική επιρροή στις αρχές του 20ού αιώνα
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Η Μαντάμ ντε Πομπαντούρ δεν ήταν μόνο η ερωμένη του βασιλιά

Εικαστικά / Η Μαντάμ ντε Πομπαντούρ δεν ήταν μόνο η ερωμένη του βασιλιά

Μια γυναίκα με εξουσία στην Αυλή των Βερσαλλιών, η οποία ήταν υπέρ των μεταρρυθμίσεων και του «φιλοσοφικού» κόμματος που υποστήριζε τον Διαφωτισμό, υπήρξε καλλιτέχνιδα και προστάτιδα των τεχνών. Ήταν όμως και λαομίσητη.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Ο ζωηρόχρωμος, μυστηριώδης, πνευματικός κήπος της Ιωάννας Λημνιού

Εικαστικά / Η Ιωάννα Λημνιού μεταμορφώνει την γκαλερί The Breeder σε ιδεώδη κήπο

Στην πρώτη της ατομική έκθεση της που συζητιέται, μέσα από την πυκνή βλάστηση των έργων της αχνοφαίνεται και μια ελπίδα ότι αξίζουμε μια καλύτερη πραγματικότητα από αυτή που ζούμε στις ασφυκτικά φτιαγμένες πόλεις.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
«Για τους αγρότες δεν έχει προτεραιότητα η “οικολογική ευαισθησία” της πόλης, αλλά η πραγματικότητά τους»

Εικαστικά / «Για τους αγρότες δεν έχει προτεραιότητα η “οικολογική ευαισθησία” της πόλης, αλλά η πραγματικότητά τους»

Ανάμεσα σε εκατοντάδες έργα που υπαγορεύονται από τα «επείγοντα» της εποχής, το «Ξηρόμερο», η ελληνική συμμετοχή στην 60ή Μπιενάλε της Βενετίας, εστιάζει στην εντοπιότητα και λειτουργεί ως φόρος τιμής στα πανηγύρια της επαρχίας.
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΔΙΑΚΟΣΑΒΒΑΣ
Η Βενετία γιορτάζει τη εικονογραφία και τον συμβολισμό του στήθους

Εικαστικά / Μια μεγάλη εικαστική έκθεση αφιερωμένη στο γυναικείο στήθος

Στη Βενετία και στο Palazzo Franchetti μια έκθεση αφηγείται την «περιπέτεια» ενός σημείου της γυναικείας ανατομίας που έχει κατανοηθεί και αναπαρασταθεί στην τέχνη, τη διαφήμιση, τη μόδα, σε όλους τους πολιτισμούς και τις παραδόσεις με πολλούς διαφορετικούς τρόπους.
NEWSROOM
Το λεπτεπίλεπτο έργο του Στρατή Ταυλαρίδη που το κατέστρεψε μια γάτα στη Σμύρνη 

Εικαστικά / Το λεπτεπίλεπτο έργο του Στρατή Ταυλαρίδη που το κατέστρεψε μια γάτα στη Σμύρνη 

Ο νεαρός εικαστικός εκπροσώπησε την Ελλάδα στη Μεσογειακή Μπιενάλε της Σμύρνης με ένα έργο για την ιστορία ενός παιδιού που έχει υποστεί ενδοοικογενειακή κακοποίηση, το οποίο καταστράφηκε από μια γάτα. Και δεν βρέθηκε κανείς να τη σταματήσει! 
M. HULOT