Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ
 

Η Σέμνη Καρούζου στη Νεμέα: «Θα χτίσετε το Μουσείο σας. Ξέρετε τι κάνετε...».

Ο καθηγητής Αρχαιολογίας του Μπέρκλεϊ Stephen Miller, που αφιέρωσε όλη του τη ζωή για να χτιστεί το Μουσείο της Νεμέας, περιγράφει πώς έπεισε την άτεγκτη τότε πρόεδρο του ΚΑΣ να δώσει τη συγκατάθεσή της.
Του ΣΤΕΦΑΝΟΥ Γ. ΜΙΛΛΕΡ
Φωτ. Αλέξανδρος Ακρίβος/ LIFO

Ολοι, πιστεύω, γνωρίζουν τις ηρωικές προσπάθειες του Χρήστου και της Σέμνης Καρούζου να προστατεύσουν τις αρχαιότητες του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου κατά τη διάρκεια της Κατοχής. Λίγοι, ωστόσο, γνωρίζουν τον αποφασιστικό ρόλο που έπαιξε η Σέμνη Καρούζου στην κατασκευή του Αρχαιολογικού Μουσείου της Νεμέας.

 

Ηταν τέλος του καλοκαιριού του 1974 και η πολιτική κατάσταση στην Ελλάδα βρισκόταν σε φάση μεγάλων αλλαγών. Μερικούς μήνες νωρίτερα, είχα καταθέσει στο υπουργείο Πολιτισμού τα σχέδια για ένα Αρχαιολογικό Μουσείο στη Νεμέα, στο πλαίσιο των καθηκόντων μου για λογαριασμό της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών και του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ.

 

Υπήρχαν όμως διαφωνίες για τα μεγάλα παράθυρα, που εξασφάλιζαν θέα από την κύρια αίθουσα εκθέσεων προς το χώρο. Αυτή η επιλογή βασιζόταν στην εμπειρία μου από την Κλασική Αγορά της Αθήνας, όπου έβλεπα τον Homer Thompson να δείχνει στους επισκέπτες διάφορα μνημεία της Αγοράς, συνδέοντάς τα με τα τεχνουργήματα του Μουσείου. Απέβλεπα στην ίδια επιτυχία οπτικής σύνδεσης των ευρημάτων με τον αρχαιολογικό χώρο της Νεμέας.

 

 

Τελικά, εκεί που άρχισε ο ήλιος να βασιλεύει, αφήσαμε τη Νέα Νεμέα για την Αρχαία. Σταμάτησα το αυτοκίνητο κι έτρεξα να της ανοίξω την πόρτα. Δεν μετακινήθηκε. «Εδώ είμαστε», της είπα. Δεν σηκώθηκε από το κάθισμα. «Ας πηγαίνουμε», είπε και πήγε να κλείσει την πόρτα. Ενιωσα συντριβή. Η προοπτική του Μουσείου είχε μόλις εξανεμιστεί. Δεν είχα παρά να σκοτώσω τον Μένιο.

 

Λίγες ημέρες πριν φύγω για το Μπέρκλεϊ, επισκέφτηκα το γενικό επιθεωρητή Αρχαιοτήτων, καθηγητή Νικόλαο Κοντολέοντα. Με άκουσε ευγενικά, αλλά μου υπέδειξε να συζητήσω με τη Σέμνη Καρούζου, πρόεδρο τότε του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου. «Εάν συμφωνήσει μαζί σου», μου είπε ο Κοντολέων, «το σχέδιό σου είναι βέβαιο ότι θα περάσει».

 

«Οχ», σκέφτηκα καθώς γύριζα με τα πόδια στην Αμερικανική Σχολή. Η Καρούζου ήταν γνωστή για τα αντιαμερικανικά της αισθήματα, για τη στήριξη των ΗΠΑ στη στρατιωτική δικτατορία. Της είχε τότε απαγορευτεί να μπαίνει στο Εθνικό Μουσείο, όπου η ίδια και ο μακαρίτης άνδρας της τό είχαν διασώσει με την αντιστασιακή δράση που είχαν αναπτύξει κατά τη γερμανική Κατοχή.

 

Κι ενώ ζούσε λίγα τετράγωνα από την Αμερικανική Σχολή, διέσχιζε όλη την πόλη για να πάει στη βιβλιοθήκη του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου για τη μελέτη της. Υπήρχε δυνατότητα να μιλήσει και κυρίως να συμφωνήσει μαζί μου;

 

Παρ' όλ' αυτά, την επομένη πήρα τα σχέδια και χτύπησα την πόρτα της. Της εξήγησα τι την ήθελα και προς έκπληξή μου με κάλεσε να μπω, μου προσέφερε καφέ και γλυκό και με άκουσε.

 

Η Σέμνη Καρούζου στο σπίτι της στο Κολωνάκι συνομιλεί με τον εκδότη της LIFO, Στάθη Τσαγκαρουσιάνο (1998)
Η Σέμνη Καρούζου στο σπίτι της στο Κολωνάκι συνομιλεί με τον εκδότη της LIFO, Στάθη Τσαγκαρουσιάνο (1998)

 

Φάνηκε όμως ότι δεν μπορούσε να αποφασίσει χωρίς να έχει δει την προτεινόμενη για το Μουσείο θέση σε σχέση με το Ιερό και το Ναό του Διός.

 

Ξαφνικά μου ήρθε μια ιδέα: «Το Γερμανικό Ινστιτούτο θα εορτάσει τα εκατό χρόνια ανασκαφών του στην Ολυμπία τον Οκτώβριο. Φαντάζομαι ότι θα είστε παρούσα. Κι εγώ θα είμαι εκεί και μετά την εκδήλωση θα ταξιδέψω πίσω στην Αθήνα. Θα μπορούσατε να έλθετε μαζί μου έτσι ώστε να κάνουμε μια στάση στη Νεμέα και να εξετάσετε τα σχέδια του Μουσείου επί τόπου;». Συγκατένευσε.

 

Ετσι στριμωχθήκαμε τέσσερις αρχαιολόγοι την Κυριακή 13 Οκτωβρίου 1974 στο μικρό μου VW: οι σωματώδεις Alan Boegehold και Werner Fuchs και η λεπτοκαμωμένη Καρούζου.


Επειτα από έξι ώρες, κατεβήκαμε επιτέλους στο χωριό Αηδόνια, δυτικά της Νέας Νεμέας (αρχαία Φλιούς), σε ένα χάνι, όπου ο ιδιοκτήτης μπορούσε να μας ετοιμάσει μια συκωταριά. Και τότε σκέφθηκα να καλέσω και το δήμαρχο να έρθει να υποστηρίξει τα σχέδια για το Μουσείο.

 

Σε λίγα λεπτά ο Μένιος έφθασε με το γιο του Κώστα. Ο Μένιος Δημητρίου ήταν φαρμακοποιός και με είχε βοηθήσει στην αγορά των κτημάτων για την ανασκαφή στο αρχαίο στάδιο και γύρω από το ναό. Είχε διακριθεί κατά τον εμφύλιο πόλεμο και ως εκ τούτου ήταν η καλύτερη επιλογή των συνταγματαρχών για δήμαρχος.

 

Οταν όμως έκανα τις συστάσεις, συνειδητοποίησα την αντίθεση των πολιτικών τους πεποιθήσεων. Κι όπως ήταν φυσικό, σε λίγο αντάλλασσαν «φιλοφρονήσεις»... «Φασίστα!», «Κομμουνίστρια!». Οι φωνές τους ακούγονταν μακριά.

 

Ξαφνικά, η Καρούζου σταμάτησε και στράφηκε στο παιδί: «Πώς σε λένε; Κώστα; Α, καλό πελοποννησιακό όνομα. Πόσων χρόνων είσαι; Δεκαπέντε; Καλά τα πας στο σχολείο, ε; Το κατάλαβα - είσαι ψηλός και όμορφος και δείχνεις λαμπρό παιδί. Για πες μου Κώστα, είσαι σίγουρος ότι αυτός ο άνδρας είναι πατέρας σου;».

 

Νεμέα
Νεμέα

 

Ημουν πεπεισμένος ότι είδα να βγαίνουν καπνοί από τα αυτιά του Μένιου. Εβλεπα και τα σχέδια του Μουσείου να γίνονται καπνός. Αρπαξα τον Μένιο, τον τράβηξα απόμερα. «Βλάκα! Αυτή η γυναίκα κρατάει στα χέρια της τη μοίρα του Μουσείου μας. Μίλα σοβαρά».

 

Μετά πήγα στην Καρούζου και της είπα πως «αυτός ο άνθρωπος με έχει βοηθήσει, με κίνητρο την πραγματική αγάπη για τις αρχαιότητες».

 

Σε λίγο, βρισκόμουν ανάμεσα σε δύο μεταμελημένους ανθρώπους. Ο Μένιος μάς κάλεσε στο σπίτι του για καφέ κι εκεί μας υποδέχθηκε η γυναίκα του Πόλυ και ο δήμαρχος έσπευσε να δείξει στη Σ. Καρούζου φωτογραφίες από τον πόλεμο. Εγώ προσπάθησα να τον σταματήσω, αλλά εκείνη με απέτρεψε.

 

Τελικά, εκεί που άρχισε ο ήλιος να βασιλεύει, αφήσαμε τη Νέα Νεμέα για την Αρχαία. Σταμάτησα το αυτοκίνητο κι έτρεξα να της ανοίξω την πόρτα. Δεν μετακινήθηκε. «Εδώ είμαστε», της είπα. Δεν σηκώθηκε από το κάθισμα. «Ας πηγαίνουμε», είπε και πήγε να κλείσει την πόρτα. Ενιωσα συντριβή. Η προοπτική του Μουσείου είχε μόλις εξανεμιστεί. Δεν είχα παρά να σκοτώσω τον Μένιο.

 

Αυτές ήταν οι σκέψεις μου, καθώς έμπαινα πάλι στο αυτοκίνητο, ενώ στο πίσω κάθισμα επικρατούσε νεκρική σιγή. Καθώς ετοιμαζόμουν να βάλω μπρος, η Σέμνη Καρούζου μού είπε: «Θα χτίσετε το Μουσείο σας. Ξέρετε τι κάνετε...».

 

Ποτέ δεν είχα απολαύσει το ταξίδι από τη Νεμέα στην Αθήνα τόσο. Ενα χρόνο αργότερα η κατασκευή του Μουσείου είχε μπει σε καλό δρόμο. Η Καρούζου είχε προτείνει στο ΚΑΣ την έγκριση των σχεδίων όπως τα είχα υποβάλει. Το Μουσείο αυτό είναι, όπως θέλω να πιστεύω, ένα σημαντικό επίτευγμα που οφείλεται, όχι σε μικρό βαθμό, στη Σέμνη Καρούζου.

 

 

________________________

Ο Stephen Miller είναι ομ. καθηγητής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Μπέρκλεϊ της Καλιφόρνιας και ο άνθρωπος που αφιέρωσε όλη του τη ζωή στα μνημεία της Αρχαίας Νεμέας. Στην LIFO είχε παραχωρήσει συνέντευξη στις  27.11.2013 με τίτλο «Τόση ομορφιά κινδυνεύει να μείνει χωρίς επισκέπτες». Το κείμενο αυτό το είχε γράψει για την εφημερίδα Ελευθεροτυπία, το 2013.

 

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Η καύση των νεκρών και ο ενταφιασμός στην αρχαία Αθήνα
Ένα αθησαύριστο κείμενο της κορυφαίας Ελληνίδας αρχαιολόγου Σέμνης Καρούζου που ψηφιοποιείται για πρώτη φορά
Όταν ο Γιάννης Κεφαλληνός εικονογραφούσε και η Σέμνη Καρούζου έγραφε για δέκα λευκές ληκύθους
Μια σπάνια έκδοση και ένα άγνωστο κείμενο της σπουδαίας αρχαιολόγου
«Είναι εξαιρετικά ειρωνικό ότι η Αρχαία Ελλάδα εμπνέει περισσότερο τους μη Έλληνες απ' ό,τι τους Έλληνες!»
Ο αρχαιολόγος Στήβεν Γ. Μίλλερ που έκανε την ανασκαφή της Αρχαίας Νεμέας και βοηθά στην αναβίωση των Αγώνων της, μιλά στο LIFO.gr

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Τα σπάνια αριστουργήματα του Αρχαιολογικού Μουσείου Μεσσηνίας
Δεν είναι από τα διασημότερα μουσεία της επικράτειας, διαθέτει εντούτοις πολύ σημαντικά ευρήματα που καλύπτουν 7,5 χιλιετίες Ιστορίας με καινοτόμους τρόπους παρουσίασης.
Μάργκαρετ Κένα: Η Αυστραλή ανθρωπολόγος που έκανε την Ανάφη δεύτερη πατρίδα
Έφτασε πριν 50 χρόνια για την ανάγκη μιας διατριβής και ερωτεύτηκε τη φύση, τους ανθρώπους της και την ιδιαίτερη ιστορία της ως τόπος εξορίστων. Μια συνομιλία μαζί της και 18 ανέκδοτες φωτογραφίες.
Sabaudia, η πόλη σύμβολο της φασιστικής ουτοπίας
Σαν βγαλμένη μέσα από τη μεταφυσική ζωγραφική του Ντε Κίρικο
Πώς γκρεμίστηκαν τα ασφυκτικά θαλάσσια τείχη της Θεσσαλονίκης και η πόλη ανοίχτηκε στη θάλασσα
Με ένα μικρό ασημένιο σφυρί, ο Σαμπρί Πασάς έσπασε τελετουργικό την πρώτη πέτρα και την έριξε στη θάλασσα.
Ο γλωσσολόγος που αποκάλυψε τα μυστικά του Δίσκου της Φαιστού μιλά στο LIFO.gr
Ο Γκάρεθ Όουενς ήρθε σαν φοιτητής στην Κρήτη, έμεινε για πάντα και αφιέρωσε δέκα χρόνια από τη ζωή του στην αποκρυπτογράφηση των μυστικών ενός εκ των αρχαιότερων μινωϊκών γραπτών μνημείων
Πράγματα που πήρε το μάτι μου στο Μουσείο Ηρακλείου
Ένα σύντομο πέρασμα ανάμεσα σε μερικούς από τους ωραιότερους θησαυρούς του προ-ομηρικού κόσμου.
Βερολίνο, Δημοκρατία της Βαϊμάρης: κοκαΐνη, ξενύχτια, ασυλλόγιστο σεξ και στο βάθος οι ναζί
Στο βιβλίο του Norman Ohler «Υπερδιέγερση, Τα ναρκωτικά στο Τρίτο Ράιχ», που μόλις μεταφράστηκε στα ελληνικά, η γκλάμορους ντέκα της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης και το Βερολίνο της δεκαετίας του '20, ζωγραφίζονται με τα πιο ζωηρά, εξπρεσιονιστικά χρώματα.
Ιμπρεσιονιστική αρχαία Ολυμπία
Φωτ. Σπ. Στάβερης
Το χαρέμι του Ιράν με τις γενειοφόρες κόρες
Στην Ανατολή υπήρχαν χαρέμια με τριχωτές γυναίκες
Πώς αμύνονταν οι γυναίκες πριν από 100 χρόνια στις σεξουαλικές επιθέσεις
Σε μια εποχή που η «σεξουαλική παρενόχληση» δεν υπήρχε καν στο λεξικό, υπήρχε ένα γυναικείο αξεσουάρ που διασφάλιζε τη σωματική ακεραιότητα των γυναικών
Η γυναικεία μόδα στη μινωική Κρήτη
Εντυπωσιακά καπέλα, πλουμιστές φούστες, εφαρμοστά περικόρμια που αφήνουν ακάλυπτο το στήθος, διάφανα μεταξένια πέπλα, περίτεχνα χτενίσματα δείχνουν ότι οι γυναίκες της εποχής διεκδικούν με ανταγωνιστικό τρόπο την εδραίωση του κοινωνικού τους φύλου.
Η Υπόγεια Αθήνα: η αθέατη (και αληθινή) πόλη κάτω απ’ την πόλη
Ένα απέραντο δίκτυο από στοές, σήραγγες, καταφύγια, και το ρέμα του Ιλισού δημιουργούν έναν ολόκληρο κόσμο στο υπέδαφος του κέντρου της Αθήνας που συνδεόταν πάντα με ιστορίες, μύθους και αστικούς θρύλους
Ο «ελληνικός έρωτας» στην αρχαία Ελλάδα υπό νέο φως
Μια ριζοσπαστική επανεκτίμηση της ομοερωτικής φιλίας στην αρχαία Ελλάδα σε ένα βιβλίο-σταθμό του James Davidson.
Η ανδροφάγος «πριγκίπισσα Κατζάρ» και το πρόβλημα με τα ψευδή ιστορικά memes
Ένα πρόσφατο viral meme απεικονίζει μία Περσίδα πριγκίπισα του 19ου αιώνα που για χάρη της αυτοκτόνησαν 13 άνδρες. Πρόκειται για μια ακόμη τερατολογία του ίντερνετ.
τα κορίτσια pan pan *
Τα κορίτσια που «ψυχαγώγησαν» τους Αμερικανούς στρατιώτες στην κατεχόμενη μεταπολεμική Ιαπωνία
2 σχόλια
Ταξινόμηση:
Προηγούμενα 1 Επόμενα
Ο ηρωικος αυτος αμερικανος να αφιερωνει την ζωη του στην Ελλαδα ( χρονο, χρημα και ενεργεια ) και οι δικοι μας, οι ελληνοαμερικανοι καθηγητες, να κοιτανε παντα την παρτη τους, την οικογενειουλα τους, τον κυκλο γνωριμιων τους, το προσωπικο τους βιβλιο και πως να κοκορευονται την κοινωνικη τους θεση στους ανυποψιαστους ελληνες στην Ελλαδα, οταν πανε να βρεξουν τους πισινους τους καθε καλοκαιρι στα χωρια τους....Υπαρχουν ρωμιοι συναδελφοι του ελληνα πατριωτη Στεφανου Μιλλερ, στο πανεπιστημιο Μπερκλε'ι' που ζουν σε επαυλεις και το μονο που κανουν ειναι να κοροιδευουν την Ελλαδα και τους ελληνες. Οταν τους πλησιαζεις και τους ζητας να βοηθησουν για καποιο ζητημα την κανουνε με ελαφρια πηδηματακια...


Τι ιστορία! Και τι έμμεσο μάθημα Ιστορίας, μέσα από τις ανθρώπινες σχέσεις. Πόσα πολλά μπορεί να φανταστεί κανείς ότι περνούσαν από το μυαλό αυτών των ανθρώπων, εν όσω ασχολούνταν με το συγκεκριμένο διακύβευμα: Μουσείο Νεμέας, σε ποιά θέση και από ποιούς.
Προηγούμενα 1 Επόμενα
Συνεχίζοντας την περιήγηση στο lifo.gr, αποδέχεστε τη χρήση cookies.     Μάθετε περισσότερα.     Αποδοχή