Προκειμένου να γιορτάσει την από κοινού απόκτηση με το Μουσείο του Λούβρου του ζεύγους πορτρέτων σε φυσικό μέγεθος που ζωγράφισε ο σούπερσταρ της Ολλανδικής ζωγραφικής, ο Ρέμπραντ, το Rijksmuseum στο Άμστερνταμ αποφάσισε να διοργανώσει μια μοναδική έκθεση με τίτλο High Society.
Μοναδική στην κυριολεξία, καθώς για πρώτη φορά μια έκθεση αφιερώνεται αποκλειστικά σε ένα ιδιαίτερο είδος προσωπογραφιών όπου τα μοντέλα απαθανατίζονται σε απόλυτα φυσικό μέγεθος και σε όρθια στάση.
Ως επί το πλείστον είναι έργα που παράγγειλαν πρίγκιπες, εκκεντρικοί αριστοκράτες ή ιδιώτες με αμύθητα πλούτη, σε ζωγράφους των οποίων το όνομα έχει αποτυπωθεί με χρυσά γράμματα στις σελίδες της ιστορίας της Τέχνης.
Ο Βερονέζε, ο Κράναχ, ο Βελάσκεθ, ο Ρέινολντς, ο Γκέινσμπορο, ο Μουνχ και ο Μανέ φιλοτέχνησαν τα πορτρέτα που ήρθαν ως δάνεια από μουσεία και ιδιωτικές συλλογές από το Παρίσι, το Λονδίνο, τη Φλωρεντία, τη Βιέννη, το Λος Άντζελες και άλλα μέρη του κόσμου.
Εκτός από τα πορτρέτα σε φυσικό μέγεθος που απεικονίζουν την υψηλή κοινωνία στα καλύτερά της, μέρος της έκθεσης είναι αφιερωμένο και σε δραστηριότητες που λαμβάνουν χώρα στα κρυφά, πίσω από κλειστές πόρτες.
Πέρα από την απαράμιλλη τεχνική που αποδίδει τόσο τη μορφή, όσο και την προσωπικότητα των μοντέλων, οι προσωπογραφίες αυτές λειτουργούν ως επισκόπηση τεσσάρων αιώνων μόδας της υψηλής κοινωνίας.
Σχεδόν όλοι φοράνε τα «καλά» τους, επιλογή απολύτως λογική εφόσον πρόκειται να απαθανατιστούν από τον χρωστήρα αυτών των υψηλά αμοιβόμενων και περιζήτητων ζωγράφων, γεγονός που μας επιτρέπει να μάθουμε πως ντύνονταν οι πλούσιοι και ισχυροί την εκάστοτε χρονική περίοδο.
Από τα εφαρμοστά παντελόνια και τα πανωφόρια με τα παραγεμισμένα μανίκια για τους άνδρες, περνάμε σταδιακά στα κοστούμια και την υπέροχη υψηλή ραπτική του 19ου αιώνα που είναι πολύ κοντά στις σημερινές βραδινές γυναικείες τουαλέτες.
Το ολόσωμο πορτρέτο της όμορφης Πολίν Κρουαζέτ που βγάζει χαριτωμένα το γάντι της και είναι ντυμένη με μια μαγευτική μαύρη τουαλέτα (1869) θυμίζει σημερινό editorial μόδας για υψηλή ραπτική και αποτέλεσε το εφαλτήριο της επιτυχημένες καριέρας του ζωγράφου και συζύγου της, Καρολύς-Ντυράν.
Κάποιοι από τους εικονιζόμενους έχουν επιλέξει να ποζάρουν με ιδιότυπες ενδυμασίες. Ο Γιόχαν Κόλτερμαν εμφανίζεται σχεδόν ολόγυμνος ως άλλος Ηρακλής στον πίνακα του Γκόλτζιους.
Ο Συνταγματάρχης Γουίλιαμ Γκόρντον παρουσιάζεται ως ηρωικός Σκωτσέζος με κιλτ στο πορτρέτο του από τον Πομπέο Μπατόνι το 1766, επιθυμώντας προφανώς να αποτίνει φόρο τιμής στους προγόνους του, ενώ το 1881 ο πανέμορφος post-hipster εραστής της Σάρα Μπερνάρ, ο Δρ. Πότσι, ποζάρει θελκτικά για τον Τζον Σίνγκερ Σάρτζεντ φορώντας απλά μια κατακόκκινη robe de chambre...
Εντυπωσιακό είναι επίσης πως οι περισσότεροι επιλέγουν να ποζάρουν με τα σκυλιά τους, τα οποία σε μερικές περιπτώσεις αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα του πίνακα και μια ιδανική ευκαιρία να επιδείξουν το ταλέντο τους οι ζωγράφοι.
Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι ο επιβλητικός πίνακας του Τζιοβάνι Μπολντίνι (1908) που απεικονίζει τη μαγευτική Μαρκησία Λουίζα Καζάτι με το αγαπημένο της γκρέιχαουντ. Η πανύψηλη, αδύνατη, με πάλλευκο δέρμα Μαρκησία ήταν γνωστή για τα μυθικά πάρτι που διοργάνωνε και το απαράμιλλο στιλ της, και το συγκεκριμένο έργο θα μπορούσε εύκολα σήμερα να είναι στιγμιότυπο από lifestyle περιοδικό.
Οι προσωπογραφίες αυτές μπορεί να είναι ιδιαίτερα ρεαλιστικές, αλλά βρίθουν και συμβολικών στοιχείων. Οικόσημα αποτυπώνονται στα ρούχα νεόνυμφων ώστε να αποδοθεί η ένωση σπουδαίων οίκων ενώ όταν το μοντέλο είναι έγκυος, όπως στο ζεύγος πινάκων του Βερονέζε με την οικογένεια του Ιζέπο του Πόρτο, το πανωφόρι της συζύγου του Λίβια είναι ανοιγμένο στη μέση ενώ το χέρι της δείχνει την κοιλιά της.
Εκτός από τα πορτρέτα σε φυσικό μέγεθος που απεικονίζουν την υψηλή κοινωνία στα καλύτερά της, μέρος της έκθεσης είναι αφιερωμένο και σε δραστηριότητες που λαμβάνουν χώρα στα κρυφά, πίσω από κλειστές πόρτες.
Ως παπαράτσι του παρελθόντος, οι ζωγράφοι αποτυπώνουν σε μικρότερα έργα τα πάρτι, τις αίθουσες τζόγου, τις επισκέψεις σε πορνεία και τις παράνομες ερωτικές δραστηριότητες των πλουσίων της εποχής τους. Αυτά τα περίπου 80 σχέδια και χαρακτικά ανήκουν στην συλλογή του Rijksmuseum και πολλά φέρουν επιγραφές με ηθικοπλαστικά μηνύματα.
Η αφορμή για τη διοργάνωση της High Society ήταν η από κοινού απόκτηση από τη Γαλλία (Μουσείο του Λούβρου) και την Ολλανδία (Rijksmuseum) του μοναδικού ζεύγους τέτοιων πορτρέτων που φιλοτέχνησε ποτέ ο Ρέμπραντ.
Πρόκειται για τα εντυπωσιακά γαμήλια πορτρέτα του Μάρτεν Σούλμανς και της Ούπγιεν Κόπιτ, τα οποία ως το 2016 βρίσκονταν στα χέρια ιδιώτη και εκτίθενται δημοσίως για πρώτη φορά μετά την συντήρησή τους που ολοκληρώθηκε στις αρχές του 2018.
Οφείλουμε να πούμε ότι η High Society αποτελεί για το Rijksmuseum και το εναρκτήριο λάκτισμα των εκδηλώσεων του Έτους Ρέμπραντ το 2019, οπότε και θα εορταστεί η συμπλήρωση 350 ετών από τον θάνατό του.
Η έκθεση High Society πραγματοποιείται στο Rijksmuseum στο Άμστερνταμ και θα διαρκέσει ως τις 3 Ιουνίου 2018.
