Του Πάνου Μιχαήλ 
Μπορεί ο πόλεμος στο Ιράκ επίσημα να έληξε (και άλλοι πόλεμοι να συνεχίζονται) ωστόσο όπως όλοι καταλαβαίνουμε οι συνεπειές του θα συνεχίζουν να ταλαιπωρούν και τους εγχώριους πληθυσμούς και αυτούς που αποχώρησαν.
Αυτό είναι άλλωστε το τίμημα όσο και αν οι μηχανισμοί προπαγάνδας όλων των πλευρών επιχειρούν κατά καιρούς να συσκοτίζουν τον ζόφο του πολέμου και τις επιπτώσεις που έχει στον ανθρώπινο παράγοντα προτάσσοντας δήθεν τις τεχνολογικές προεκτάσεις των σύγχρονων πολεμικών μεθόδων.
Κάτι τέτοιο είχε κατά νου και η φωτογράφος Claire Felicie η οποία ύστερα από την επίδραση που της προκάλεσε το γεγονός της στράτευσης του μεγαλυτερού της γιού στο πόλεμο του Αφγανιστάν αποφάσισε στο πρότζεκτ της με τον τίτλο Marked να καταγράψει αυτή ακριβώς την μεταβολή που προκαλεί στην ανθρώπινη κατάσταση η φρίκη του πολέμου.
Για ένα χρόνο ακολούθησε 20 νεαρούς στρατιώτες φωτογραφίζοντας πορτρέτα τους τα οποία τα χρησιμοποιησε στο τέλος του πρότζεκτ για να σχηματίσει φωτογραφικά τρίπτυχα που αποτυπώνουν τις 3 βασικές ψυχολογικές φάσεις που υποβλήθηκαν κατά τη διάρκεια της καταταξής τους.
Στα αρχικά πορτρέτα το βλέμμα τους έχει ακόμα την αθωότητα και την ανεμελιά του έξω κόσμου. Τίποτα δεν προοιωνίζει αυτο που θα επακολουθήσει. Στη μεσαία χρονική φάση τα πρώτα σημάδια σωματικής (και ψυχολογικής) κακουχίας αρχίζουν να είναι ορατά (ηλιοκαμένα πρόσωπα, υποψία σκιάς στα πρώην ανέμελα μάτια). Στη τελική φάση η αλλαγή αν συγκρίνεις τα πρόσωπα με την αρχή είναι αποστομωτική.
Παρατηρώντας το κουρασμένο και παρατημένο βλέμμα τους είναι σαν να βλέπεις να ξετυλίγονται μπροστά σου οι φρικωδίες του πολέμου απέναντι στις οποίες μονάχα οι φαύλοι και οι καθυστερημένοι μένουν ανεπηρέαστοι.
Η Felicie δήλωσε πως οι στρατιώτες της είπαν πως δεν τους είχε επηρεάσει ο πόλεμος. Παρολ' αυτά όταν τους ζήτησε επανειλλημένα να μιλήσουν για αυτά που είχαν ζήσει κατά τη διάρκεια του αρνήθηκαν σθεναρά. Αυτό κάτι λέει αναμφισβήτητα.
Όταν κοιτάζεις τον θάνατο στα μάτια έστω και για μια φορά το βλέμμα σου ποτέ δε θα παραμείνει το ίδιο.
σχόλια