8 πράγματα που πρέπει να ξέρετε για τον «Σωτήρα του Κόσμου» του Λεονάρντο Ντα Βίντσι

8 πράγματα που πρέπει να ξέρετε για τον «Σωτήρα του Κόσμου» του Λεονάρντο Ντα Βίντσι Facebook Twitter
1

Στο άκουσμα της είδησης ότι ο Σωτήρας του Κόσμου, το μνημειώδες έργο τέχνης του Λεονάρντο Ντα Βίντσι, αναμένεται να πωληθεί σε δημοπρασία του οίκου Christie's τον επόμενο μήνα για περίπου 100 εκ. δολάρια, πολλοί ίσως αναρωτιούνται τι κάνει αυτό το έργο μοναδικό, τι συμβαίνει με αυτό το αιθέριο πορτρέτο του Ιησού. Ας δούμε μερικές εν πολλοίς άγνωστες λεπτομέρειες που καθιστούν αυτό το έργο τόσο σημαντικό: 

 

1.

Έχει ευγενή, αν και κάπως θολή, καταγωγή 

Μερίδα ειδικών πιστεύει ότι ο Ντα Βίντσι αρχικά δημιούργησε αυτό το πορτρέτο για λογαριασμό της Γαλλικής Βασιλικής Οικογένειας και ότι η βασίλισσα Ενριέτα Μαρία το έφερε μαζί της στην Αγγλία όταν νυμφεύθηκε τον Βασιλιά Κάρολο τον Α' το 1625. Το έργο παρέμεινε στην κατοχή της βασιλικής οικογένειας μέχρι το 1763 - και μετά θεωρήθηκε χαμένο για περίπου 150 χρόνια. Εμφανίστηκε ξανά ως τμήμα της συλλογής του Σερ Φρέντερικ Κουκ στις αρχές του 20ού αιώνα και εμφανίστηκε πάλι στην αγορά της Τέχνης το 1958, όπου πωλήθηκε σε δημοπρασία για μόλις 45 λίρες... Εμφανίζεται και πάλι στο προσκήνιο το 2005, αυτή τη φορά σε αμερικανικό έδαφος, και περνά στα χέρια του εμπόρου τέχνης της Νέας Υόρκης, Alexander Parish, στην τιμή των 10.000 δολαρίων. Στη συνέχεια ο ίδιος και ένας συνασπισμός εμπόρων τέχνης το μεταπωλούν στον Yves Bouvier, τον βασιλιά των εμπόρων έργων τέχνης για περίπου 80 εκ. δολάρια το 2013. Το ίδιος έτος, ο Μπουβιέ το πουλά ξανά 127,5 εκ. δολάρια στον δισεκατομμυριούχο, Ντμίτρι Ριμπολόβλεφ, ο οποίος και τώρα το βγάζει στο σφυρί μέσω του οίκου Christie's.

2.

Αυτός ο πίνακας ήταν η αιτία δεκάδων μηνύσεων (και νομικών σκανδάλων)

Από τότε που επανεμφανίστηκε, ο συγκεκριμένος πίνακας έχει εμπλακεί σε πολύπλοκες και αλληλοεμπλεκόμενες νομικές μάχες. Μία από αυτές εκτυλίχθηκε ανάμεσα στον Ριμπολόβλεφ και τον Μπουβιέ, σύμβουλο του δισεκατομμυριούχου σε θέματα τέχνης. Λίγο μετά την αγορά του πίνακα στην τιμή των 127,5 εκατομμυρίων δολαρίων, ο Ριμπολόβλεφ θα διάβαζε στους New York Times ότι αγόρασε το έργο για σχεδόν 50 εκατομμύρια δολάρια περισσότερα απ' όσα είχε ο ίδιος πληρώσει. Αντιλαμβανόμενος ότι είχε πληρώσει ένα τόσο υψηλό τίμημα προσέφυγε στη δικαιοσύνη εναντίον του Μπουβιέ, σε μία νομική διαμάχη που μαίνεται μέχρι σήμερα. Μάλιστα, και σύμφωνα με εκπρόσωπο της οικογένειας του μεγιστάνα η πώληση του "Σωτήρα του Κόσμου" αναμένεται να βάλει τέλος "σε ένα εξαιρετικά επώδυνο για τον επιχειρηματία κεφάλαιο". Ας σημειωθεί ότι η ομάδα των εμπόρων που είχε αρχικά πουλήσει τον πίνακα στον μεγιστάνα, απειλούσε εδώ και καιρό με αγωγές τον οίκο Sotheby's ακριβώς γι' αυτή τη διαφορά στην τιμή. Από την πλευρά του ο Sotheby's προσπάθησε να διαχωρίσει τη θέση του, ζητώντας από το δικαστήριο μόλις πέρυσι να διευκρινίσει ότι δεν είναι υπεύθυνος ο οίκος δημοπρασιών για τυχόν οικονομικές ζημίες που υπέστησαν οι πωλητές.

Μαίνονται ακόμη ζωηρές συζητήσεις για το αν ο Λεονάρντο το δημιούργησε στο Μιλάνο το 1490, ενώ εργαζόταν ήδη πάνω στον Μυστικό Δείπνο ή στη Φλωρεντία μετά το 1500, ενώ δημιουργούσε τη Μονά Λίζα.

3.

Ο πίνακας έχει υποστεί φθορές 

Μέχρι τη στιγμή που οι συντηρητές πήραν τελικά στα χέρια τους τον πίνακα, αυτός είχε υποστεί φθορές και επιδιορθώσεις. Η κορνίζα από ξύλο καρυδιάς είχε επιδιορθωθεί με γυψομάρμαρο και κόλλα, ενώ κάποιος τεχνίτης είχε φροντίσει να καλύψει τη ζημιά με ρητίνη. Το χτυπημένο σημείο είχε ζωγραφιστεί ξανά και ξανά από πάνω. Σύμφωνα δε με δημοσίευμα του ARTnew επρόκειτο "για ένα σαράβαλο, σκοτεινό και θολό"...  Παρ' όλα αυτά...

4.

Είχε το "άγγιγμα" του Ντα Βίντσι και οι ειδικοί ήξεραν από την αρχή ότι το έργο είναι αυθεντικό

"Μας δόθηκε μόλις μία μέρα για να το εξετάσουμε και ειλικρινά δεν χρειαζόμασταν περισσότερο χρόνο. Ήμασταν σίγουροι αμέσως ότι ήταν ένα έργο φτιαγμένο από τα χέρια του Ντα Βίντσι", είχε πει ο ιστορικός Pietro Marani στην Daily Mail το 2011. Ο μελετητής της Αναγέννησης Martin Kemp επίσης ομολογεί ότι ένιωσε ανατριχίλα αντικρίζοντας το έργο. "Ήταν ξεκάθαρο από την αρχή. Έδινε αυτή την αίσθηση που δίνουν όλα τα δημιουργήματα του Λεονάρντο. Η Μόνα Λίζα ήταν παρούσα. Έτσι, μετά την αρχική μας αντίδραση, που τη νιώσαμε στο ίδιο μας το κορμί, εστιάσαμε ξανά στην τεχνοτροπία συγκεκριμένων τμημάτων, τα μαλλιά του Ιησού, διαπιστώνοντας το εξαιρετικά κάλος του πίνακα, αυτό το είδος εκπληκτικής στροβίλου (σ.σ.: την τεχνοτροπία sfumato του Ντα Βίντσι), σαν να πρόκειται για μια ζωντανή, κινούμενη οντότητα ή σαν νερό, κάτι που συνήθιζε να λέει ο Λεονάρντο για το πώς πρέπει να ζωγραφίζονται τα μαλλιά".

8 πράγματα που πρέπει να ξέρετε για τον «Σωτήρα του Κόσμου» του Λεονάρντο Ντα Βίντσι Facebook Twitter
O κριτικός τέχνης του Guardian, Adrian Searle, δεν φαινόταν τόσο εντυπωσιασμένος από το πώς ο Ντα Βίντσι είχε αποδώσει την εικόνα του Ιησού, αναφέροντας ότι «αυτός ο Ιησούς είχε το χαμένο βλέμμα κάποιου που είχε καπνίσει χασίς».

5.

Ναι, αλλά πότε ζωγραφίστηκε αυτός ο πίνακας; Κανείς δεν είναι σίγουρος. 

Μαίνονται ακόμη ζωηρές συζητήσεις για το αν ο Λεονάρντο το δημιούργησε στο Μιλάνο το 1490, ενώ εργαζόταν ήδη πάνω στον Μυστικό Δείπνο ή στη Φλωρεντία μετά το 1500, ενώ δημιουργούσε τη Μονά Λίζα.

6.

Μερικοί κριτικοί έργων τέχνης βλέπουν σ' αυτόν τον πίνακα έναν... χίπη Ιησού 

Όταν ο πίνακας παρουσιάστηκε για πρώτη φορά μετά από καιρό σε ανοιχτό κοινό το 2011 στην Εθνική Πινακοθήκη, τα εισιτήρια εξαντλήθηκαν μέσα σε μια εβδομάδα, ενώ στη μαύρη αγορά πωλούνταν προς 400 δολάρια. Αλλά ο κριτικός τέχνης του Guardian, Adrian Searle, δεν φαινόταν τόσο εντυπωσιασμένος από το πώς ο Ντα Βίντσι είχε αποδώσει την εικόνα του Ιησού, αναφέροντας ότι «αυτός ο Ιησούς είχε το χαμένο βλέμμα κάποιου που είχε καπνίσει χασίς». Και το πήγε ακόμη πιο μακριά: «Απλώς φανταστείτε ότι ανάμεσα στα υψωμένα δάχτυλα βρίσκεται ένας μπάφος. Δεν μπορείς να πας πολύ μακριά από τη στιγμή που θα φτιάξεις αυτή την εικόνα στο μυαλό σου»...

7.

Το έργο είναι τόσο σπάνιο, όσο φαίνεται

Πρόκειται για έναν από τους 20 πίνακες του Ντα Βίντσι που σώζονται παγκοσμίως, μεταξύ αυτών και η Benois Madonna, που στεγάζεται τώρα στο Ερμιτάζ, και αποτελεί τη δεύτερη πιο πρόσφατη ανακάλυψη που αφορά έργο του Ντα Βίντσι, πιστοποιημένο ήδη από το 1909.

8.

Είναι το "άγιο ισοδύναμο της Μόνα Λίζα".

Ή έτσι το βλέπει ο Martin Kemp, ακριβώς λόγω των μαλακών, αιθέριων γραμμών σχεδίασης του Ντα Βίντσι. "Πάνω από το αριστερό του μάτι - στα δεξιά, όπως το βλέπουμε - υπάρχουν μερικά από αυτά τα σημάδια που έκανε με το πλαϊνό της παλάμης του για να μαλακώσει τις γραμμές του προσώπου. Πρόκειται για τεχνοτροπία χαρακτηριστική του Ντα Βίντσι από το 1500 και μετά. Και αυτό που συνδέει σε μεγάλο βαθμό αυτό το μεταγενέστερο έργο με τα προηγούμενα του είναι αυτή η αίσθηση ψυχικής κινητικότητας, κάτι μυστήριο, που δεν αποκαλύπτεται. Σε παρασύρει στον κόσμο του έργου, αλλά δεν σου παρέχει τις απαντήσεις. Ο Σωτήρας του Κόσμου είναι σε γενικές γραμμές ένα απλό, ευθύ έργο, αλλά έχει αυτή την παράξενη αίσθηση των μεταγενέστερων έργων του Ντα Βιντσι. Τώρα που το σκέφτομαι, νομίζω ότι βρίσκεται πιο κοντά στον Άγιο Ιωάννη του Λούβρου απ 'ό,τι στον Μυστικό Δείπνο ή ακόμα και στη Μονά Λίζα", καταλήγει. 

Με στοιχεία από το artnet.com

Εικαστικά
1

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Η «λίστα Τραμπ» και τα «απαράδεκτα έργα τέχνης» οδηγούν σε μια άλλη Αμερική

Εικαστικά / Τραμπ vs Smithsonian: Λογοκρισία, ρατσισμός, λίστες με «απαράδεκτα» έργα

Με στόχο το μεγαλύτερο συγκρότημα μουσείων και ερευνητικών κέντρων στον κόσμο, ο Τραμπ επιχειρεί να ασκήσει έλεγχο και λογοκρισία σε έργα τέχνης και στο περιεχόμενο εκθέσεων, κατηγορώντας το Smithsonian ως «woke» και απειλώντας με περικοπές της χρηματοδότησής του.
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Το σπίτι-μουσείο της Πολίν Καρπίδα βγάζει τους θησαυρούς του στο σφυρί (μέχρι κεραίας)

Εικαστικά / Το σπίτι-μουσείο της Πολίν Καρπίδα βγάζει τους θησαυρούς του στο σφυρί (μέχρι κεραίας)

Μια από τις πιο εξέχουσες συλλέκτριες στην Ευρώπη, η οποία έχει αφήσει το αποτύπωμά της και στην Ύδρα, αποφάσισε να πουλήσει τη συλλογή σουρεαλιστικής και μεταπολεμικής τέχνης που στεγάζει στο σπίτι της στο Λονδίνο -τη μεγαλύτερη αυτού του είδους- σε μια δημοπρασία-ορόσημο.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Χάρις Επαμεινώνδα: Η γλώσσα μου δεν είναι οι λέξεις

Εικαστικά / Χάρις Επαμεινώνδα: «Η γλώσσα μου δεν είναι οι λέξεις»

Η βραβευμένη με Αργυρό Λέοντα Κύπρια εικαστικός συνθέτει έναν κόσμο θραυσμάτων, αποκομμάτων της εσωτερικότητας, με ελλειπτικές εικόνες, τον οποίο μας προκαλεί να ανακατασκευάσουμε μέσα από τη σταδιακή του αποκάλυψη.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
 Μαρία Λοϊζίδου και Πέτρος Μώρης στη 13η Μπιενάλε του Λίβερπουλ

Εικαστικά / Μαρία Λοϊζίδου και Πέτρος Μώρης στη 13η Μπιενάλε του Λίβερπουλ

Οι δύο καλλιτέχνες με καταγωγή από Κύπρο και Ελλάδα αντίστοιχα, παρουσιάζουν νέα έργα τους σε μια από τις σημαντικότερες εικαστικές διοργανώσεις της Βρετανίας που φιλοξενεί 30 καλλιτέχνες και συλλογικότητες, με αναθέσεις και θεματικές που έχουν να κάνουν με τη γεωγραφία και τις αξίες που διαπερνούν την πόλη αυτή: καταγωγή και μνήμη.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Μια έκθεση για την πολύχρωμη, πολύπλοκη Αθήνα στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο

Εικαστικά / Μια έκθεση για την πολύχρωμη και πολύπλοκη Αθήνα στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο

Ο Τόνι Μιλάκης καταγράφει μια πόλη που η πραγματικότητα προσφέρει τις καλύτερες ζωγραφικές λύσεις, που ακόμη και το πιο ευφάνταστο μυαλό ενός καλλιτέχνη δεν μπορεί να τις επινοήσει.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
CHECK Ο Ζαν Φρανσουά Μιλέ και η ατέρμονη γοητεία της φύσης και των εργατών της γης

Εικαστικά / Ζαν Φρανσουά Μιλέ: ο ζωγράφος που ο Βαν Γκογκ αποκαλούσε «πρωτοπόρο»

«Όσο το σκέφτομαι, τόσο περισσότερο νομίζω ότι ο Μιλέ πίστευε σε κάτι ανώτερο» έγραφε ο Βαν Γκογκ για τον «ζωγράφο των χωρικών» αλλά και έναν από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του γαλλικού ρεαλισμού. Η Εθνική Πινακοθήκη του Λονδίνου τον τιμά με μια μεγάλη έκθεση.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Το Μοναστήρι του Καρόλου: Το μουσείο του «κομμωτή των σταρ»

Εικαστικά / Κάρολος: O «κομμωτής των σταρ» έχει πλέον δικό του μουσείο στα Χανιά

Το «Μοναστήρι του Καρόλου», ένα ενετικό κτίσμα του 1583 και κατοικία του αυτοδίδακτου δημιουργού από το 1991, έχει μετατραπεί σε ένα μοναδικό καταφύγιο όπου συνυπάρχουν η ιστορία της κομμωτικής, έργα Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών μαζί με μνήμες της Μαρίας Κάλλας, της Μπριζίτ Μπαρντό αλλά και της Μαντάμ Ορτάνς.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Γιγάντιοι φαλλοί, το σεξ ως ζωτική δύναμη: Τα «ερωτικά» του Takis αναστατώνουν ακόμα

Εικαστικά / Γιγάντιοι φαλλοί, το σεξ ως ζωτική δύναμη: Τα «ερωτικά» του Takis αναστατώνουν ακόμα

«Τα έργα του αποθεώνουν την ικανότητα του έρωτα να μας αποσπά από την ιδέα του θανάτου». Και έχουμε την ευκαιρία να τα δούμε στην αναδρομική έκθεση του Ιδρύματος Γουλανδρή στην Άνδρο, και στην Αθήνα. Όλα σχεδόν, εκτός από το πιο γνωστό του, το οποίο οι επιμελητές απέρριψαν ως «κραυγαλέο»...
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Το Fondation Louis Vuitton υποδέχεται 270 έργα του Gerhard Richter σε μια μεγάλη αναδρομική έκθεση

Εικαστικά / Gerhard Richter: «Τώρα που δεν απέμειναν ιερείς ή φιλόσοφοι, οι καλλιτέχνες είναι οι σημαντικότεροι άνθρωποι στον κόσμο»

270 έργα ενός από τους σημαντικότερους εν ζωή ζωγράφους θα εκτεθούν το φθινόπωρο στο Fondation Louis Vuitton σε μια μεγάλη αναδρομική έκθεση.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Μια αθέατη ως τώρα πλευρά της Φρίντα Κάλο στη Θεσσαλονίκη

Εικαστικά / Μια αθέατη ως τώρα πλευρά της Φρίντα Κάλο στη Θεσσαλονίκη

Μια διεθνής έκθεση με 241 φωτογραφίες, που μέχρι πρόσφατα δεν είχαν δει το φως δημοσιότητας και αποκαλύπτουν άγνωστες πτυχές της ζωής της πιο διάσημης ζωγράφου του 20ού αιώνα, κάνει στάση το φθινόπωρο στη συμπρωτεύουσα.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Έκθεση αφισών στην Ύδρα μιας Ελλάδας ανόθευτης και ταπεινής

Εικαστικά / Πώς διαφήμιζε η Ελλάδα τον εαυτό της στο εξωτερικό από το ’30 έως το ’60;

Μια σειρά αφισών του ΕΟΤ, σε μια έκθεση που φιλοξενείται στην οικία Λαζάρου Κουντουριώτη, αποκαλύπτει τις πρώτες απόπειρες και τα αρχικά βήματα του ελληνικού τουρισμού, με την υπογραφή σημαντικών Ελλήνων καλλιτεχνών.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Νίκος Τρανός: «Η τέχνη είναι ένα πολύ αποτελεσματικό αντικαταθλιπτικό» 

Εικαστικά / Νίκος Τρανός: «Η τέχνη είναι ένα πολύ αποτελεσματικό αντικαταθλιπτικό» 

Έχει βοσκήσει πρόβατα, έχει πουλήσει κουλούρια και έχει δουλέψει στην οικοδομή, μέχρι που αποφάσισε ότι το μόνο που ήθελε να γίνει είναι καλλιτέχνης. Τελικά, εξελίχθηκε σε έναν από τους κορυφαίους και διεθνώς αναγνωρισμένους Έλληνες δημιουργούς. Ο πρώην πρύτανης της ΑΣΚΤ είναι άνθρωπος από σπάνια πάστα.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
«Οι πρώτοι ομοφυλόφιλοι» και η γέννηση μιας νέας ταυτότητας

Εικαστικά / «Οι πρώτοι ομοφυλόφιλοι» και η γέννηση μιας νέας ταυτότητας

Μια μεγάλη έκθεση στο Σικάγο εξετάζει την γκέι ταυτότητα ως ιστορικό φαινόμενο μέσα από 300 έργα που δημιουργήθηκαν κυρίως στην περίοδο μεταξύ του 1869, όταν δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά η λέξη «ομοφυλόφιλος», και του 1939
THE LIFO TEAM
Η Χίλμα αφ Κλιντ έβρισκε γαλήνη ζωγραφίζοντας λουλούδια

Εικαστικά / Η Χίλμα αφ Κλιντ έβρισκε γαλήνη ζωγραφίζοντας λουλούδια

Σε μια σειρά έργων που παρουσιάζει το θαύμα της ανθοφορίας των λουλουδιών και των φυτών, μια από τις πιο αξιοσέβαστες καλλιτέχνιδες της Σουηδίας στρέφεται σε έναν κόσμο ομορφιάς, γαλήνης και ισορροπίας για να αποκαλύψει αλήθειες για την ανθρώπινη κατάσταση.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Το «Πλέγμα των Κυκλάδων» και μια έκθεση που μας ταξιδεύει στις διαχρονικές του συνδέσεις

Εικαστικά / Το «Πλέγμα των Κυκλάδων» και μια έκθεση για τις διαχρονικές του συνδέσεις

Μπορεί η σύγχρονη τέχνη να συνομιλήσει δημιουργικά με την αρχαία πολιτιστική κληρονομιά; Στην ΕΦΑ Κυκλάδων πίστεψαν στο «στοίχημα» και έτσι προέκυψε μια έκθεση με ξεχωριστό ενδιαφέρον στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ίου.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ

σχόλια

1 σχόλια
πολύ ωραίος πίνακας, οι σκιάσεις στο δεξί χέρι (πρώτο πλάνο) φαίνονται εξαιρετικές, αλλά και η λεπτομέρεια της απέριττης διάφανους σφαίρας (εικάζουν ότι ίσως είναι άχρωμος χαλαζίας).