Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ
 

Όλγκα Τοκάρτσουκ: «Έχω γίνει η ψυχοθεραπεύτρια του παρελθόντος»

Τρεις μήνες πριν από τη σημερινή βράβευσή της με το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας, η σπουδαία Πολωνή συγγραφέας μιλούσε στο New Yorker για τη ζωή, το έργο της και το ακραία εθνικιστικό και συντηρητικό καθεστώς της πατρίδας της.
Όλγκα Τοκάρτσουκ: «Ζώντας εδώ, στο κέντρο της Ευρώπης, στα μέρη όπου οι στρατοί πάνε κι έρχονται καταστρέφοντας τα πάντα, η κουλτούρα αποτελεί ένα είδος συγκόλλησης των αντιθέσεων. Οι Πολωνοί γνωρίζουν ότι χωρίς τον πολιτισμό δεν θα είχαν επιβιώσει ως έθνος» (φωτο: Tomasz Lazar / The New Yorker)

Η νέα κάτοχος του βραβείου Νόμπελ Λογοτεχνίας δεν μασάει ποτέ τα λόγια της όταν καταφέρεται εναντίον του ακραία εθνικιστικού και συντηρητικού καθεστώτος που έχει εγκαθιδρύσει στην πατρίδα της την Πολωνία το κυβερνών κόμμα του «Νόμου και της Δικαιοσύνης» σε μια χώρα που παραδοσιακά έχουν συνυπάρξει ποικίλες εθνικότητες.

 

Σ' ένα πρόσφατο άρθρο γνώμης που έγραψε για τους New York Times, η 57χρονη συγγραφέας, η οποία, πιστεύει ότι η κεντροευρωπαϊκή λογοτεχνία «αμφισβητεί περισσότερο από άλλες την πραγματικότητα» έγραφε χαρακτηριστικά ότι «η κρατική τηλεόραση στην Πολωνία, που αποτελεί και το κυρίαρχο μέσο ενημέρωσης στη χώρα, συκοφαντεί και λογοκρίνει συστηματικά και με τον πιο χυδαίο και επιθετικό τρόπο, οποιαδήποτε διαφορετική φωνή από εκείνη του κόμματος που βρίσκεται στην εξουσία».

 

Η Όλγκα Τοκάρτσουκ γεννήθηκε το 1962 σ' ένα χωριό λίγο πάνω από τα βορινά όρια της Κάτω Σιλεσίας. Όταν ήταν μικρή είχε Γερμανίδα νταντά ενώ οι γονείς ήταν δάσκαλοι στο τοπικό σχολείο. Ο πατέρας ήταν συγχρόνως και ο βιβλιοθηκάριος του σχολείου και μαζί του περνούσε ατέλειωτες ώρες διαβάζοντας οτιδήποτε έπεφτε στα χέρια της. Στην εφηβεία της όμως συνειδητοποίησε ότι ήταν σε μεγάλο βαθμό αποκλεισμένη από τον μεγάλο κόσμο εκεί έξω. «Οτιδήποτε είχε ενδιαφέρον, βρισκόταν εκτός Πολωνίας» έλεγε στη συνέντευξή που παραχώρησε στο New Yorker τον περασμένο Ιούλιο. «Η μουσική, η τέχνη, το σινεμά, οι χίπηδες, ο Μικ Τζάγκερ. Ήταν αδύνατο ακόμα και να ονειρευτείς την απόδραση. Ήμουν πεπεισμένη ως έφηβη ότι θα περνούσα την υπόλοιπη ζωή μου παγιδευμένη».

 

Το φθινόπωρο του 1980 ξεκίνησε σπουδές ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο της Βαρσοβίας και αργότερα, κατόπιν εξειδίκευσης στην κλινική ψυχολογία, εργάστηκε σε κέντρα απεξάρτησης από τα ναρκωτικά και το αλκοόλ. Προς τα τέλη της δεκαετίας όμως, είχε ήδη «καεί», όπως λέει: «Παραείμαι νευρωτική για να είμαι θεραπεύτρια».
Εκείνη την περίοδο κατάφερε να εξασφαλίσει διαβατήριο που της επέτρεψε να μείνει στο Λονδίνο για μερικούς μήνες, σπουδάζοντας Αγγλικά, διαβάζοντας φεμινιστική θεωρία και κάνοντας διάφορες δουλειές, μεταξύ των οποίων και καθαρίστρια σε πολυτελές ξενοδοχείο, απασχόληση που ενέπνευσε ένα από τα πρώτα διηγήματά της, το "Hotel Capital" το οποίο είναι γραμμένο με την οπτική μιας καμαριέρας που φτιάχνει ιστορίες για τους ανθρώπους που διαμένον στα δωμάτια που καθαρίζει.

 

«Όποτε είμαι σε κάποιο ξενοδοχείο», λέει σήμερα η συγγραφέας, «σκέφτομαι ότι οι καμαριέρες είναι άτομα σαν κι εμένα, και ότι μπορούν να γράψουν για μένα και για την ακαταστασία στο δωμάτιό μου».


Επιστρέφοντας στην Πολωνία, απέκτησε έναν γιο και ξεκίνησε να ασχολείται σοβαρά με το γράψιμο. Η πρώτη μεγάλη επιτυχία ήρθε το 1996 με την τρίτη νουβέλα της, «Το αρχέγονο και άλλοι καιροί» (έχει κυκλοφορήσει στα ελληνικά από τις εκδόσεις Καστανιώτη) και η καταξίωση με έκτη που ήταν και η πρώτη της απόπειρα στο λογοτεχνικό υβρίδιο (μίγμα δικιμίου, μυθοπλασίας, απομνημονευμάτων και ιστορίας) που η ίδια αποκαλεί «φόρμα αστερισμού».

 

 

Η νέα κάτοχος του βραβείου Νόμπελ Λογοτεχνίας δεν μασάει ποτέ τα λόγια της όταν καταφέρεται εναντίον του ακραία εθνικιστικού και συντηρητικού καθεστώτος που έχει εγκαθιδρύσει στην πατρίδα της την Πολωνία το κυβερνών κόμμα του «Νόμου και της Δικαιοσύνης»

 

Το βιβλίο ήταν το "Flights" (όπως μεταφράστηκε στα αγγλικά ο πολωνικός τίτλος "Bieguni" που σημαίνει «δρομείς» και προέρχεται από μια ορθόδοξη θρησκευτική σέκτα που έχει τις ρίζες της στη Ρωσία του 18ου αιώνα) που μια δεκαετία και πλέον από την πρωτότυπη έκδοσή του θα κέρδιζε το περσινό Διεθνές Βραβείο Λογοτεχνίας Booker.

 

Το πιο πρόσφατο έργο της έχει τίτλο «Τα Βιβλία του Γιάκομπ» (2014), το οποίο προέκυψε από μια σειρά από ταξίδια που ακολουθούσαν το νήμα της πορείας του πρωταγωνιστή του βιβλίου, Γιάκομπ Φρανκ ανά την Ευρώπη – κυρίως την κεντρική και την ανατολική: Ουκρανία, Βουλγαρία, Ρουμανία, Τσεχία, Γερμανία, Τουρκία.


«Ζώντας εδώ, στο κέντρο της Ευρώπης», λέει η κάτοχος πλέον του «εξ αναβολής» βραβείου Νόμπελ Λογοτεχνίας για την περσινή χρονιά, «στα μέρη όπου οι στρατοί πάνε κι έρχονται καταστρέφοντας τα πάντα, η κουλτούρα αποτελεί ένα είδος συγκόλλησης των αντιθέσεων. Οι Πολωνοί γνωρίζουν ότι χωρίς τον πολιτισμό δεν θα είχαν επιβιώσει ως έθνος... Κάθε κουλτούρα χτίζεται πάνω σε μηχανισμούς άμυνας. Αυτό είναι φυσιολογικό, το γεγονός δηλαδή ότι επιχειρούμε να καταπιέσουμε οτιδήποτε δεν μας κάνει να νιώθουμε άνετα ως πολιτισμός».

 

Η Όλγκα Τοκάρτσουκ βλέπει το ρόλο της ως κάποιας που εξαναγκάζει τους αναγνώστες να εξετάσουν στοιχεία της ιστορίας – της δικής τους ή του έθνους τους – που ενδεχομένως θα προτιμούσαν να αποφύγουν. Μπορεί να μην τα κατάφερε ως θεραπεύτρια εξαρτημένων ατόμων, αλλά όπως λέει, έχει γίνει «μια ψυχοθεραπεύτρια του παρελθόντος».

 

Με στοιχεία από το New Yorker

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Νόμπελ Λογοτεχνίας: Ποιοι είναι οι δυο βραβευθέντες, Όλγκα Τοκάρτσουκ και Πέτερ Χάντκε;
Το φετινό, διπλό Νόμπελ Λογοτεχνίας επιστρέφει στην Κεντρική Ευρώπη και δικαιώνει ξανά το όνομα του
Τα δυο Νόμπελ Λογοτεχνίας στους συγγραφείς Πέτερ Χάντκε και Όλγκα Τοκάρτσουκ
Ανακοινώθηκαν τα Νόμπελ Λογοτεχνίας του 2018 και του 2019
Το σίγουρο είναι ότι το (ένα έστω) Νόμπελ Λογοτεχνίας θα πάει σε γυναίκα
Μετά τη ματαίωση της περσινής απονομής εν μέσω σεξουαλικών και οικονομικών σκανδάλων η επιτροπή του βραβείου «επαναπροσδιορίζει» τα κριτήρια της για τη φετινή διπλή βράβευση.
Σαν ήταν το παιδί παιδί, ήθελε να'ταν το ρυάκι ποταμός, ο ποταμός να'τανε χείμαρρος, και τα λασπόνερα αυτά να 'ταν η θάλασσα.
.Πώς μερικοί στίχοι και ταινίες γίνονται μεγαλύτερα καθώς περνούν τα χρόνια

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

«Καταλαβαίνουμε ο ένας τον άλλον, κι αν όχι, θα τα ξαναπούμε»: Ένα φιλμάκι με την  Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ
Η σπουδαία ποιήτρια μιλά για τη ζωή της - αλλά και για τη ζωή μας - και απαγγέλει αποσπάσματα από τα γραπτά της ένα απόγευμα του Νοεμβρίου του 2016.
Κατερίνα Αγγελάκη - Ρουκ: «Υπερασπίζομαι το δικαίωμα να ζεις με τους όρους που εσύ επέλεξες»
Το 2007 στην έντυπη LIFO, η Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ είχε μιλήσει για τη μοναχική άσκηση που είναι το να γράφεις και να ζεις! Η έλλειψη στόμφου που χαρακτηρίζει τα λόγια της είναι μία από τις πολλές αρετές της ποίησής της.
Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ
1939 - 2020
Eπίσκεψη στο σπίτι της Κατερίνας Αγγελάκη-Ρουκ στην Αίγινα
«Η ανημποριά με γεμίζει ελπίδα...»
Στον απαράβατο κήπο της Κατερίνας Αγγελάκη - Ρουκ
Ένα αφιέρωμα στην μεγάλη Ελληνίδα ποιήτρια που σχεδόν αθόρυβα τις τελευταίες δεκαετίες δημιούργησε ένα συμπαγές ποιητικό σώμα ιδιαίτερης αξίας και ομορφιάς.
Κουγιτίμ Αλία: Ο ισοβίτης που μετέφραζε Σοφοκλή μέσα στα αλβανικά γκουλάγκ
Μια μεταφραστική εργασία - πρότυπο που πραγματοποιήθηκε στο χοτζικό καθεστώς, κάτω από συνθήκες η αντιξοότητα των οποίων παραμένει ακόμη ασύλληπτη για τον δυτικό κόσμο.
Αλέξανδρος Ίσαρης: «Δεν είμαι αισιόδοξος άνθρωπος, ούτε και αισιόδοξος ποιητής»
Ένα απόγευμα με τον πολυτάλαντο συγγραφέα και καλλιτέχνη, με αφορμή το νέο του βιβλίο «Περίπατοι» και την προσεχή ατομική του έκθεση.
Ιμπραχίμ αλ Κούνι: «Αν θέλεις να ζήσεις αθάνατος για πάντα, πρέπει να πεθάνεις μια φορά από αγάπη»
Ο σημαντικότερος εν ζωή Άραβας συγγραφέας μιλά αποκλειστικά στο Lifo.gr
«Μόμπι-Ντικ» του Χέρμαν Μέλβιλ: Ξαναδιαβάζουμε το αριστούργημα της αμερικανικής λογοτεχνίας
Το μεγάλο έπος της αμερικανικής λογοτεχνίας, που στην καρδιά του περιέχει την αναμέτρηση του ανθρώπου με οτιδήποτε τον ξεπερνά, ανεβαίνει στο Θέατρο Παλλάς με τη μορφή μιούζικαλ από τον Δημήτρη Παπαδημητρίου, σε σκηνοθεσία Γιάννη Κακλέα.
Ο Τζέιμς Μπόλντουιν δεν είναι ο νέγρος σου
Σαν ένας άλλος άγριος Ζενέ της μαύρης Αμερικής, ο Μπόλντουιν άφησε το δικό του στίγμα τον περασμένο αιώνα μέσα από μυθιστορήματα άγριας ομορφιάς και μανιφέστα σκληρής αλήθειας. Παρότι δεν χώρεσε ποτέ σε ταμπέλες, έγινε το κατεξοχήν σύμβολο της μαύρης κουλτούρας της Αμερικής, και όχι μόνο.
Η εκατοντάχρονη φιλόσοφος και ο ουτοπιστής Σαρλ Φουριέ
Το έργο του Φουριέ στο επίκεντρο της αλληλογραφίας Simone Debout-André Breton.
«Η Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων»: Πού οφειλόταν η θλίψη της Ψευτοχελώνας;
Το πιο αγαπημένο βιβλίο οδηγεί, μέσα από το λαγούμι, σε νέες αποκαλύψεις και τη δικαίωση ενός παλιού γνώριμου, μετά από χρόνια.
Παρασκευή βράδυ στην οικία Κατακουζηνού με την Alice Oswald
Μπαίνουμε σ' ένα ποίημα ή σε μια οποιαδήποτε αφήγηση μόνοι.
Τα  παραμύθια των αδελφών Grimm στην αρχική hardcore εκδοχή τους
Μια έκδοση με όλα τα παραμύθια στην αρχική τους σκοτεινή έκδοση χωρίς λογοκρισία.
Ένα παραμύθι: Ολόκληρη η σπανιότατη ηχογράφηση της Αλίκης Βουγιουκλάκη ως Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων (1959)
Το πάντα μοντέρνο, αλληγορικό και trippy έργο του Λιούις Κάρολ με την Αλίκη σε ένα ρόλο που της ταιριάζει γάντι
Συνεχίζοντας την περιήγηση στο lifo.gr, αποδέχεστε τη χρήση cookies.     Μάθετε περισσότερα.     Αποδοχή