Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ
 

Όλγκα Τοκάρτσουκ: «Έχω γίνει η ψυχοθεραπεύτρια του παρελθόντος»

Τρεις μήνες πριν από τη σημερινή βράβευσή της με το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας, η σπουδαία Πολωνή συγγραφέας μιλούσε στο New Yorker για τη ζωή, το έργο της και το ακραία εθνικιστικό και συντηρητικό καθεστώς της πατρίδας της.
Όλγκα Τοκάρτσουκ: «Ζώντας εδώ, στο κέντρο της Ευρώπης, στα μέρη όπου οι στρατοί πάνε κι έρχονται καταστρέφοντας τα πάντα, η κουλτούρα αποτελεί ένα είδος συγκόλλησης των αντιθέσεων. Οι Πολωνοί γνωρίζουν ότι χωρίς τον πολιτισμό δεν θα είχαν επιβιώσει ως έθνος» (φωτο: Tomasz Lazar / The New Yorker)

Η νέα κάτοχος του βραβείου Νόμπελ Λογοτεχνίας δεν μασάει ποτέ τα λόγια της όταν καταφέρεται εναντίον του ακραία εθνικιστικού και συντηρητικού καθεστώτος που έχει εγκαθιδρύσει στην πατρίδα της την Πολωνία το κυβερνών κόμμα του «Νόμου και της Δικαιοσύνης» σε μια χώρα που παραδοσιακά έχουν συνυπάρξει ποικίλες εθνικότητες.

 

Σ' ένα πρόσφατο άρθρο γνώμης που έγραψε για τους New York Times, η 57χρονη συγγραφέας, η οποία, πιστεύει ότι η κεντροευρωπαϊκή λογοτεχνία «αμφισβητεί περισσότερο από άλλες την πραγματικότητα» έγραφε χαρακτηριστικά ότι «η κρατική τηλεόραση στην Πολωνία, που αποτελεί και το κυρίαρχο μέσο ενημέρωσης στη χώρα, συκοφαντεί και λογοκρίνει συστηματικά και με τον πιο χυδαίο και επιθετικό τρόπο, οποιαδήποτε διαφορετική φωνή από εκείνη του κόμματος που βρίσκεται στην εξουσία».

 

Η Όλγκα Τοκάρτσουκ γεννήθηκε το 1962 σ' ένα χωριό λίγο πάνω από τα βορινά όρια της Κάτω Σιλεσίας. Όταν ήταν μικρή είχε Γερμανίδα νταντά ενώ οι γονείς ήταν δάσκαλοι στο τοπικό σχολείο. Ο πατέρας ήταν συγχρόνως και ο βιβλιοθηκάριος του σχολείου και μαζί του περνούσε ατέλειωτες ώρες διαβάζοντας οτιδήποτε έπεφτε στα χέρια της. Στην εφηβεία της όμως συνειδητοποίησε ότι ήταν σε μεγάλο βαθμό αποκλεισμένη από τον μεγάλο κόσμο εκεί έξω. «Οτιδήποτε είχε ενδιαφέρον, βρισκόταν εκτός Πολωνίας» έλεγε στη συνέντευξή που παραχώρησε στο New Yorker τον περασμένο Ιούλιο. «Η μουσική, η τέχνη, το σινεμά, οι χίπηδες, ο Μικ Τζάγκερ. Ήταν αδύνατο ακόμα και να ονειρευτείς την απόδραση. Ήμουν πεπεισμένη ως έφηβη ότι θα περνούσα την υπόλοιπη ζωή μου παγιδευμένη».

 

Το φθινόπωρο του 1980 ξεκίνησε σπουδές ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο της Βαρσοβίας και αργότερα, κατόπιν εξειδίκευσης στην κλινική ψυχολογία, εργάστηκε σε κέντρα απεξάρτησης από τα ναρκωτικά και το αλκοόλ. Προς τα τέλη της δεκαετίας όμως, είχε ήδη «καεί», όπως λέει: «Παραείμαι νευρωτική για να είμαι θεραπεύτρια».
Εκείνη την περίοδο κατάφερε να εξασφαλίσει διαβατήριο που της επέτρεψε να μείνει στο Λονδίνο για μερικούς μήνες, σπουδάζοντας Αγγλικά, διαβάζοντας φεμινιστική θεωρία και κάνοντας διάφορες δουλειές, μεταξύ των οποίων και καθαρίστρια σε πολυτελές ξενοδοχείο, απασχόληση που ενέπνευσε ένα από τα πρώτα διηγήματά της, το "Hotel Capital" το οποίο είναι γραμμένο με την οπτική μιας καμαριέρας που φτιάχνει ιστορίες για τους ανθρώπους που διαμένον στα δωμάτια που καθαρίζει.

 

«Όποτε είμαι σε κάποιο ξενοδοχείο», λέει σήμερα η συγγραφέας, «σκέφτομαι ότι οι καμαριέρες είναι άτομα σαν κι εμένα, και ότι μπορούν να γράψουν για μένα και για την ακαταστασία στο δωμάτιό μου».


Επιστρέφοντας στην Πολωνία, απέκτησε έναν γιο και ξεκίνησε να ασχολείται σοβαρά με το γράψιμο. Η πρώτη μεγάλη επιτυχία ήρθε το 1996 με την τρίτη νουβέλα της, «Το αρχέγονο και άλλοι καιροί» (έχει κυκλοφορήσει στα ελληνικά από τις εκδόσεις Καστανιώτη) και η καταξίωση με έκτη που ήταν και η πρώτη της απόπειρα στο λογοτεχνικό υβρίδιο (μίγμα δικιμίου, μυθοπλασίας, απομνημονευμάτων και ιστορίας) που η ίδια αποκαλεί «φόρμα αστερισμού».

 

 

Η νέα κάτοχος του βραβείου Νόμπελ Λογοτεχνίας δεν μασάει ποτέ τα λόγια της όταν καταφέρεται εναντίον του ακραία εθνικιστικού και συντηρητικού καθεστώτος που έχει εγκαθιδρύσει στην πατρίδα της την Πολωνία το κυβερνών κόμμα του «Νόμου και της Δικαιοσύνης»

 

Το βιβλίο ήταν το "Flights" (όπως μεταφράστηκε στα αγγλικά ο πολωνικός τίτλος "Bieguni" που σημαίνει «δρομείς» και προέρχεται από μια ορθόδοξη θρησκευτική σέκτα που έχει τις ρίζες της στη Ρωσία του 18ου αιώνα) που μια δεκαετία και πλέον από την πρωτότυπη έκδοσή του θα κέρδιζε το περσινό Διεθνές Βραβείο Λογοτεχνίας Booker.

 

Το πιο πρόσφατο έργο της έχει τίτλο «Τα Βιβλία του Γιάκομπ» (2014), το οποίο προέκυψε από μια σειρά από ταξίδια που ακολουθούσαν το νήμα της πορείας του πρωταγωνιστή του βιβλίου, Γιάκομπ Φρανκ ανά την Ευρώπη – κυρίως την κεντρική και την ανατολική: Ουκρανία, Βουλγαρία, Ρουμανία, Τσεχία, Γερμανία, Τουρκία.


«Ζώντας εδώ, στο κέντρο της Ευρώπης», λέει η κάτοχος πλέον του «εξ αναβολής» βραβείου Νόμπελ Λογοτεχνίας για την περσινή χρονιά, «στα μέρη όπου οι στρατοί πάνε κι έρχονται καταστρέφοντας τα πάντα, η κουλτούρα αποτελεί ένα είδος συγκόλλησης των αντιθέσεων. Οι Πολωνοί γνωρίζουν ότι χωρίς τον πολιτισμό δεν θα είχαν επιβιώσει ως έθνος... Κάθε κουλτούρα χτίζεται πάνω σε μηχανισμούς άμυνας. Αυτό είναι φυσιολογικό, το γεγονός δηλαδή ότι επιχειρούμε να καταπιέσουμε οτιδήποτε δεν μας κάνει να νιώθουμε άνετα ως πολιτισμός».

 

Η Όλγκα Τοκάρτσουκ βλέπει το ρόλο της ως κάποιας που εξαναγκάζει τους αναγνώστες να εξετάσουν στοιχεία της ιστορίας – της δικής τους ή του έθνους τους – που ενδεχομένως θα προτιμούσαν να αποφύγουν. Μπορεί να μην τα κατάφερε ως θεραπεύτρια εξαρτημένων ατόμων, αλλά όπως λέει, έχει γίνει «μια ψυχοθεραπεύτρια του παρελθόντος».

 

Με στοιχεία από το New Yorker

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Νόμπελ Λογοτεχνίας: Ποιοι είναι οι δυο βραβευθέντες, Όλγκα Τοκάρτσουκ και Πέτερ Χάντκε;
Το φετινό, διπλό Νόμπελ Λογοτεχνίας επιστρέφει στην Κεντρική Ευρώπη και δικαιώνει ξανά το όνομα του
Τα δυο Νόμπελ Λογοτεχνίας στους συγγραφείς Πέτερ Χάντκε και Όλγκα Τοκάρτσουκ
Ανακοινώθηκαν τα Νόμπελ Λογοτεχνίας του 2018 και του 2019
Το σίγουρο είναι ότι το (ένα έστω) Νόμπελ Λογοτεχνίας θα πάει σε γυναίκα
Μετά τη ματαίωση της περσινής απονομής εν μέσω σεξουαλικών και οικονομικών σκανδάλων η επιτροπή του βραβείου «επαναπροσδιορίζει» τα κριτήρια της για τη φετινή διπλή βράβευση.
Σαν ήταν το παιδί παιδί, ήθελε να'ταν το ρυάκι ποταμός, ο ποταμός να'τανε χείμαρρος, και τα λασπόνερα αυτά να 'ταν η θάλασσα.
.Πώς μερικοί στίχοι και ταινίες γίνονται μεγαλύτερα καθώς περνούν τα χρόνια

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Αυτή η οικεία, ελκυστική μυρωδιά που αναδίδουν τα παλιά βιβλία μπορεί να είναι και η σωτηρία τους
Μια επιστημονική ομάδα στην Πορτογαλία δημιούργησε μια ηλεκτρονική συσκευή που ανιχνεύει το μέγεθος της φθοράς ενός παλιού βιβλίου ανάλογα με το είδος της οσμής που αναδύει.
Τι συνέβαινε στην Ελλάδα, στις τέχνες και τα γράμματα, τον ταραγμένο Νοέμβρη του 1973;
Θέατρο, κινηματογράφος, μουσική, βιβλίο, χορός, εικαστικά, διαλέξεις, αλλά και η λογοκρισία να δουλεύει...
Aνέκδοτα γράμματα του Σεφέρη στο φώς: «"Άθλιο τέρας", είπα στην Κλέλια όταν μείναμε μόνοι...»
Οι Επιστολές του Γιώργου Σεφέρη στην αδελφή του Ιωάννα (1934 -1939) μόλις κυκλοφόρησαν.
Ο Κωστής Κορνέτης συνθλίβει έναν μεταπολιτευτικό μύθο για το Πολυτεχνείο
Ο ιστορικός και συγγραφέας του "Τα παιδιά της δικτατορίας" που απέσπασε το βραβείο Edmund Keeley μιλά στο LIFO.gr για τα ελληνικά '60s και τις παρανοήσεις σχετικά με τη χούντα
Ιάσονας Χανδρινός: Τι έγινε μέσα κι έξω από το ΕΜΠ τον Νοέμβριο του ’73
Πώς βιώθηκε το Πολυτεχνείο από όσους συμμετείχαν στα τεκταινόμενα είτε βρέθηκαν αυτόπτες μάρτυρες; Γιατί η σχετική έρευνα παραμένει ελλιπής και γιατί η επέτειός εξακολουθεί έκτοτε να πυροδοτεί τόσα πάθη; Μια συζήτηση με τον συγγραφέα του βιβλίου «Όλη Νύχτα Εδώ – μια προφορική ιστορία της εξέγερσης του Πολυτεχνείου» (εκδ. Καστανιώτη)
Ο απολαυστικός και πρωτοπόρος Μαρκ Τουέιν
Ο «Αμερικανός Κόμης» του Μαρκ Τουέιν από τις εκδόσεις Πατάκη είναι ένα σπαρταριστό μυθιστόρημα όπου ο σπουδαίος συγγραφέας βλέπει εικόνες από το μέλλον, τα επιτεύγματα της τεχνολογίας, ακόμα και την κλιματική αλλαγή.
Ο πατέρας μου, ο ποιητής Γιάννης Ρίτσος
Μια παλιότερη συζήτηση με την Έρη Ρίτσου για τις παιδικές της αναμνήσεις, με αφορμή την έκδοση της ποιητικής συλλογής «Υπερώον» του πατέρα της, που πέθανε σαν σήμερα
Στίβεν Κινγκ: Ο συγγραφέας που ξέρει και τον πιο κρυφό μας φόβο
O πολυγραφότατος συγγραφέας που αντλεί εδώ και μισό αιώνα υλικό από πιθανή και απίθανη πηγή τρόμου ξαναζεί μέρες δόξας χάρη στην επιτυχία των δύο «It» και του «Doctor Sleep», της συνέχειας της θρυλικής «Λάμψης»
Κρίστοφερ Κλαρκ: «Η Ιστορία μάς υπενθυμίζει ότι δεν είμαστε μόνοι»
Ένας από τους σημαντικότερους ιστορικούς της εποχής μιλά στη LiFO.
Ο Ζητιάνος του Ανδρέα Καρκαβίτσα μόλις έγινε ένα εξαιρετικό κόμικ
Ο Kanellos Cob μετέτρεψε την σκοτεινή νουβέλα του 1897 σε ένα αριστουργηματικό graphic novel που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Polaris.
Ισίδωρος Ζουργός: «Στην Ελλάδα, δυστυχώς, πρέπει να παλέψεις για το αυτονόητο»
Μια συζήτηση με τον συγγραφέα για το νέο του βιβλίο «Οι ρετσίνες του βασιλιά», τη ζωή του, τη Θεσσαλονίκη, την παιδεία, τη διδασκαλία στην εποχή του Διαδικτύου, τη συγγραφή, την απώλεια αλλά και για το τι θεωρεί σημαντικό στη ζωή.
Διαβάζοντας για να κερδίσεις τη ζωή σου
Με τη Μορφωμένη στη Βιέννη.
Μήπως να λήξουμε την κωμωδία με το πολυτονικό;
Το πολυτονικό συντηρείται με τα σωληνάκια, από μια χούφτα ευγενικούς πλην κολλημένους εκδότες. Και όπως με όλες τις «ζωές με το στανιό», πλέον δεν προσφέρει τίποτα. Η μάχη είναι χαμένη προ πολλού -και ξεχασμένη.
Το συγκλονιστικό «Νυχτοδάσος» της Τζούνα Μπαρνς
Ο Τζέιμς Τζόις και ο T.Σ. Έλιοτ, που έγραψε την εισαγωγή, θεωρούσαν το «Νυχτοδάσος» της Τζούνα Μπαρνς αριστούργημα, ενώ ο Ντίλαν Τόμας έλεγε πως είναι μία από τις τρεις μοναδικές γυναίκες συγγραφείς που αξίζουν.
Mόλις κυκλοφόρησε το πρώτο, πολυαναμενόμενο βιβλίο της Α,μπα
Ένα από τα μεγαλύτερα και πιο «αθόρυβα» φαινόμενα του ελληνικού Ίντερνετ με τις χιλιάδες φανατικές αναγνώστριες, τις Αμπαχόλικς, συγκέντρωσε σε τόμο τις «100 καλύτερες απαντήσεις» της πάνω στις σχέσεις, το φύλο, τον έρωτα και το φεμινισμό.
Συνεχίζοντας την περιήγηση στο lifo.gr, αποδέχεστε τη χρήση cookies.     Μάθετε περισσότερα.     Αποδοχή