Γιαγόι Κουσάμα: Από το ατελιέ της στο Τόκιο ως την πιο μεγάλη αναδρομική στο Βερολίνο

Γιαγόι Κουσάμα: Από το ατελιέ της στην πιο μεγάλη αναδρομική στο Βερολίνο Facebook Twitter
YAYOI KUSAMA. Image courtesy of KUSAMA Enterprise
0

Τον Μάρτιο του 2021, το μουσείο Gropius Bau του Βερολίνου θα αφιερώσει στο έργο της Γιαγόι Κουσάμα την πρώτη ολοκληρωμένη αναδρομική έκθεση στη Γερμανία.

Τα 3.000 τετραγωνικά μέτρα του εμβληματικού κτιρίου θα φιλοξενήσουν έργα της από τις επτά και πλέον δεκαετίες της καλλιτεχνικής της δράσης, από τα πρώτα μέχρι τα  τρέχοντα έργα της.

Φυσικά από την παρουσίαση δεν θα μπορούσε να λείπει το πιο δημοφιλές της έργο, ένα Infinity Mirror Room, ένα νέο δωμάτιο ψευδαισθήσεων και ονείρων.

Η έκθεση φυσικά δεν μπορεί παρά να ξεκινά από τους πρώτους πίνακές της και την εξέλιξη μιας πρακτικής που δημιούργησε τη μοναδική εικαστική της γλώσσα, μια παραίσθηση με εκατομμύρια βούλες, σφαίρες και πουά. Στον κόσμο της στροβιλίζονται εκατομμύρια άνθρωποι και μπαίνουν μέσα στα έργα της για να νιώσουν τι σημαίνει να είσαι μια κουκίδα στο σύμπαν.

Γιαγόι Κουσάμα: Από το ατελιέ της στην πιο μεγάλη αναδρομική στο Βερολίνο Facebook Twitter
Love is calling | YAYOI KUSAMA. Image courtesy of KUSAMA Enterprise

Στις εννέα δεκαετίες της ζωής της, η Γιαγιόι Κουσάμα, είναι η πιο αναγνωρίσιμη «γιαγιά» των εικαστικών τεχνών, μία από τις πιο ακριβές εν ζωή εικαστικούς, η γυναίκα που ζει με επιλογή της από το 1977 στην ψυχιατρική κλινική του Τόκιο Seiwa Mental Hospital και βγαίνει μόνο για να φτάσει στο ατελιέ της, λίγα μέτρα πιο μακριά.

Το 2010 η διευθύντρια της Tate Modern, Φράνσις Μόρις, πήγε στην Ιαπωνία, στο στούντιο της Κουσάμα για να συζητήσουν το ενδεχόμενο μιας έκθεσης στο Λονδίνο (η έκθεση έγινε το 2012) ενώ ένα Infinity Mirrored Room ανοίγει την άνοιξη στην Tate, στην αίθουσα Γιώργου Οικονόμου.

«Το στούντιο του Κουσάμα είναι ένα μικρό, μοντέρνο, τριώροφο κτίριο που βρίσκεται στην περιοχή Σιντζούκου του Τόκιο», γράφει η Μόρις. Στην πόρτα συνάντησαν ένα συνεργείο που έκανε ένα ντοκιμαντέρ για τη ζωή της. Η Γιαγόι Κουσάμα δεν έχει κρύψει ποτέ την αγάπη της για τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης.

Γιαγόι Κουσάμα: Από το ατελιέ της στην πιο μεγάλη αναδρομική στο Βερολίνο Facebook Twitter
YAYOI KUSAMA. Image courtesy of KUSAMA Enterprise

Όταν μπήκαν στο στούντιο η πρώτη εντύπωση ήταν η απίστευτη οργάνωση που υπήρχε. Στον χώρο υποδοχής υπήρχε μια μικρή βιβλιοθήκη με βιβλία και περιοδικά με την Γιαπωνέζα καλλιτέχνιδα, κατάλογοι δημοπρασιών και ένα απίστευτα καλά οργανωμένο αρχείο που είχε τα πάντα, από αεροπορικά εισιτήρια της παιδικής της ηλικίας μέχρι ειδικές φωτογραφίες από τις περφόρμανς της. Η Μόρις εντυπωσιάστηκε από την εξαιρετική της προσδοκία για μια ζωή που θα πρέπει να τεκμηριωθεί και να αρχειοθετηθεί.

Το στούντιό της έμοιαζε με εγκατάσταση – με δεκάδες μεγάλης κλίμακας, εξαιρετικά χρωματισμένους πίνακες σε ράφια και στοίβες γύρω από το δωμάτιο. Υπήρχε ένα μεγάλο τραπέζι εργασίας, λίγο μεγαλύτερο από τον μεγαλύτερο καμβά της, και ένα αναπηρικό αμαξίδιο. Καθόταν στο αμαξίδιο για να ζωγραφίσει μια περιοχή και μετά τη μετακινούσε γύρω από το τραπέζι για να ζωγραφίσει το επόμενο τμήμα. «Γι’ αυτό το έργο της μπορεί να προσανατολιστεί προς οποιαδήποτε κατεύθυνση όταν εμφανίζεται» έγραψε η Μόρις.

Σε μια άλλη επίσκεψη της Μόρις, το 2012, με τους Tate Patrons, η Κουσάμα δέχτηκε να ζωγραφίσει μπροστά τους.

Γιαγόι Κουσάμα: Από το ατελιέ της στην πιο μεγάλη αναδρομική στο Βερολίνο Facebook Twitter
YAYOI KUSAMA. Image courtesy of KUSAMA Enterprise

«Κάθισε σε έναν άδειο καμβά ασταρωμένο από την ομάδα της και δίπλα της ήταν βάζα υγρού χρώματος. Πήρε τη βούρτσα και, μετά από μια παύση και με μια σύντομη ανάσα, άρχισε να ζωγραφίζει. Δούλεψε γρήγορα και με απόλυτη προσοχή σε μια σχεδόν αυτόματη διαδικασία. Παρακολουθώντας την, έχετε μια πραγματική αίσθηση της εμμονικής φύσης της τέχνης της.

Ήταν επίσης συναρπαστικό να βλέπεις πώς διαχειριζόταν τον εαυτό της και τα πάντα γύρω της. Είναι εξαιρετικά επικεντρωμένη στην παραγωγή της τέχνης της, ωστόσο, ταυτόχρονα, επέβλεπε όλες τις πτυχές της δουλειάς της, διοικώντας μια ομάδα βοηθών στούντιο. Η μόνιμη εντύπωσή μου για την Κουσάμα ήταν αυτή ενός εξαιρετικά πετυχημένου καλλιτέχνη με απόλυτη αυτογνωσία και αποφασιστικότητα, ο οποίος, ταυτόχρονα, είχε τόσο λίγη αυτοπεποίθηση και ήταν ευγνώμων για την προσοχή που της δείχναμε».

Στην έκθεση στο Gropius Bau θα δοθεί έμφαση στην ευρωπαϊκή της παρουσία με αφετηρία το 1966, όταν συμμετείχε για πρώτη φορά στην 33η Μπιενάλε της Βενετίας με την εγκατάσταση «Narcissus Garden», την οποία αποτελούσαν δεκάδες σφαίρες-καθρέφτες που δημιουργούσαν ένα κινητικό χαλί. Το έργο εγκαταστάθηκε στο γκαζόν έξω από το ιταλικό περίπτερο και η Κουσάμα, ντυμένη με ένα χρυσό κιμονό, άρχισε να πουλά κάθε μεμονωμένη σφαίρα για 1.200 λιρέτες (2 δολάρια ΗΠΑ), έως ότου οι διοργανωτές της Μπιενάλε έβαλαν τέλος στην επιχείρησή της.

Γιαγόι Κουσάμα: Από το ατελιέ της στην πιο μεγάλη αναδρομική στο Βερολίνο Facebook Twitter
YAYOI KUSAMA. Image courtesy of KUSAMA Enterprise

Η Κουσάμα, το κορίτσι που το κακοποιούσε η μητέρα του, η νεαρή γυναίκα που δούλευε σε εργοστάσιο πυρομαχικών και με λίγα χρήματα ραμμένα στο κιμονό της διέσχισε τον Ειρηνικό και έφτασε στη Νέα Υόρκη, άργησε πολύ να γίνει διάσημη. Ήταν 64 ετών όταν γνώρισε την απόλυτη επιτυχία, όταν ο κριτικός τέχνης και ποιητής Ακίρα Τατεχάτα, σημερινός διευθυντής  του Εθνικού Μουσείου Τέχνης της Οσάκα, έπεισε την ιαπωνική κυβέρνηση και η Κουσάμα εκπροσώπησε ξανά στην Μπιενάλε την Ιαπωνία, το 1993.

Η νίκη για την Κουσάμα δεν είναι ούτε οι απίστευτα υψηλές τιμές των έργων της ούτε η παγκόσμια αναγνώριση. Όλα αυτά τα απολαμβάνει από μακριά. Είναι η ικανότητα να μεταφέρει τον θεατή στο επίκεντρο της εμμονικής και μυστηριώδους φαντασίας της, σε μια στιγμή ατέλειωτα συναρπαστική και αλησμόνητη.

Γιαγόι Κουσάμα: Από το ατελιέ της στην πιο μεγάλη αναδρομική στο Βερολίνο Facebook Twitter
Infinity Mirrors | YAYOI KUSAMA. Image courtesy of KUSAMA Enterprise
0

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Η «λίστα Τραμπ» και τα «απαράδεκτα έργα τέχνης» οδηγούν σε μια άλλη Αμερική

Εικαστικά / Tο μένος του Τραμπ για το Smithsonian: Λογοκρισία, ρατσισμός, λίστες με «απαράδεκτα» έργα

Με στόχο το μεγαλύτερο συγκρότημα μουσείων και ερευνητικών κέντρων στον κόσμο, ο Τραμπ επιχειρεί να ασκήσει έλεγχο και λογοκρισία σε έργα τέχνης και στο περιεχόμενο εκθέσεων, κατηγορώντας το Smithsonian ως «woke» και απειλώντας με περικοπές της χρηματοδότησής του.
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Το σπίτι-μουσείο της Πολίν Καρπίδα βγάζει τους θησαυρούς του στο σφυρί (μέχρι κεραίας)

Εικαστικά / Το σπίτι-μουσείο της Πολίν Καρπίδα βγάζει τους θησαυρούς του στο σφυρί (μέχρι κεραίας)

Μια από τις πιο εξέχουσες συλλέκτριες στην Ευρώπη, η οποία έχει αφήσει το αποτύπωμά της και στην Ύδρα, αποφάσισε να πουλήσει τη συλλογή σουρεαλιστικής και μεταπολεμικής τέχνης που στεγάζει στο σπίτι της στο Λονδίνο -τη μεγαλύτερη αυτού του είδους- σε μια δημοπρασία-ορόσημο.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Χάρις Επαμεινώνδα: Η γλώσσα μου δεν είναι οι λέξεις

Εικαστικά / Χάρις Επαμεινώνδα: «Η γλώσσα μου δεν είναι οι λέξεις»

Η βραβευμένη με Αργυρό Λέοντα Κύπρια εικαστικός συνθέτει έναν κόσμο θραυσμάτων, αποκομμάτων της εσωτερικότητας, με ελλειπτικές εικόνες, τον οποίο μας προκαλεί να ανακατασκευάσουμε μέσα από τη σταδιακή του αποκάλυψη.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
 Μαρία Λοϊζίδου και Πέτρος Μώρης στη 13η Μπιενάλε του Λίβερπουλ

Εικαστικά / Μαρία Λοϊζίδου και Πέτρος Μώρης στη 13η Μπιενάλε του Λίβερπουλ

Οι δύο καλλιτέχνες με καταγωγή από Κύπρο και Ελλάδα αντίστοιχα, παρουσιάζουν νέα έργα τους σε μια από τις σημαντικότερες εικαστικές διοργανώσεις της Βρετανίας που φιλοξενεί 30 καλλιτέχνες και συλλογικότητες, με αναθέσεις και θεματικές που έχουν να κάνουν με τη γεωγραφία και τις αξίες που διαπερνούν την πόλη αυτή: καταγωγή και μνήμη.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Μια έκθεση για την πολύχρωμη, πολύπλοκη Αθήνα στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο

Εικαστικά / Μια έκθεση για την πολύχρωμη και πολύπλοκη Αθήνα στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο

Ο Τόνι Μιλάκης καταγράφει μια πόλη που η πραγματικότητα προσφέρει τις καλύτερες ζωγραφικές λύσεις, που ακόμη και το πιο ευφάνταστο μυαλό ενός καλλιτέχνη δεν μπορεί να τις επινοήσει.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
CHECK Ο Ζαν Φρανσουά Μιλέ και η ατέρμονη γοητεία της φύσης και των εργατών της γης

Εικαστικά / Ζαν Φρανσουά Μιλέ: ο ζωγράφος που ο Βαν Γκογκ αποκαλούσε «πρωτοπόρο»

«Όσο το σκέφτομαι, τόσο περισσότερο νομίζω ότι ο Μιλέ πίστευε σε κάτι ανώτερο» έγραφε ο Βαν Γκογκ για τον «ζωγράφο των χωρικών» αλλά και έναν από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του γαλλικού ρεαλισμού. Η Εθνική Πινακοθήκη του Λονδίνου τον τιμά με μια μεγάλη έκθεση.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Το Μοναστήρι του Καρόλου: Το μουσείο του «κομμωτή των σταρ»

Εικαστικά / Κάρολος: O «κομμωτής των σταρ» έχει πλέον δικό του μουσείο στα Χανιά

Το «Μοναστήρι του Καρόλου», ένα ενετικό κτίσμα του 1583 και κατοικία του αυτοδίδακτου δημιουργού από το 1991, έχει μετατραπεί σε ένα μοναδικό καταφύγιο όπου συνυπάρχουν η ιστορία της κομμωτικής, έργα Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών μαζί με μνήμες της Μαρίας Κάλλας, της Μπριζίτ Μπαρντό αλλά και της Μαντάμ Ορτάνς.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Γιγάντιοι φαλλοί, το σεξ ως ζωτική δύναμη: Τα «ερωτικά» του Takis αναστατώνουν ακόμα

Εικαστικά / Γιγάντιοι φαλλοί, το σεξ ως ζωτική δύναμη: Τα «ερωτικά» του Takis αναστατώνουν ακόμα

«Τα έργα του αποθεώνουν την ικανότητα του έρωτα να μας αποσπά από την ιδέα του θανάτου». Και έχουμε την ευκαιρία να τα δούμε στην αναδρομική έκθεση του Ιδρύματος Γουλανδρή στην Άνδρο, και στην Αθήνα. Όλα σχεδόν, εκτός από το πιο γνωστό του, το οποίο οι επιμελητές απέρριψαν ως «κραυγαλέο»...
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Το Fondation Louis Vuitton υποδέχεται 270 έργα του Gerhard Richter σε μια μεγάλη αναδρομική έκθεση

Εικαστικά / Gerhard Richter: «Τώρα που δεν απέμειναν ιερείς ή φιλόσοφοι, οι καλλιτέχνες είναι οι σημαντικότεροι άνθρωποι στον κόσμο»

270 έργα ενός από τους σημαντικότερους εν ζωή ζωγράφους θα εκτεθούν το φθινόπωρο στο Fondation Louis Vuitton σε μια μεγάλη αναδρομική έκθεση.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Μια αθέατη ως τώρα πλευρά της Φρίντα Κάλο στη Θεσσαλονίκη

Εικαστικά / Μια αθέατη ως τώρα πλευρά της Φρίντα Κάλο στη Θεσσαλονίκη

Μια διεθνής έκθεση με 241 φωτογραφίες, που μέχρι πρόσφατα δεν είχαν δει το φως δημοσιότητας και αποκαλύπτουν άγνωστες πτυχές της ζωής της πιο διάσημης ζωγράφου του 20ού αιώνα, κάνει στάση το φθινόπωρο στη συμπρωτεύουσα.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Έκθεση αφισών στην Ύδρα μιας Ελλάδας ανόθευτης και ταπεινής

Εικαστικά / Πώς διαφήμιζε η Ελλάδα τον εαυτό της στο εξωτερικό από το ’30 έως το ’60;

Μια σειρά αφισών του ΕΟΤ, σε μια έκθεση που φιλοξενείται στην οικία Λαζάρου Κουντουριώτη, αποκαλύπτει τις πρώτες απόπειρες και τα αρχικά βήματα του ελληνικού τουρισμού, με την υπογραφή σημαντικών Ελλήνων καλλιτεχνών.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Νίκος Τρανός: «Η τέχνη είναι ένα πολύ αποτελεσματικό αντικαταθλιπτικό» 

Εικαστικά / Νίκος Τρανός: «Η τέχνη είναι ένα πολύ αποτελεσματικό αντικαταθλιπτικό» 

Έχει βοσκήσει πρόβατα, έχει πουλήσει κουλούρια και έχει δουλέψει στην οικοδομή, μέχρι που αποφάσισε ότι το μόνο που ήθελε να γίνει είναι καλλιτέχνης. Τελικά, εξελίχθηκε σε έναν από τους κορυφαίους και διεθνώς αναγνωρισμένους Έλληνες δημιουργούς. Ο πρώην πρύτανης της ΑΣΚΤ είναι άνθρωπος από σπάνια πάστα.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
«Οι πρώτοι ομοφυλόφιλοι» και η γέννηση μιας νέας ταυτότητας

Εικαστικά / «Οι πρώτοι ομοφυλόφιλοι» και η γέννηση μιας νέας ταυτότητας

Μια μεγάλη έκθεση στο Σικάγο εξετάζει την γκέι ταυτότητα ως ιστορικό φαινόμενο μέσα από 300 έργα που δημιουργήθηκαν κυρίως στην περίοδο μεταξύ του 1869, όταν δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά η λέξη «ομοφυλόφιλος», και του 1939
THE LIFO TEAM
Η Χίλμα αφ Κλιντ έβρισκε γαλήνη ζωγραφίζοντας λουλούδια

Εικαστικά / Η Χίλμα αφ Κλιντ έβρισκε γαλήνη ζωγραφίζοντας λουλούδια

Σε μια σειρά έργων που παρουσιάζει το θαύμα της ανθοφορίας των λουλουδιών και των φυτών, μια από τις πιο αξιοσέβαστες καλλιτέχνιδες της Σουηδίας στρέφεται σε έναν κόσμο ομορφιάς, γαλήνης και ισορροπίας για να αποκαλύψει αλήθειες για την ανθρώπινη κατάσταση.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Το «Πλέγμα των Κυκλάδων» και μια έκθεση που μας ταξιδεύει στις διαχρονικές του συνδέσεις

Εικαστικά / Το «Πλέγμα των Κυκλάδων» και μια έκθεση για τις διαχρονικές του συνδέσεις

Μπορεί η σύγχρονη τέχνη να συνομιλήσει δημιουργικά με την αρχαία πολιτιστική κληρονομιά; Στην ΕΦΑ Κυκλάδων πίστεψαν στο «στοίχημα» και έτσι προέκυψε μια έκθεση με ξεχωριστό ενδιαφέρον στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ίου.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ