Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ
ΜΟΥΣΕΙΑ&ΕΚΘΕΣΕΙΣ

Πώς οι καλλιτέχνες του Μεσαίωνα χρησιμοποιούσαν τα τέρατα ως προπαγάνδα

Η έκθεση «Medieval Monsters: Terrors, Aliens, Wonders» που φιλοξενείται στη Νέα Υόρκη παρουσιάζει 70 αποκρουστικά παραδείγματα του Μεσαίωνα και μέσω αυτών εξηγείται ο τρόπος που απεικονίζονταν ως τέρατα μέλη μη προνομιούχων ομάδων, Εβραίοι, μουσουλμάνοι, ακόμη και γυναίκες

Αποκαλούμε κάποιον «τέρας» όταν κάνει κάτι βάναυσο και μη ανθρώπινο. Αλλά η κοινωνία μπορεί να κάνει τους ανθρώπους τέρατα και μέσα από τον τρόπο με τον οποίο τους απεικονίζει ή τους φέρεται.

 

Στην εποχή του Τραμπ, όπου η μετανάστευση παρουσιάζεται ως ύπουλη εισβολή, η έκθεση «Medieval Monsters: Terrors, Aliens, Wonders» στο Morgan Library & Museum της Νέας Υόρκης παρόλο που περιλαμβάνει κείμενα ηλικίας εκατοντάδων χρόνων, μοιάζει απόλυτα σύγχρονη.

 

Η έκθεση δεν παρουσιάζει μόνο βιβλία με μύθους ζώων και μονόκερους (αν και φυσικά υπάρχουν και πολλά από αυτά). Είναι μία ενδελεχής εξέταση του πώς τα τέρατα χρησιμοποιούνταν για προπαγάνδα στον Μεσαίωνα.

 

Μεταξύ των εκθεμάτων περιλαμβάνονται 70 χειρόγραφα, γλυπτά και άλλα αντικείμενα, κυρίως από τις συλλογές του Morgan, μαζί με κάποια δάνεια από άλλα μουσεία.

 

Η απεικόνιση τεράτων ήταν συχνά συνδεδεμένη με μέλη μη προνομιούχων κοινωνικών ομάδων με σκοπό να υποδηλωθεί ότι ήταν λιγότερο ανθρώπινοι. Αυτή η στρατηγική δικαιολογούσε την καταπίεση και μπορούσε να προκαλέσει ακόμα και βία.


«Η απεικόνιση τεράτων ήταν συχνά συνδεδεμένη με μέλη μη προνομιούχων κοινωνικών ομάδων, με σκοπό να υποδηλωθεί ότι ήταν λιγότερο ανθρώπινοι. Αυτή η στρατηγική δικαιολογούσε την καταπίεση και μπορούσε να προκαλέσει ακόμα και βία», γράφουν οι επιμελητές της έκθεσης Asa Simon Mittman και Sherry Lindquist στον συνοδευτικό κατάλογο.

 

«Εκτός από την αναπαράσταση μη κανονιστικών προτύπων μέσα στην ευρωπαϊκή χριστιανική κουλτούρα, όπως ατόμων με νοητικές ή φυσικές αναπηρίες, ολόκληρες ομάδες περιθωριοποιημένων ατόμων δαιμονοποιήθηκαν.

 

Εβραίοι και Μουσουλμάνοι, τους οποίους οι χριστιανοί έβλεπαν ως αμαρτωλούς επειδή αρνούνταν το Χριστό, αναπαριστάνονταν τερατώδεις, με μεγαλοποιημένα ή ζωώδη χαρακτηριστικά και άχαρα σώματα, όπως για παράδειγμα οι Εβραίοι που παρουσιάζονταν ως καρικατούρες –αναγνωρίζονταν από τα μυτερά τους καπέλα– οι οποίοι βασανίζουν τον Χριστό στο γερμανικό «Βιβλίο των Ωρών»του 13ου αι».


Σε γαλλικό θρησκευτικό βιβλίο του Μεσαίωνα, οι Εβραίοι απεικονίζονται να φορούν μυτερά καπέλα πίσω από το Επτακέφαλο Θηρίο και τον Ψευδοπροφήτη της Αποκάλυψης, να σπρώχνονται στη κόλαση, επιβεβαιώνοντας έτσι το προφίλ τους ως διώκτες της χριστιανοσύνης.

 

Σε ένα άλλο όπου απεικονίζεται δραματικά το μαρτύριο του Αγίου Κουεντίνου, ο άνδρας που τον βασανίζει κρατά ένα γιαταγάνι, σημάδι που υποδηλώνει ότι ήταν μουσουλμάνος – κι ας μην είχε ακόμα γεννηθεί ο Μωάμεθ όταν πέθανε ο  συγκεκριμένος άγιος τον 3ο αι μ.Χ.

 

Λεπτομέρεια από ταπετσαρία με Άγριους Άνδρες και Μαυριτανούς, Αλσατία, Στρασβούργο (1440).  © Museum of Fine Arts, Βοστώνη.
Λεπτομέρεια από ταπετσαρία με Άγριους Άνδρες και Μαυριτανούς, Αλσατία, Στρασβούργο (1440). © Museum of Fine Arts, Βοστώνη.


Άλλα αντικείμενα μας προσφέρουν μια εικόνα της αντίληψης που υπήρχε στο Μεσαίωνα για τις γυναίκες, οι οποίες μπορούσαν να είναι είτε άγιες είτε ύπουλες και μοιραίες· δεν υπήρχε ενδιάμεσο.

 

Μία από τις πιο εντυπωσιακές εικονογραφήσεις είναι αυτή μίας φτερωτής σειρήνας στο γαλλικό Les abus du monde, όπου η τερατόμορφη γυναίκα έχει παρασύρει με το τραγούδι της πολλούς ανθρώπους στον πνιγμό.

 

Εντύπωση προκαλεί και η περίπτωση της Μαρίας Μαγδαληνής που γύρω στον 6ο αι μ.Χ. μεταμορφώθηκε από πιστή ακόλουθος του Χριστού σε ιερόδουλη, κι έτσι οι απεικονίσεις της στα θρησκευτικά βιβλία ακολουθούν μια πιο υπερφυσική ρότα.

 

Στην έκθεση παρουσιάζεται επίσης και ο τρόπος που οι μεσαιωνικοί διακοσμητές των βιβλίων χρησιμοποιούσαν την εικονογραφία για επίδειξη δύναμης συγκεκριμένων προσώπων, για παράδειγμα βασιλιάδων, ή για την απεικόνιση των αγίων την ώρα των μαρτυρίων τους – ακόμα και σε αυτές τις σκηνές οι άγιοι παρουσιάζουν μια υπερφυσική δύναμη.


Θα μπορούσαμε να γεμίσουμε ένα ολόκληρο βιβλίο με μύθους ζώων με τα τέρατα του Morgan, από το στόμα που απεικονίζει την είσοδο της κόλασης, έως τη ρίζα μανδραγόρα που στρίγγλιζε τόσο δυνατά κατά συγκομιδή που οι άνθρωποι έπρεπε να φορέσουν ωτοασπίδες.

 

Σειρήνα, από το Abus du Monde (The Abuses of the World), Γαλλία, Ρουέν (1510). Φωτο: Janny Chiu, the Morgan Library & Museum
Σειρήνα, από το Abus du Monde (The Abuses of the World), Γαλλία, Ρουέν (1510). Φωτο: Janny Chiu, the Morgan Library & Museum

 

Υπάρχουν ακόμα και τα αόρατα τέρατα στα οποία αποδίδονταν οι ψυχικές ασθένειες – ένα αυστριακό χειρόγραφο του 15ου αιώνα απεικονίζει έναν μαύρο δαίμονα να βγαίνει από έναν άνδρα κατά τη διάρκεια εξορκισμού, ενώ στο φόντο ένας μοναχός βάζει του χέρι του στη φωτιά για να αντισταθεί στον δαίμονα.

 

Όπως επισημαίνουν οι επιμελήτριες, η λέξη τέρας στα αγγλικά, «monster», έχει συνδεθεί από ακαδημαϊκούς του Μεσαίωνα με τα λατινικά monstrare που θα πει «δείχνω» (εξ ου και το «μοστράρω») και monere «προειδοποιώ».

 

Καθένα από αυτά τα καλλιτεχνήματα, αν και δημιουργήθηκαν για διακοσμητικούς λόγους, ήθελαν να δείξουν μια συγκεκριμένη αντίληψη για τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένου του φόβου και της περιέργειας για ανθρώπους που ζούσαν σε άλλους τόπους.

 

Καθώς η ανησυχία μας για τις πράξεις άλλων ανθρώπων συνεχίζει να χαρακτηρίζεται από λέξεις όπως «τέρας» και «τερατώδης», υποδηλώνοντας κάτι τρομακτικό και υπερφυσικό, η έκθεση Medieval Monsters προσφέρει μια ιστορική οπτική γωνία στην τάση μας να μεταμορφώνουμε όλους όσοι είναι διαφορετικοί σε τέρατα.

 

Το Μαρτύριο του Αγίου Βαρθολομαίου από το θρυλικό βιβλίο  Hungarian Anjou legendary, Ιταλία ή Ουγγαρία (1325-1335). Φωτο: Janny Chiu, courtesy the Morgan Library & Museum.
Το Μαρτύριο του Αγίου Βαρθολομαίου από το θρυλικό βιβλίο Hungarian Anjou legendary, Ιταλία ή Ουγγαρία (1325-1335). Φωτο: Janny Chiu, courtesy the Morgan Library & Museum.

 

Εξορκισμός στο αυστριακό χειρόγραφο Medieval Monsters: Terrors, Aliens, Wonders, περ. 1476-99. Morgan Library & Museum. Φωτο: Allison C. Meier
Εξορκισμός στο αυστριακό χειρόγραφο Medieval Monsters: Terrors, Aliens, Wonders, περ. 1476-99. Morgan Library & Museum. Φωτο: Allison C. Meier

 

Η εξημέρωση του Δράκου Tarasque, από το βιβλίο Hours of Henry VIII, Γαλλία, Toυρ (1500). Φωτο: Graham S. Haber, courtesy the Morgan Library & Museum
Η εξημέρωση του Δράκου Tarasque, από το βιβλίο Hours of Henry VIII, Γαλλία, Toυρ (1500). Φωτο: Graham S. Haber, courtesy the Morgan Library & Museum

 

Ο Ιωάννης ο Βαπτιστής, από το Prayer Scroll, Percival, Canon, Αγγλία, Γιορκσάιρ (1500). Φωτο: Graham S Haber, courtesy Morgan Library & Museum
Ο Ιωάννης ο Βαπτιστής, από το Prayer Scroll, Percival, Canon, Αγγλία, Γιορκσάιρ (1500). Φωτο: Graham S Haber, courtesy Morgan Library & Museum

 

Άγριος, γυναίκα και παιδί από το Βιβλίο των Ωρών, Βέλγιο (1490). Φωτο: Graham S Haber, courtesy Morgan Library & Museum
Άγριος, γυναίκα και παιδί από το Βιβλίο των Ωρών, Βέλγιο (1490). Φωτο: Graham S Haber, courtesy Morgan Library & Museum

 

Άποψη της έκθεσης.
Άποψη της έκθεσης.

 

Info:

Η έκθεση Medieval Monsters: Terrors, Aliens, Wonders παρουσιάζεται στο Morgan Library & Museum μέχρι τις 23 Σεπτεμβρίου.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Γιατί οι ιππότες στα μεσαιωνικά χειρόγραφα μονομαχούν με σαλιγκάρια;
Η ακαδημαϊκός Lilian Randall ερμηνεύει ένα από τα πολλά παράδοξα του μεσαιωνικού κόσμου
Ιπτάμενα πέη και άλλα βέβηλα τρολαρίσματα σε μεσαιωνικά χειρόγραφα
Έμπαιναν στα λευκά περιθώρια των βιβλίων, εξ ού και ονομαζόταν marginalia των γραφιάδων- ένα πρώιμο είδος ασεβούς τρολαρίσματος σε μια σκοτεινή εποχή.
Ο χορός του θανάτου σε έξι αιώνες Τέχνης
Η έκθεση του Μουσείου Τέχνης Blanton στο Τέξας φέρνει στην επιφάνεια έργα τέχνης από τον 15ο έως τον 20ο αιώνα με θέμα το Μακάβριο Χορό, τον Χορό του Θανάτου.
Σπάνιο μεσαιωνικό άγαλμα της Παρθένου με τον Ιησού επιστρέφει στο Βρετανικό Μουσείο
Το περιπετειώδες ταξίδι του αλαβάστρινου αγάλματος μέσα στον χρόνο
Μία παραμυθένια ισλανδική γραμματοσειρά φτιαγμένη από θαλάσσια τέρατα
Μία Ισλανδή εικονογράφος εμπνέεται από τα μυθικά πλάσματα των μεσαιωνικών χαρτών
Για πρώτη φορά online άγνωστα μεσαιωνικά χειρόγραφα που μεταφράστηκαν στα αγγλικά
Το πανεπιστήμιο του Στάνφορντ φέρνει στο φως άγνωστα -και "σκοτεινά"- κείμενα του Μεσαίωνα και τα μοιράζεται με το κοινό μέσω του Global Medieval Sourcebook
Οι γκραφιτάδες του Μεσαίωνα ήταν πιστοί Χριστιανοί
Ξόρκια, κατάρες και σημάδια μαγισσών αποτυπώνονται στα παραμελημένα από την ιστορία μεσαιωνικά γκράφιτι.

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Η μελλοντική χρήση της παλιάς Λυρικής Σκηνής - Τι αλλάζει με το Μουσείο Μαρία Κάλλας
Έπειτα από αλλεπάλληλες καθυστερήσεις, η κληρονομιά της αθάνατης Ελληνίδας σοπράνο φαίνεται πως θα βρει τον χώρο που της αναλογεί
Μια πρωτότυπη έκθεση στο V&A του Λονδίνου για την κουλτούρα των videogames
«Videogames: Design/ Play/ Disrupt»: Τα πάντα για τον συναρπαστικό κόσμο των βιντεοπαιχνιδιών και τις κοινότητες των φανατικών οπαδών τους
Ποιος δάγκωσε το νεκρικό καρβέλι στην αρχαία Αίγυπτο;
Στην αιγυπτιακή συλλογή του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου συναντάμε σε μια προθήκη ένα καλάθι με διατηρημένες τροφές: ψωμί, αυγά, καρπούς φρούτων και ένα δαγκωμένο καρβέλι. Εφόσον δεν τρώνε οι νεκροί, ποιός δάγκωσε το καρβέλι;
7 εκθέματα που αξίζει να προσέξετε στα αθηναϊκά μουσεία / No 7: Το πιστόλι του Καρυωτάκη
Στην Πινακοθήκη του Ν. Χατζηκυριάκου-Γκίκα μπορείς να περάσεις ατέλειωτες ώρες σκύβοντας πάνω από χειρόγραφα, προσωπικά αντικείμενα, φωτογραφίες, όλων των προσωπικοτήτων της γενιάς του '30. Ανάμεσά τους το πιστόλι με το οποίο έβαλε τέλος στη ζωή του ο Κώστας Καρυωτάκης στις 21 Ιουλίου 1918
Ο  Γιαννούλης Χαλεπάς επιστρέφει στο χωριό του, στην Τήνο
Για την έκθεση, με τίτλο «Γιανούλης Χαλεπάς: επιστροφή στον Πύργο», πρωτότυπα έργα του καλλιτέχνη σε γύψο αλλά και σχέδια, από τις συλλογές της Εθνικής Πινακοθήκης, ταξιδεύουν για πρώτη φορά στην Τήνο.
7 εκθέματα που αξίζει να προσέξετε στα αθηναικά μουσεία/ Νο 6.: Η πόλις θα σε ακολουθεί
Ένα χειρόγραφο τετράδιο του Κωνσταντίνου Π. Καβάφη (1863-1933), ανοιγμένο στη σελίδα του ποιήματος «Η πόλις», που γράφτηκε στην Αλεξάνδρεια το 1917 εκτίθεται στο Μουσείο Μπενάκη, στο Κολωνάκι
7 εκθέματα που αξίζει να προσέξετε στα αθηναϊκα Μουσεία/ Νο 5.: Ερωτοστασία
Μια καλοκαιρινή ευκαιρία να γνωρίσεις αριστουργηματικά και ιδιαίτερα εκθέματα που ίσως έχεις προσπεράσει
7 εκθέματα που αξίζει να προσέξετε στα αθηναϊκά μουσεία/ Νο 4: Η κατάρα του Αντιδίκου
7 εκθέματα που αξίζει να προσέξετε στα αθηναικά μουσεία / Νο3. δειγματολόγιο τεράτων
Ένα μοναδικό δειγματολόγιο κεντητικής στο μουσείο Μπενάκη, στο Κολωνάκι
7 εκθέματα που αξίζει να προσέξετε στα αθηναϊκά μουσεία/ Νο2. Χούκα εκ Λονδίνου
7 εκθέματα που αξίζει να προσέξετε στα αθηναϊκά μουσεία/ Νο1.  Ο  θάνατος σου πάει πολύ
Ένας νέος και ευειδής Θάνατος, μάρτυρας της ειδωλολατρικής θεώρησης του, ξεχωρίζει ανάμεσα στη συλλογή γλυπτών του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου
Το μυστήριο πίσω από τους «Αργυρούς Καίσαρες», ένα σετ θρυλικών αναγεννησιακών σκευών
Κανείς δεν ξέρει από πού προέρχονται αυτά τα αριστουργήματα. Τώρα μία επιμελήτρια πιστεύει πως έχει την απάντηση
Από τον ντανταϊσμό στον σουρεαλισμό: 9 τρόποι με τους οποίους οι καλλιτέχνες αντέδρασαν στη φρίκη του πολέμου
Η Tate παρουσιάζει σε μια νέα έκθεση τις καλλιτεχνικές αποδόσεις των τρομακτικών συνεπειών του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου
Η Όπρα έγινε έκθεση!
Το Εθνικό Μουσείο Αφρικανικής Αμερικανικής Ιστορίας και Πολιτισμού ακολουθεί τη ζωή της Γουίνφρεϊ, από τις αγροτικές της καταβολές στο Μισισίπι μέχρι την επιτυχία της ως πολιτιστικού φαινομένου μέσα από μία μεγάλη έκθεση
Η κομψή Σενεγάλη
Ακούγεται οξύμωρο; Κι όμως, η έκθεση Elegant Senegal στη Μαδρίτη με τη δουλειά δύο Αφρικανών φωτογράφων του περασμένου αιώνα παρουσιάζει μια απρόσμενα καλαίσθητη όψη της αφρικανικής χώρας.
2 σχόλια
Ταξινόμηση:
Προηγούμενα 1 Επόμενα
avatar Γράφων 18.7.2018 | 14:38
Φοβερό... Ακριβώς σαν την πολιτική ορθότητα σήμερα.

Αναχρονισμοί, διαστρέβλωση της πραγματικότητας, καταδίκη άνευ κριτηρίων, ανελευθερία της έκφρασης, κάψιμο βιβλίων (βλ. σβήσιμο σχολίων ή αποκλεισμός από διαλέξεις σε πανεπιστήμια), θεωρία των δύο άκρων στη πράξη (οι γυναίκες τότε παρουσιάζονταν ως αγίες ή τρελές/μάγισσες ενώ σήμερα υπάρχουν οι ακτιβιστές/δικαιωματιστές και οι... φασίστες).
avatar atman 18.7.2018 | 23:02
μα να παρουσιαζεται το Ισλαμ οτι εφτασε με το γιαταγανι απο την Μεκα ως την Ινδονησια και το Γιβραλταρ και την Νεα Ρωμη, ωωωω τι φοβερο!!!

(πραγματικα θα πνιγουνε απο τις ιδεοληψιες τους)
Προηγούμενα 1 Επόμενα
Συνεχίζοντας την περιήγηση στο lifo.gr, αποδέχεστε τη χρήση cookies.     Μάθετε περισσότερα.     Αποδοχή