O MAΪΚΛ ΡΕΪ ΡΙΤΣΑΡΝΤΣΟΝ ήταν ένας λαμπρός μπασκετμπολίστας που κέρδισε τέσσερις φορές τον τίτλο του All-Star γκαρντ στο ΝΒΑ. Ήταν επίσης ο πρώτος παίκτης που αποκλείστηκε ισόβια από το πρωτάθλημα για χρήση ναρκωτικών, κάτι που ήταν πολύ πιο συνηθισμένο την εποχή που έπαιζε απ’ ό,τι στις μέρες μας.
Πίσω στη δεκαετία του 1980, ουσίες όπως η κοκαΐνη δεν ήταν μόνο μέρος του επαγγελματικού αθλητισμού, αλλά και της κοινωνίας και του κόσμου της ψυχαγωγίας εν γένει, και ο Ρίτσαρντσον λέει ότι το νταραβέρι με τα ναρκωτικά ήταν ρουτίνα κατά τη διάρκεια αυτού που ορισμένοι ακόμη αποκαλούν «εποχή της κοκαΐνης» στο ΝΒΑ.
«Κατά τη διάρκεια της προθέρμανσης», λέει ο Ρίτσαρντσον, «παίκτες από διαφορετικές ομάδες έλεγαν μεταξύ τους: «Φίλε, έχω αυτό που ψάχνεις. Κανόνισε να βρεθούμε όταν τελειώσει [το παιχνίδι]». Εκείνη την εποχή, τα ναρκωτικά «ήταν παντού, ήταν σαν μόδα», λέει ο Ρίτσαρντσον, ο οποίος έφερε το παρατσούκλι Sugar.
Η κατάσταση είχε ξεφύγει τόσο, που για να διορθώσει το πρόβλημα το ΝΒΑ θέσπισε ένα σύστημα τριών ποινών («στην τρίτη καίγεσαι») το οποίο οδήγησε στον αποκλεισμό του Ρίτσαρντσον το 1986 (όλα αυτά τα αναλύει στα επερχόμενα απομνημονεύματά του που έχουν τον τίτλο Banned).
Στο ΝΒΑ η κατάχρηση ναρκωτικών ήταν τόσο διαδεδομένη τη δεκαετία του 1980 που λέγεται ότι οι ομάδες είχαν προσλάβει ιδιωτικούς ντετέκτιβ για να κατασκοπεύουν τους παίκτες τους, από τον All-Star των Λος Άντζελες Λέικερς Νορμ Νίξον μέχρι τον Ρίτσαρντσον όταν ήταν στους Γκόλντεν Στέιτ Γουόριορς.
Για τον Ρίτσαρντσον, ο οποίος μεγάλωσε στην επαρχία των μεσοδυτικών πολιτειών και έμπλεξε για πρώτη φορά με τα ναρκωτικά υποκύπτοντας στην πίεση των κολλητών, ενώ ζούσε ήδη στη Νέα Υόρκη και αγωνιζόταν στους Νικς, οι ουσίες δεν ήταν μέρος της πρώιμης ζωής του. Στη συνέχεια όμως τον κυρίευσαν και τον οδήγησαν σε έναν εξουθενωτικό και πολυετή εθισμό.
Αλλά η ιστορία του δεν είναι μοναδική. Όταν ο Ντέιβιντ Στερν ανέλαβε κομισάριος του ΝΒΑ το 1984, μία από τις κορυφαίες προτεραιότητές του, μαζί με την προώθηση της αντιπαλότητας Μάτζικ Τζόνσον-Λάρι Μπερντ, ήταν η εξυγίανση του πρωταθλήματος. Αυτό σήμαινε αποβολές και ισόβιες απαγορεύσεις (ο Ρίτσαρντσον ήταν επίσης ο πρώτος παίκτης που αποκαταστάθηκε στο ΝΒΑ, το 1988, αλλά δεν επέστρεψε ποτέ στο πρωτάθλημα).
Παρ’ όλα αυτά, το επαγγελματικό μπάσκετ εκείνες τις μέρες ήταν γεμάτο εθισμούς και χαμένες ευκαιρίες. Ο Μάρβιν Μπαρνς (που είχε το ψευδώνυμο Bad News) είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα. Στη βιογραφία του, που έχει τον προβλέψιμο τίτλο Bad News, περιγράφει λεπτομερώς μια ζωή καταχρήσεων, η οποία περιλάμβανε την παρέα με μεγαλέμπορους ναρκωτικών, εκτροχιάζοντας αυτό που θα μπορούσε να είναι μια καριέρα επιπέδου Hall of Fame.
Ο Μπαρνς είχε εγκαταλείψει το επαγγελματικό μπάσκετ από το 1980 και, παρότι προσπάθησε πολλές φορές, δεν σταμάτησε ποτέ τη χρήση πριν από τον θάνατό του το 2014. Αλλά ούτε ο Μπαρνς είναι μια μεμονωμένη περίπτωση. Το 1986, την ίδια χρονιά που ο Ρίτσαρντσον αποκλείστηκε ισόβια, το νεοσύλλεκτο αστέρι των Μπόστον Σέλτικς, ο 22χρονος Λεν Μπάιας, πέθανε από υπερβολική δόση ναρκωτικών, λίγες ώρες μόνο μετά το ντραφτ του στην ομάδα. «Αυτή ήταν μια θλιβερή στιγμή», λέει στο βιβλίο του ο Ρίτσαρντσον. «Μια ηχηρή κλήση αφύπνισης για όλους».
Το 1986 επίσης, ο All-Star Τζον Ντρου αποκλείστηκε ισόβια για παραβίαση των κανονισμών του πρωταθλήματος για τη χρήση ουσιών. Την ίδια χρονιά, ο γκαρντ των Χιούστον Ρόκετς, Τζον Λούκας, εκδιώχτηκε από την ομάδα, επειδή τα προβλήματα με τα ναρκωτικά του ήταν εκτός ελέγχου. (Ο Λούκας αργότερα άλλαξε τη ζωή του, έγινε προπονητής στο ΝΒΑ, ίδρυσε ένα κέντρο απεξάρτησης, το οποίο βοήθησε να σωθούν οι ζωές πολλών αθλητών).
Το 1987 ο All-Star Έντι Τζόνσον αποκλείστηκε για χρήση ναρκωτικών. Ο Κρις Γουόσμπερν αποκλείστηκε το 1989. Ακολούθησαν ο Ρόι Τάρπλεϊ, ο οποίος θα έβρισκε καταφύγιο στην Ελλάδα, και ο Ρίτσαρντ Ντούμας, το 1991. Ο κατάλογος εκείνων των χρόνων είναι μακρύς. Αλλά δεν ήταν μόνο οι παίκτες. Προπονητές και στελέχη επηρεάστηκαν επίσης από την κατάχρηση ουσιών.
Στο ΝΒΑ η κατάχρηση ναρκωτικών ήταν τόσο διαδεδομένη τη δεκαετία του 1980 που λέγεται ότι οι ομάδες είχαν προσλάβει ιδιωτικούς ντετέκτιβ για να κατασκοπεύουν τους παίκτες τους, από τον All-Star των Λος Άντζελες Λέικερς Νορμ Νίξον μέχρι τον Ρίτσαρντσον όταν ήταν στους Γκόλντεν Στέιτ Γουόριορς. Ο Ρίτσαρντσον πιστεύει ότι ο ισόβιος αποκλεισμός του, μαζί με τον θάνατο του Μπάιας, ανάγκασαν τελικά τους παίκτες να αντιμετωπίσουν κατάματα το πρόβλημα.
Άλλα πρωταθλήματα, όπως το NFL (του αμερικανικού ποδοσφαίρου) και το MLB (του μπέιζμπολ), είχαν επίσης να αντιμετωπίσουν σοβαρά θέματα ναρκωτικών, από τα οπιοειδή και τα παυσίπονα μέχρι τα στεροειδή και τη χρήση κάνναβης, η οποία είναι πλέον νόμιμη σε πολλές πολιτείες των ΗΠΑ και για την οποία το ΝΒΑ σταμάτησε να κάνει ελέγχους το 2021. Και όλα τα αθλήματα αντιμετωπίζουν προβλήματα με τον τζόγο και τον εθισμό στον τζόγο. Όσον αφορά το ΝΒΑ, λέει ο Ρίτσαρντσον, υπήρχαν θέματα ακόμα και με την ηρωίνη (ο Καρίμ Αμπντούλ-Τζαμπάρ παραδέχτηκε μάλιστα ότι την δοκίμασε κάποτε) και στη συνέχεια με το κρακ.
Αν κάποιος ρίξει μια γρήγορη ματιά στη λίστα με τις πρόσφατες τιμωρίες παικτών του ΝΒΑ, δεν θα βρει πολλές σαν αυτές που είχαν κλονίσει το πρωτάθλημα πριν από δεκαετίες. Αντίθετα, θα δει κατά κύριο λόγο αποβολές και αποκλεισμούς για καυγάδες στο γήπεδο, κακή συμπεριφορά και «ανάρμοστες» αναρτήσεις στα social media.
Εξακολουθούν βέβαια να υπάρχουν και κάποιες πρόσφατες περιπτώσεις που έχουν να κάνουν με κατάχρηση ουσιών. «Ακόμα και τώρα», λέει ο Ρίτσαρντσον, «υπάρχουν προβλήματα. Δεν είναι όπως τη δεκαετία του ‘80 όταν έπαιζα εγώ, αλλά πλέον υπάρχουν ακόμα πιο επικίνδυνες ουσίες, όπως η φεντανύλη (fentanyl). Τώρα αυτό που κάνουν είναι να αναμειγνύουν όλα τα ναρκωτικά με φεντανύλη και χρειάζεται μόνο λίγη για να γίνει το κακό».
Με στοιχεία από The Guardian
