Τα κουλ παιδιά της ρωσικής αβάν-γκαρντ μέσα από τις φωτογραφίες του Αλεξάντρ Ροτσένκο

Τα κουλ παιδιά της ρωσικής αβάν-γκαρντ μέσα από τις φωτογραφίες του Αλεξάντρ Ροτσένκο Facebook Twitter
Η Lilya Brik στην αφίσα που σχεδίασε ο Αλεξάντρ Ρότσενκο για τον σοβιετικό εκδοτικό οίκο Gosizdat, 1924.
0

O Αλεξάντρ Ροτσένκο ήταν μια σημαντική προσωπικότητα στα καλλιτεχνικά δρώμενα της Μόσχας ειδικά τα πρώτα χρόνια της επανάστασης όταν τέχνη και εξουσία ταυτίζονταν ιδεολογικά. Ήταν η εποχή που έβγαζε άπειρες φωτογραφίες με τους φίλους και συναδέλφους του. Μερικές από τις εικόνες του ήταν απλά, καθημερινά στιγμιότυπα, άλλες ήταν πορτρέτα συγγραφέων που κοσμούσαν τα εξώφυλλα των βιβλίων τους ενώ κάποιες άλλες ήταν πρωτογενές υλικό για τα εντυπωσιακά κολάζ που έκανε για τα διάφορα σοβιετικά κρατικά ιδρύματα με τα οποία συνεργαζόταν.

Απ' αυτές τις φωτογραφίες καμία δεν γνώρισε τη δημοσιότητα που απέκτησαν εκείνες που τράβηξε με τους τρεις φίλους του την ίδια περίοδο: τον ποιητή Βλαντιμίρ Μαγιακόφσκι, τον κριτικό λογοτεχνίας και τολμηρό εκδότη Όσιπ Μπρικ και τη γυναίκα του Λίλια Μπρικ που έγιναν τα πιο διάσημα πρόσωπα της ρωσικής αβάν-γκαρντ σκηνής για περισσότερες από τρεις δεκαετίες. Οι εικόνες τους τυπώθηκαν σε πόστερ και ημερολόγια, τα πρόσωπά τους κυριάρχησαν στην πολιτιστική σκηνή της χώρας και υπηρέτησαν δυναμικά τη πολιτική προπαγάνδα της.

Σχεδίασαν μια ζωή σύμφωνη με τα πρότυπα του Τσερνισέφσκι- του επαναστάτη στοχαστή του 19ου αιώνα και θερμού υποστηρικτή του ανοιχτού γάμου- και έζησαν σαν μια οικογένεια για 15 ολόκληρα χρόνια κάτω από την ίδια στέγη.

Πάντως η σχέση ανάμεσα σε ένα έργο τέχνης και στο κοινωνικοπολιτικό του πλαίσιο είναι πολύπλοκη και δύσκολη να ερμηνευθεί. Στη περίπτωση του Ροτσένκο, αν αφήσεις την τέχνη και την πολιτική στην άκρη, οι φωτογραφίες του με τον Μαγιακόφσκι και τους Μπρικ καταγράφουν ακούσια του ένα ερωτικό τρίγωνο μεταξύ τριών απίθανων προσωπικοτήτων - ένα τρίο που αντανακλά με δύναμη το πολιτιστικό τοπίο της εποχής του.

Τα κουλ παιδιά της ρωσικής αβάν-γκαρντ μέσα από τις φωτογραφίες του Αλεξάντρ Ροτσένκο Facebook Twitter
Ο Όσιπ Μπρικ, η Λίλια Μπρικ και ο Βλαντιμίρ Μαγιακόφσκι.

Τον Ιούλιο του 1915 ο Βλαντιμίρ Μαγιακόφσκι εμφανίστηκε σε μία λογοτεχνική βραδιά που είχαν οργανώσει οι Μπρικ και διάβασε το "Σύννεφο με Παντελόνια", το γεμάτο ένταση ποίημα ενός εραστή που έχει δεχθεί την απόρριψη, για τον έρωτα, την επανάσταση, τη θρησκεία και την τέχνη της γραφής. Οι Μπρικ δεν είχαν συναντηθεί ποτέ πριν με τον ποιητή. Ο Όσιπ προσφέρθηκε να δημοσιεύσει το ποίημα του και η Λίλια τον ερωτεύτηκε.

Το 1918 η Λίλια έγραψε: «Έχοντας δοκιμάσει τα αισθήματά μου για τον ποιητή κατάφερα να μιλήσω στο Μπρικ με σιγουριά για την αγάπη μου για τον Μαγιακόφσκι. Αποφασίσαμε όλοι να μην χωρίσουμε και να περάσουμε τη ζωή μας παραμένοντας στενοί φίλοι, δεμένοι σφιχτά από τα κοινά ενδιαφέροντα, τα κοινά γούστα και τη δουλειά.» Σχεδίασαν μια ζωή σύμφωνη με τα πρότυπα του Τσερνισέφσκι- του επαναστάτη στοχαστή του 19ου αιώνα και θερμού υποστηρικτή του ανοιχτού γάμου- και έζησαν σαν μια οικογένεια για 15 ολόκληρα χρόνια κάτω από την ίδια στέγη.

Τα κουλ παιδιά της ρωσικής αβάν-γκαρντ μέσα από τις φωτογραφίες του Αλεξάντρ Ροτσένκο Facebook Twitter
Τα κουλ παιδιά της ρωσικής αβάν-γκαρντ μέσα από τις φωτογραφίες του Αλεξάντρ Ροτσένκο Facebook Twitter
Ο Vladimir Mayakovsky.

Ο Αλεξάντρ Ροτσένκο συνεργάστηκε με το ευτυχισμένο τρίο στις αφίσες που έκανε για την Ρωσική Εταιρεία Τηλεγραφημάτων και για το περιοδικό τεχνών «ΛΕΦ», το Αριστερό Μέτωπο των Τεχνών - αρχισυντάκτης του ήταν ο Μαγιακόφσκι- το οποίο υποστήριζε ένθερμα τον  κονστρουκτιβισμό. Η πιο δημοφιλής εικόνα της εποχής ήταν η αφίσα του σοβιετικού εκδοτικού οίκου Gosizdat του 1924, η οποία απεικόνιζε τη Λίλια με μαντήλι στο κεφάλι να φωνάζει «Βιβλία». Είναι η ίδια φωτογραφία που πολλά χρόνια αργότερα χρησιμοποιήθηκε για τα εξώφυλλα των Franz Ferdinand και των Ολλανδών πανκ The Ex.

Το 1930 ο Μαγιακόφσκι έβαλε αναπάντεχα τέλος στη ζωή του και κανείς δεν μπορεί να πει με βεβαιότητα αν οφείλεται σε μία κρίση της παλιάς μανιοκατάθλιψής του. Η Λίλια ήταν συντετριμμένη αλλά έδωσε όλη την ενέργειά της στην επεξεργασία των γραπτών του Μαγιακόφσκι και παρακάλεσε προσωπικά τον Στάλιν να αναγνωρίσει τη σημασία του ποιητή για το έθνος. Ο "πατερούλης" την αναγνώρισε, ανακηρύσσοντας τον Μαγιακόφσκι "ήρωα της επανάστασης". Άφησε τους πολίτες να ερμηνεύσουν το έργο του τονίζοντας πως "η αδιαφορία για το έργο του είναι ένα έγκλημα". Οι φωτογραφίες του Ροτσένκο μετασχηματίστηκαν σε εμβληματικές εικόνες της μυθικής προπαγάνδας που κάλλιστα θα μπορούσαν να κρεμαστούν δίπλα σε έναν οποιονδήποτε Αντρέι Ρουμπλιόφ ή ακόμα και δίπλα στα κρατικά πορτρέτα του Λένιν και του Στάλιν ενώ πολλά χρόνια αργότερα θα ξεφύγουν από τα διόλου ευκαταφρόνητα σοβιετικά όρια και θα γίνουν ακόμα και γιγαντοαφίσες μιας εταιρείας παραγωγής της Νέας Υόρκης.

Τα κουλ παιδιά της ρωσικής αβάν-γκαρντ μέσα από τις φωτογραφίες του Αλεξάντρ Ροτσένκο Facebook Twitter
Ο Όσιπ Μπρικ φωτογραφημένος από τον Αλεξάντρ Ρότσενκο.

Πάντως κάποιοι κακοπροαίρετοι θα μπορούσαν να πουν ότι αν ο Μαγιακόφσκι δεν είχε αφαιρέσει τη ζωή του αργά ή γρήγορα το κράτος θα την έκανε δυσβάσταχτη (ειδικά κατά την περίοδο των μεγάλων διωγμών του σταλινικού καθεστώτος στα τέλη της δεκαετίας του '30). Ο δεύτερος πιο γνωστός Ιωσήφ της ανθρωπότητας δεν σκότωνε ποιητές αλλά φρόντιζε να κάνει τη ζωή τους εξαιρετικά δύσκολη όπως έκανε με την Άννα Αχμάτοβα και τον Μπορίς Πάστερνακ για να αναφέρουμε δύο εξέχοντες. Ο Όσιπ Μπρικ πάντως δεν μπόρεσε να ξεφύγει από τη επιθετική δυσαρέσκεια του σταλινικού καθεστώτος και φυτοζωούσε γράφοντας άρθρα για τον Μαγιακόφσκι. Το 1945 πέθανε από καρδιακή προσβολή ανεβαίνοντας τη σκάλα του σπιτιού του. Τριάντα τρία χρόνια αργότερα η Λίλια Μπρικ αυτοκτονεί στο εξοχικό της. Κανείς δεν μένει παντοτινά κουλ αλλά τα είδωλα μιας εποχής έρχονται καμιά φορά και πάλι στο προσκήνιο. Ακόμα και σήμερα μπορείς να αγοράσεις κάρτες και T-shirts με τον Μαγιακόφσκι και τους Μπρικ στα ίδια μέρη όπου μπορείς να αγοράσεις κιτσάτες αφίσες και αγαλματίδια του Λένιν και του Στάλιν. Με κάποιο τρόπο αυτές οι εικόνες εξακολουθούν να συνδέονται με τα πιο δημοφιλή έργα της Σοβιετικής προπαγάνδας και αναρωτιέσαι: ήταν ο Στάλιν δικτάτορας με πολιτιστική επιρροή ή ο Rodchenko σπουδαίος καλλιτέχνης; Την απάντηση την ξέρετε.

Τα κουλ παιδιά της ρωσικής αβάν-γκαρντ μέσα από τις φωτογραφίες του Αλεξάντρ Ροτσένκο Facebook Twitter
Το οπισθόφυλλο βιβλίου του Mayakovsky που δημοσιεύθηκε το 1926. Φωτομοντάζ του Αλεξάντρ Ρότσενκο.

Design
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

LiFO x Design Ambassador/ Archisearch: Τα κορυφαία έντυπα αρχιτεκτονικής και design παρουσιάζουν

Design / LiFO x Design Ambassador/ Archisearch: Τα κορυφαία έντυπα αρχιτεκτονικής και design παρουσιάζουν

Η LiFO και η Design Ambassador δημιούργησαν μια πρωτότυπη σειρά ειδικών εκδόσεων που απελευθέρωσαν το αρχιτεκτονικό έντυπο από τον κλαδικό του χαρακτήρα και έδωσαν νέα δυναμική και ουσία στη συζήτηση για την αρχιτεκτονική, το design και την ανάπτυξη
THE LIFO TEAM
H Potiropoulos+Partners σχεδίασε ένα εντυπωσιακό αειφορικό συγκρότημα διαμερισμάτων και κατοικιών  στον Άλιμο 

Design / H Potiropoulos+Partners σχεδίασε ένα εντυπωσιακό αειφορικό συγκρότημα διαμερισμάτων και κατοικιών  στον Άλιμο 

Το «Cube-2» στον Άλιμο, ένα project όπου το τρίπτυχο «υπαίθριος χώρος-ημιυπαίθριος χώρος-πράσινο» αναδεικνύεται σε κύριο συνθετικό άξονα. Προκύπτει έτσι μία αλληλουχία προβόλων-κήπων, που δίνουν την εντύπωση ότι κινούνται μέσα στη βλάστηση, και αντίστοιχα ότι η βλάστηση κινείται μέσα σ’ αυτούς.
THE LIFO TEAM
The Boy Is Beautiful

Athens Pride 2022 / The Boy Is Beautiful: Ένα περιοδικό που ξετυλίγει το νήμα των ελληνικών queer χρονικών

Στο εξαμηνιαίο περιοδικό του Λεωνίδα Λιόλιου queer και queer friendly αναγνώστες στην Ελλάδα και σε όλο τον κόσμο μπορούν να ανακαλύψουν κομμάτια της ελληνικής ιστορίας που έχουν θαφτεί κάτω από τα μπάζα της ετεροκανονικότητας και του μεσσιανισμού.
M. HULOT
Η ΕΣΩ επέστρεψε πιο δυναμική και επίκαιρη από ποτέ 

Design / Η ΕΣΩ επέστρεψε πιο δυναμική και επίκαιρη από ποτέ 

Δείτε όσα έγιναν στην δέκατη διοργάνωση της ημερίδας ΕΣΩ που διοργανώθηκε σε στρατηγική συνεργασία και συνεπιμέλεια του Archisearch με το Ίδρυμα Mies Van Der Rohe ως συμπαραγωγή της Design Ambassador, του +Design Magazine και της Στέγης Ιδρύματος Ωνάση.
ΘΑΝΑΣΗΣ ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ
Serpentine Pavilion: Μια μαύρη εκκλησία - κλίβανος είναι το πιο κατάλληλο θερινό περίπτερο;

Design / Serpentine Pavilion: Μια μαύρη εκκλησία-κλίβανος είναι το πιο κατάλληλο θερινό περίπτερο;

Το φετινό περίπτερο Serpentine, ένας μαύρος περίκλειστος κύλινδρος, από τις πιο «εσωστρεφείς» εγκαταστάσεις που έχουν τοποθετηθεί ποτέ στους κήπους του Κένσινγκτον, σχεδιάστηκε ως χώρος για περισυλλογή και διαλογισμό.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
ΚΥΡΙΑΚΗ Η προέκταση του Royal College of Art είναι ένας ύμνος σε ένα συχνά υποτιμημένο υλικό, το τούβλο

Design / Η προέκταση του Royal College of Art είναι ένας ύμνος σε ένα συχνά υποτιμημένο υλικό, το τούβλο

Μέσα στα πελώρια γυάλινα κτίρια του Battersea, οι αρχιτέκτονες της Tate Modern και της Elbphilharmonie στο Αμβούργο, οι Herzog & de Meuron, φέρνουν ξανά στο προσκήνιο μια σοβαρή προσέγγιση του υλικού.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Η Γαλλίδα αρχιτέκτονας πρωτοπόρος της κοινωνικής στέγασης Ρενέ Γκεγιουστέ κέρδισε το Βραβείο Αρχιτεκτονικής 2022.

Πολιτισμός / Ρενέ Γκεγιουστέ: Η Γαλλίδα πρωτοπόρος της κοινωνικής στέγασης κέρδισε το Βραβείο Αρχιτεκτονικής 2022

Η Γαλλίδα αρχιτέκτονας είναι υπέρμαχος της κοινωνικής αρχιτεκτονικής, η οποία είναι περισσότερο γνωστή για το 10όροφο συγκρότημα διαμερισμάτων Le Liégat στο Ivry-sur-Seine και την πολυκατοικία La Maladrerie.
THE LIFO TEAM

ΘΕΜΑΤΑ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

THE GOOD LIFO ΔΗΜΟΦΙΛΗ