Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ
 

Η Σέμνη Καρούζου στη Νεμέα: «Θα χτίσετε το Μουσείο σας. Ξέρετε τι κάνετε...».

Ο καθηγητής Αρχαιολογίας του Μπέρκλεϊ Stephen Miller, που αφιέρωσε όλη του τη ζωή για να χτιστεί το Μουσείο της Νεμέας, περιγράφει πώς έπεισε την άτεγκτη τότε πρόεδρο του ΚΑΣ να δώσει τη συγκατάθεσή της.
Του ΣΤΕΦΑΝΟΥ Γ. ΜΙΛΛΕΡ
Φωτ. Αλέξανδρος Ακρίβος/ LIFO

Ολοι, πιστεύω, γνωρίζουν τις ηρωικές προσπάθειες του Χρήστου και της Σέμνης Καρούζου να προστατεύσουν τις αρχαιότητες του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου κατά τη διάρκεια της Κατοχής. Λίγοι, ωστόσο, γνωρίζουν τον αποφασιστικό ρόλο που έπαιξε η Σέμνη Καρούζου στην κατασκευή του Αρχαιολογικού Μουσείου της Νεμέας.

 

Ηταν τέλος του καλοκαιριού του 1974 και η πολιτική κατάσταση στην Ελλάδα βρισκόταν σε φάση μεγάλων αλλαγών. Μερικούς μήνες νωρίτερα, είχα καταθέσει στο υπουργείο Πολιτισμού τα σχέδια για ένα Αρχαιολογικό Μουσείο στη Νεμέα, στο πλαίσιο των καθηκόντων μου για λογαριασμό της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών και του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ.

 

Υπήρχαν όμως διαφωνίες για τα μεγάλα παράθυρα, που εξασφάλιζαν θέα από την κύρια αίθουσα εκθέσεων προς το χώρο. Αυτή η επιλογή βασιζόταν στην εμπειρία μου από την Κλασική Αγορά της Αθήνας, όπου έβλεπα τον Homer Thompson να δείχνει στους επισκέπτες διάφορα μνημεία της Αγοράς, συνδέοντάς τα με τα τεχνουργήματα του Μουσείου. Απέβλεπα στην ίδια επιτυχία οπτικής σύνδεσης των ευρημάτων με τον αρχαιολογικό χώρο της Νεμέας.

 

 

Τελικά, εκεί που άρχισε ο ήλιος να βασιλεύει, αφήσαμε τη Νέα Νεμέα για την Αρχαία. Σταμάτησα το αυτοκίνητο κι έτρεξα να της ανοίξω την πόρτα. Δεν μετακινήθηκε. «Εδώ είμαστε», της είπα. Δεν σηκώθηκε από το κάθισμα. «Ας πηγαίνουμε», είπε και πήγε να κλείσει την πόρτα. Ενιωσα συντριβή. Η προοπτική του Μουσείου είχε μόλις εξανεμιστεί. Δεν είχα παρά να σκοτώσω τον Μένιο.

 

Λίγες ημέρες πριν φύγω για το Μπέρκλεϊ, επισκέφτηκα το γενικό επιθεωρητή Αρχαιοτήτων, καθηγητή Νικόλαο Κοντολέοντα. Με άκουσε ευγενικά, αλλά μου υπέδειξε να συζητήσω με τη Σέμνη Καρούζου, πρόεδρο τότε του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου. «Εάν συμφωνήσει μαζί σου», μου είπε ο Κοντολέων, «το σχέδιό σου είναι βέβαιο ότι θα περάσει».

 

«Οχ», σκέφτηκα καθώς γύριζα με τα πόδια στην Αμερικανική Σχολή. Η Καρούζου ήταν γνωστή για τα αντιαμερικανικά της αισθήματα, για τη στήριξη των ΗΠΑ στη στρατιωτική δικτατορία. Της είχε τότε απαγορευτεί να μπαίνει στο Εθνικό Μουσείο, όπου η ίδια και ο μακαρίτης άνδρας της τό είχαν διασώσει με την αντιστασιακή δράση που είχαν αναπτύξει κατά τη γερμανική Κατοχή.

 

Κι ενώ ζούσε λίγα τετράγωνα από την Αμερικανική Σχολή, διέσχιζε όλη την πόλη για να πάει στη βιβλιοθήκη του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου για τη μελέτη της. Υπήρχε δυνατότητα να μιλήσει και κυρίως να συμφωνήσει μαζί μου;

 

Παρ' όλ' αυτά, την επομένη πήρα τα σχέδια και χτύπησα την πόρτα της. Της εξήγησα τι την ήθελα και προς έκπληξή μου με κάλεσε να μπω, μου προσέφερε καφέ και γλυκό και με άκουσε.

 

Η Σέμνη Καρούζου στο σπίτι της στο Κολωνάκι συνομιλεί με τον εκδότη της LIFO, Στάθη Τσαγκαρουσιάνο (1998)
Η Σέμνη Καρούζου στο σπίτι της στο Κολωνάκι συνομιλεί με τον εκδότη της LIFO, Στάθη Τσαγκαρουσιάνο (1998)

 

Φάνηκε όμως ότι δεν μπορούσε να αποφασίσει χωρίς να έχει δει την προτεινόμενη για το Μουσείο θέση σε σχέση με το Ιερό και το Ναό του Διός.

 

Ξαφνικά μου ήρθε μια ιδέα: «Το Γερμανικό Ινστιτούτο θα εορτάσει τα εκατό χρόνια ανασκαφών του στην Ολυμπία τον Οκτώβριο. Φαντάζομαι ότι θα είστε παρούσα. Κι εγώ θα είμαι εκεί και μετά την εκδήλωση θα ταξιδέψω πίσω στην Αθήνα. Θα μπορούσατε να έλθετε μαζί μου έτσι ώστε να κάνουμε μια στάση στη Νεμέα και να εξετάσετε τα σχέδια του Μουσείου επί τόπου;». Συγκατένευσε.

 

Ετσι στριμωχθήκαμε τέσσερις αρχαιολόγοι την Κυριακή 13 Οκτωβρίου 1974 στο μικρό μου VW: οι σωματώδεις Alan Boegehold και Werner Fuchs και η λεπτοκαμωμένη Καρούζου.


Επειτα από έξι ώρες, κατεβήκαμε επιτέλους στο χωριό Αηδόνια, δυτικά της Νέας Νεμέας (αρχαία Φλιούς), σε ένα χάνι, όπου ο ιδιοκτήτης μπορούσε να μας ετοιμάσει μια συκωταριά. Και τότε σκέφθηκα να καλέσω και το δήμαρχο να έρθει να υποστηρίξει τα σχέδια για το Μουσείο.

 

Σε λίγα λεπτά ο Μένιος έφθασε με το γιο του Κώστα. Ο Μένιος Δημητρίου ήταν φαρμακοποιός και με είχε βοηθήσει στην αγορά των κτημάτων για την ανασκαφή στο αρχαίο στάδιο και γύρω από το ναό. Είχε διακριθεί κατά τον εμφύλιο πόλεμο και ως εκ τούτου ήταν η καλύτερη επιλογή των συνταγματαρχών για δήμαρχος.

 

Οταν όμως έκανα τις συστάσεις, συνειδητοποίησα την αντίθεση των πολιτικών τους πεποιθήσεων. Κι όπως ήταν φυσικό, σε λίγο αντάλλασσαν «φιλοφρονήσεις»... «Φασίστα!», «Κομμουνίστρια!». Οι φωνές τους ακούγονταν μακριά.

 

Ξαφνικά, η Καρούζου σταμάτησε και στράφηκε στο παιδί: «Πώς σε λένε; Κώστα; Α, καλό πελοποννησιακό όνομα. Πόσων χρόνων είσαι; Δεκαπέντε; Καλά τα πας στο σχολείο, ε; Το κατάλαβα - είσαι ψηλός και όμορφος και δείχνεις λαμπρό παιδί. Για πες μου Κώστα, είσαι σίγουρος ότι αυτός ο άνδρας είναι πατέρας σου;».

 

Νεμέα
Νεμέα

 

Ημουν πεπεισμένος ότι είδα να βγαίνουν καπνοί από τα αυτιά του Μένιου. Εβλεπα και τα σχέδια του Μουσείου να γίνονται καπνός. Αρπαξα τον Μένιο, τον τράβηξα απόμερα. «Βλάκα! Αυτή η γυναίκα κρατάει στα χέρια της τη μοίρα του Μουσείου μας. Μίλα σοβαρά».

 

Μετά πήγα στην Καρούζου και της είπα πως «αυτός ο άνθρωπος με έχει βοηθήσει, με κίνητρο την πραγματική αγάπη για τις αρχαιότητες».

 

Σε λίγο, βρισκόμουν ανάμεσα σε δύο μεταμελημένους ανθρώπους. Ο Μένιος μάς κάλεσε στο σπίτι του για καφέ κι εκεί μας υποδέχθηκε η γυναίκα του Πόλυ και ο δήμαρχος έσπευσε να δείξει στη Σ. Καρούζου φωτογραφίες από τον πόλεμο. Εγώ προσπάθησα να τον σταματήσω, αλλά εκείνη με απέτρεψε.

 

Τελικά, εκεί που άρχισε ο ήλιος να βασιλεύει, αφήσαμε τη Νέα Νεμέα για την Αρχαία. Σταμάτησα το αυτοκίνητο κι έτρεξα να της ανοίξω την πόρτα. Δεν μετακινήθηκε. «Εδώ είμαστε», της είπα. Δεν σηκώθηκε από το κάθισμα. «Ας πηγαίνουμε», είπε και πήγε να κλείσει την πόρτα. Ενιωσα συντριβή. Η προοπτική του Μουσείου είχε μόλις εξανεμιστεί. Δεν είχα παρά να σκοτώσω τον Μένιο.

 

Αυτές ήταν οι σκέψεις μου, καθώς έμπαινα πάλι στο αυτοκίνητο, ενώ στο πίσω κάθισμα επικρατούσε νεκρική σιγή. Καθώς ετοιμαζόμουν να βάλω μπρος, η Σέμνη Καρούζου μού είπε: «Θα χτίσετε το Μουσείο σας. Ξέρετε τι κάνετε...».

 

Ποτέ δεν είχα απολαύσει το ταξίδι από τη Νεμέα στην Αθήνα τόσο. Ενα χρόνο αργότερα η κατασκευή του Μουσείου είχε μπει σε καλό δρόμο. Η Καρούζου είχε προτείνει στο ΚΑΣ την έγκριση των σχεδίων όπως τα είχα υποβάλει. Το Μουσείο αυτό είναι, όπως θέλω να πιστεύω, ένα σημαντικό επίτευγμα που οφείλεται, όχι σε μικρό βαθμό, στη Σέμνη Καρούζου.

 

 

________________________

Ο Stephen Miller είναι ομ. καθηγητής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Μπέρκλεϊ της Καλιφόρνιας και ο άνθρωπος που αφιέρωσε όλη του τη ζωή στα μνημεία της Αρχαίας Νεμέας. Στην LIFO είχε παραχωρήσει συνέντευξη στις  27.11.2013 με τίτλο «Τόση ομορφιά κινδυνεύει να μείνει χωρίς επισκέπτες». Το κείμενο αυτό το είχε γράψει για την εφημερίδα Ελευθεροτυπία, το 2013.

 

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Η καύση των νεκρών και ο ενταφιασμός στην αρχαία Αθήνα
Ένα αθησαύριστο κείμενο της κορυφαίας Ελληνίδας αρχαιολόγου Σέμνης Καρούζου που ψηφιοποιείται για πρώτη φορά
Όταν ο Γιάννης Κεφαλληνός εικονογραφούσε και η Σέμνη Καρούζου έγραφε για δέκα λευκές ληκύθους
Μια σπάνια έκδοση και ένα άγνωστο κείμενο της σπουδαίας αρχαιολόγου
«Είναι εξαιρετικά ειρωνικό ότι η Αρχαία Ελλάδα εμπνέει περισσότερο τους μη Έλληνες απ' ό,τι τους Έλληνες!»
Ο αρχαιολόγος Στήβεν Γ. Μίλλερ που έκανε την ανασκαφή της Αρχαίας Νεμέας και βοηθά στην αναβίωση των Αγώνων της, μιλά στο LIFO.gr

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Πώς η κλιματική αλλαγή επηρεάζει τις αρχαιότητες και τα Μουσεία της Μεσογείου
Η υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού μιλά για μια μεγάλη πρόκληση της νέας εποχής
Βερολίνο, Δημοκρατία της Βαϊμάρης: κοκαΐνη, ξενύχτια, ασυλλόγιστο σεξ και στο βάθος οι ναζί
Στο βιβλίο του Norman Ohler «Υπερδιέγερση, Τα ναρκωτικά στο Τρίτο Ράιχ», που μόλις μεταφράστηκε στα ελληνικά, η γκλάμορους ντέκα της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης και το Βερολίνο της δεκαετίας του '20, ζωγραφίζονται με τα πιο ζωηρά, εξπρεσιονιστικά χρώματα.
Ο ομοφυλοφιλικός έρωτας στην αρχαία Ελλάδα είχε πολλές, διαφορετικές εκδοχές
Μια ομιλία του ιστορικού Τζέιμς Ντέιβιντσον, συγγραφέα του ριζοσπαστικού βιβλίου «Οι Έλληνες και ο ελληνικός έρως», ρίχνει ακόμα περισσότερο φως στο πολυσύνθετο ζήτημα της ομοφυλοφιλίας στην αρχαία Ελλάδα.
Πώς με αφορμή την Ολυμπιάδα, η Αθήνα έγινε μια επιτηρούμενη πόλη όπου σε παρακολουθούν από παντού
Και πώς η Ελλάδα αγόρασε έναντι 1,2 δις δολαρίων το σύστημα «καθολικής παρακολούθησης» C4i που όχι μόνο δεν λειτούργησε ποτέ επαρκώς, αλλά χρησιμοποιήθηκε ως εικονικό έργο, δηλαδή ως πύλη διόδου χρημάτων για πληρωμές συμβούλων, δωροδοκίες κ.λπ.
H αρχαία Περσέπολη: Να τι θα χαθεί αν ο Τραμπ βομβαρδίσει τους πολιτιστικούς θησαυρούς του Ιραν
Ένα σπάνιας ομορφιάς οδοιπορικό στο εμβληματικό μνημείο της ιρανικής ερήμου κατ' αποκλειστικότητα στο LIFO.gr
Πώς η Δυτική τέχνη δημιούργησε στερεότυπα για τον Αραβικό κόσμο
Μία έκθεση στο Βρετανικό μουσείο επιχειρεί να καταδείξει ότι η αποικιοκρατία δεν είναι μόνο υπόθεση γεωγραφική, αλλά και καλλιτεχνική.
Δημήτρης Π. Σωτηρόπουλος: «Είμαστε μια κοινωνία που μυξοκλαίμε και παίζουμε τις drama queens για να μας προσέξουν»
Ο αναπληρωτής καθηγητής Σύγχρονης Πολιτικής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου και γραμματέας σύνταξης της «Νέας Εστίας» μιλά στη LiFO με αφορμή το νέο του βιβλίο «Φάσεις και αντιφάσεις του ελληνικού κράτους στον 20ό αιώνα, 1910-2001».
Τα κάπως ασυνάρτητα κάλαντα της Πρωτοχρονιάς είναι ένα δειλό τραγούδι αγάπης
Λύνοντας μια απορία που με έτρωγε από παιδί.
Οι λιγάκι εκκεντρικές μέρες της Ισιδώρας Ντάνκαν στην Αθήνα του 1903
Το θυελλώδες πέρασμα από την Αθήνα της γυναίκας που άλλαξε την ιστορία του χορού και αγαπούσε τόσο την αρχαία Ελλάδα ώστε να κυκλοφορεί με χιτώνες και σανδάλια. Με σπάνιες φωτογραφίες.
Μεσαιωνικές συμβουλές για ένα επιτυχημένο ρεβεγιόν
Από το μπλογκ γάλλων ιστορικών του Μεσαιώνα "Actuel Moyen Age"
Ο Ρόντρικ Μπήτον ευελπιστεί ότι οι εορτασμοί του 2021 θα διαλύσουν τους μύθους της εθνικής μας αφήγησης
Αποκλειστική συνέντευξη με τον αειθαλή φιλέλληνα Ρόντρικ Μπήτον, τον κορυφαίο Βρετανό νεοελληνιστή και καθηγητή Σύγχρονης Ελληνικής και Βυζαντινής Ιστορίας, Γλώσσας και Λογοτεχνίας, με αφορμή τη συμμετοχή του στην Επιτροπή «Ελλάδα 2021».
Οι διαχρονικές χειμωνιάτικες γιορτές των Αθηναίων
Τα «Χριστούγεννα» και η «Πρωτοχρονιά» ήταν μεγάλες γιορτές των Αθηναίων πολύ πριν από τη γέννηση του Χριστού.
Οι 10 σπουδαιότερες αρχαιολογικές ανακαλύψεις στην Ελλάδα τη δεκαετία 2010-2019
Είτε επρόκειτο για τυχαίο εύρημα είτε για προϊόν συστηματικής ανασκαφής, οι συγκεκριμένες ανακαλύψεις άλλαξαν το αρχαιολογικό τοπίο όπως το ξέραμε.
Οι ανασκαφές στο μετρό Θεσσαλονίκης φέρνουν στο φως αριστουργήματα
Οι αρχαιολογικοί θησαυροί που αποκαλύπτονται οδηγούν τον επισκέπτη σ' ένα ταξίδι στον χρόνο, στη Θεσσαλονίκη του χτες, της ρωμαϊκής και βυζαντινής περιόδου
Η σύγκρουση για τις αρχαιότητες στο μετρό της Θεσσαλονίκης: Ποιες είναι, τι λένε οι εμπλεκόμενοι
Τι λένε στη LiFO η αρχαιολόγος και πρώην γ.γ. του υπουργείου Πολιτισμού Μαρία Βλαζάκη και ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης Κωνσταντίνος Ζέρβας
2 σχόλια
Ταξινόμηση:
Προηγούμενα 1 Επόμενα
Ο ηρωικος αυτος αμερικανος να αφιερωνει την ζωη του στην Ελλαδα ( χρονο, χρημα και ενεργεια ) και οι δικοι μας, οι ελληνοαμερικανοι καθηγητες, να κοιτανε παντα την παρτη τους, την οικογενειουλα τους, τον κυκλο γνωριμιων τους, το προσωπικο τους βιβλιο και πως να κοκορευονται την κοινωνικη τους θεση στους ανυποψιαστους ελληνες στην Ελλαδα, οταν πανε να βρεξουν τους πισινους τους καθε καλοκαιρι στα χωρια τους....Υπαρχουν ρωμιοι συναδελφοι του ελληνα πατριωτη Στεφανου Μιλλερ, στο πανεπιστημιο Μπερκλε'ι' που ζουν σε επαυλεις και το μονο που κανουν ειναι να κοροιδευουν την Ελλαδα και τους ελληνες. Οταν τους πλησιαζεις και τους ζητας να βοηθησουν για καποιο ζητημα την κανουνε με ελαφρια πηδηματακια...


Τι ιστορία! Και τι έμμεσο μάθημα Ιστορίας, μέσα από τις ανθρώπινες σχέσεις. Πόσα πολλά μπορεί να φανταστεί κανείς ότι περνούσαν από το μυαλό αυτών των ανθρώπων, εν όσω ασχολούνταν με το συγκεκριμένο διακύβευμα: Μουσείο Νεμέας, σε ποιά θέση και από ποιούς.
Προηγούμενα 1 Επόμενα
Συνεχίζοντας την περιήγηση στο lifo.gr, αποδέχεστε τη χρήση cookies.     Μάθετε περισσότερα.     Αποδοχή