Το Devon Loch ήταν ένα άλογο κούρσας που έπεσε στην τελική ευθεία, ενώ ερχόταν πρώτο στο Grand National του 1956. Ιδιοκτήτριά του του ήταν η βασίλισσα Ελισάβετ και στην κούρσα λόγω της οποίας έγινε τελικά διάσημο πήδηξε ξαφνικά, και ανεξήγητα, και προσγειώθηκε με το στομάχι, αφήνοντας στο άλογο που το ακολουθούσε να κερδίσει. Φυσικά, ποτέ δεν έγινε γνωστό γιατί σταμάτησε, αν μπερδεύτηκε ή τραυματίστηκε. Ο αποσυντονισμός του λίγο πριν από τη νίκη ή τον τερματισμό δημιούργησε την έκφραση «to do a Devon Loch» που σημαίνει την ξαφνική αποτυχία της τελευταίας στιγμής μιας ομάδας, ενός αθλητή ή ενός ανθρώπου προτού φτάσει στον στόχο του.
«Devon Loch» είναι και ο τίτλος της ατομικής έκθεσης της Sasha Streshna που ξεκινά στην γκαλερί Kalfayan στις 28 Ιουνίου 2023. Σε αυτή την ατομική της έκθεση παρουσιάζει μια νέα σειρά ελαιογραφιών που συνεχίζουν την έρευνά της πάνω στην παράδοση της ιστορικής δυτικής ζωγραφικής, εστιάζοντας κυρίως σε αναπαραστάσεις βίας, καταστολής και εξουσίας.
Τα έργα αυτά είναι η αφορμή για να παρουσιάσω τη δουλειά μου, καμουφλάροντάς τα· δεν δείχνω καθαρά τι συμβαίνει και ο θεατής μπορεί να κάνει τη δική του προβολή, τη δική του ελεύθερη ανάγνωση.
«Στην έκθεση θα δείξω έργα που βασίζονται σε εικονογραφήσεις σοβιετικών βιβλίων Ιστορίας τα οποία προβάλλουν, μεταξύ άλλων, διάφορα στάδια ενός ξεσηκωμού. Ο τίτλος μού άρεσε πάρα πολύ γιατί συμβολίζει την ανυπακοή, την αυτοδιάθεση. Μια εξήγηση για το τι συνέβη στην κούρσα με το Devon Loch είναι ότι το άλογο δεν επιθυμούσε να τερματίσει πρώτο, αλλά έκανε μια "αταξία", δεν εκπλήρωσε τον ρόλο του, μια και ήταν κούρσας», λέει η Streshna. «Εμπεριέχει και την αίσθηση της αποτυχίας αυτή η πράξη. Ο δυνητικός νικητής τα έχασε όλα, ενώ ήταν τόσο κοντά. Μου αρέσει πολύ η εφαρμογή αυτής της ιδέας και στην πράξη της ζωγραφικής. Το έργο δεν είναι τέλειο ποτέ. Στη ζωγραφική, δε, πάντα υπάρχει το περιθώριο της αποτυχίας».
Από το υλικό των σχολικών βιβλίων καλύπτονται τα στοιχεία που θα επέτρεπαν στον θεατή να αναγνωρίσει το απεικονιζόμενο γεγονός, καθώς η Streshna μεταφράζει τις εικόνες με ζωγραφικούς όρους, υπαινικτικά περιγράμματα και χρωματική παλέτα χωρίς φαινομενικά υψηλές εντάσεις. Πραγματεύεται έτσι ιστορίες εξεγέρσεων, ανυπακοής και ρήξεων περισσότερο ως ασαφείς αναμνήσεις και ψυχικά φορτία παρά ως συγκεκριμένα συμβάντα.
«Με τις εικονογραφήσεις αυτές ασχολούμαι από το 2011. Έχω κάνει κάποιες τάξεις σε ουκρανικό σχολείο· τα μαθήματα γίνονταν ακόμα με τα παλιά βιβλία, με εικονογραφήσεις "πειραγμένες", ασπρόμαυρες εικόνες, ζωγραφισμένες ξανά, με λεζάντες που στην ουσία εξυπηρετούσαν τη συνθήκη, άλλοτε δείχνοντας και άλλοτε παραλείποντας στοιχεία, κατά τη βούληση των συγγραφέων. Τα έργα αυτά είναι η αφορμή για να παρουσιάσω τη δουλειά μου, καμουφλάροντάς τα· δεν δείχνω καθαρά τι συμβαίνει και ο θεατής μπορεί να κάνει τη δική του προβολή, τη δική του ελεύθερη ανάγνωση. Είναι εικόνες αρχετυπικές, ένα γεγονός από αυτά που παρουσιάζονται μπορεί να έχει συμβεί σε οποιοδήποτε μέρος. Πρόκειται για νίκες, ήττες, μάχες με ήρωες, σκηνές ηρωισμού και ιστορικής αφήγησης».
Η Sasha Streshna γεννήθηκε το 1987 στο Λβιβ της Ουκρανίας και ήρθε στην Ελλάδα σε ηλικία 11 ετών. «Ζωγραφίζω από παιδί, την πρώτη μου ελαιογραφία την έκανα στα 11», λέει. «Έβρισκα τη ζωγραφική πολύ συναρπαστική, ήταν σαν να καταλαβαίνω αυτήν τη γλώσσα. Έπαιρνα φωτογραφίες από έργα του Πικάσο και κοίταζα πώς σχεδίαζε τις γραμμές, οπότε ήταν περίπου μονόδρομος οι σπουδές μου. Εξάλλου, η ίδια η ζωγραφική δεν σε αφήνει, σε προκαλεί να κάνεις κάτι καινούργιο ή να βρεις ξανά κάτι που είχες εντοπίσει σε προηγούμενο έργο, σε οδηγεί από μόνη της και σε κρατά». Όταν τη ρωτώ για την Ουκρανία, μου εξηγεί πόσο δύσκολο είναι να μιλήσει για τον πόλεμο. «Έχω ανθρώπους στην Ουκρανία, ανησυχώ πολύ, ενημερώνομαι κάθε μέρα, αυτό είναι ένα κομμάτι της καθημερινότητάς μου», λέει. «Ανυπομονώ να τελειώσει ο πόλεμος, να απελευθερωθούν οι άνθρωποι και οι πόλεις και να τελειώσει αυτό το καθεστώς της Ρωσίας, ώστε να μην μπορεί να επιτεθεί ξανά ούτε σε άλλες χώρες της Βαλτικής ούτε πουθενά αλλού στον κόσμο».
«Η ζωγραφική γλώσσα της Streshna συμβάλλει στην ανάδειξη της διαχρονικής λειτουργίας της βίας στο εσωτερικό των μεγάλων αφηγήσεων: η χρωματική παλέτα της, χωρίς υψηλές εντάσεις, το αναπαραστατικό σχέδιο που δεν γίνεται ποτέ περιγραφικό, τα υπαινικτικά και ασαφή, σχεδόν αφηρημένα τοπία, οι απρόσωπες μορφές, φορτίζουν με ψυχικό βάρος την Ιστορία και δείχνουν πως κάθε επίσημη κατασκευή της μνήμης είναι συγχρόνως και μια καλλιέργεια της αμνησίας», γράφει ο Θεόφιλος Τραμπούλης.
Πιστεύει ότι η ζωγραφική έχει μεγάλη δυναμική και φέρνει σε πρώτο πλάνο μεγάλα ζητήματα. «Η τέχνη είναι πάντα πολιτική» λέει, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι «πρέπει να είναι. Ωστόσο υπάρχουν πολλά και σπουδαία έργα που το κάνουν αυτό. Συνδέεται με όσα συμβαίνουν γύρω μου και μένα ο στόχος μου δεν είναι να κάνω πολιτική τέχνη, να πω κάτι συγκεκριμένο αλλά να υπαινιχθώ γεγονότα σε μια αφήγηση μη γραμμική». Η ασαφής ανάμνηση της Streshna είναι συγχρόνως και ένα ανοιχτό ενδεχόμενο για το μέλλον. Πειράζει μια κατασκευασμένη ιστορική αφήγηση για να προκαλέσει τον θεατή να αποκρυπτογραφήσει ή να συμπληρώσει τον καμβά και την αχνή εικόνα, ενεργοποιώντας και τη δική του μνήμη και αντίστοιχη εμπειρία.
Λίγα λόγια για τη Sasha Streshna
Η Sasha Streshna γεννήθηκε το 1987 στο Λβιβ, τότε κομμάτι της ΕΣΣΔ, και από το 1999 μένει στην Αθήνα. Είναι απόφοιτη της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών Αθήνας και έχει ολοκληρώσει μεταπτυχιακές σπουδές στο Central Saint Martins στο Λονδίνο. Έχει λάβει το Έπαθλο Γιάννη Σπυρόπουλου (2016) και το βραβείο Artworks του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (2019-20). Πρόσφατες εκθέσεις της είναι οι: «Statecraft - Διαμορφώνοντας το κράτος» σε επιμέλεια Κατερίνας Γρέγου στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (Αθήνα, 2022)· «On hearing of an absence» σε επιμέλεια Ντίνου Χατζηραφαηλίδη στο Haus N Αthen (Αθήνα, 2022)· «There was a land here before» σε επιμέλεια Ammophila στο Σχολείο Ελαφονήσου (2022)· «there is nothing inevitable about time» σε επιμέλεια locus Athens στο TAVROS (Αθήνα, 2022)· «Νέα ελληνική ζωγραφική» σε επιμέλεια Ελένης Κούκου και Θεόφιλου Τραμπούλη στη Δημοτική Πινακοθήκη Αγίου Νικολάου (Κρήτη, 2021)· «Revolting Bodies» σε επιμέλεια Αλέξη Φιδετζή στην Atopos CVC (Αθήνα, 2021)· «Against the linear» σε επιμέλεια Κωνσταντίνου Λιανού στο KEIV (Αθήνα, 2021)· «Sleeping with a tiger» σε επιμέλεια Νικόλα Βαμβουκλή στην K-Gold Temporary Gallery (Λέσβος, 2020)· «HELLO!», ατομική έκθεση σε επιμέλεια Ηλία Παπαηλιάκη στο space52 (Αθήνα, 2019).
Sasha Streshna
«Devon Loch»
Kalfayan Galleries - Χάρητος 11
Διάρκεια έκθεσης: 28 Ιουνίου - 16 Σεπτεμβρίου 2023
Ώρες λειτουργίας:
Δευτέρα 11:00-15:00 | Τρίτη-Παρασκευή 11:00-19:00 | Σάββατο 11:00-15:00
Αύγουστος: κλειστά
