«ΣΑΛΟΣ ΜΕ ΤΟΝ “θηλασμό”», έλεγε ο τίτλος. «“Μητρικό” βίντεο αποκαλύπτει ολόκληρο το στήθος της στο χλιδάτο Μόντε Κάρλο! Viral τα βγαλμένα από ερωτική ταινία μακριά νύχια που αγκαλιάζουν το “βαρύ” μπούστο», έλεγε ο υπότιτλος της «εφημερίδας» (βλέπω ότι τους αρέσουν πολύ τα εισαγωγικά, έτσι είπα να τα χρησιμοποιήσω κι εγώ). Στην εικόνα βλέπουμε μια influencer που θηλάζει. Κάποιες μέρες πριν είχε ανεβάσει ένα βίντεο που θήλαζε το παιδί της σε μια καφετέρια. Κάποια από τα σχόλια έλεγαν ότι έπρεπε να κρυφτεί κάτω από ειδική «πετσέτα», ότι είναι προκλητική και ότι δεν ανεβάζουμε το παιδί μας στα social όταν θηλάζουμε.
Το καλοκαίρι του 2021 αποπειράθηκα να θηλάσω τον γιο μου, που τότε ήταν 11 μηνών, σε μια άδεια γωνιά ενός περιφερειακού αεροδρομίου. Εμφανίστηκε σεκιούριτι που επέμενε να πάω στην «αίθουσα θηλασμού» για να «είμαι πιο άνετα». Με οδήγησε περίπου με το ζόρι σε ένα γυμνό γκρίζο δωμάτιο χωρίς παράθυρα ή air condition, με μια καρέκλα και μια αλλαξιέρα. Την ώρα που προσπαθούσα κάθιδρη να ταΐσω τον γιο μου που έκλαιγε γιατί είχε σκάσει από τη ζέστη σκέφτηκα πως όλο αυτό ήταν περίπου τόσο άνετο όσο και ο θηλασμός σε μπουντρούμι. Εκ των υστέρων μετανιώνω που δεν τσακώθηκα, που δεν επέμεινα και που δέχτηκα να πάω να κρυφτώ.
Ας μιλήσουμε για τον θηλασμό στην Ελλάδα λοιπόν, ξεκινώντας από τα αυτονόητα: δεν υπάρχει σωστό και λάθος στο πώς επιλέγει ή τυχαίνει (και λέω «τυχαίνει» συνειδητά γιατί πολλές φορές αλλιώς τα σχεδιάζουμε κι αλλιώς μας βγαίνουν) να ταΐζει μια μητέρα το μωρό της.
Ας μιλήσουμε για τον θηλασμό στην Ελλάδα λοιπόν, ξεκινώντας από τα αυτονόητα: δεν υπάρχει σωστό και λάθος στο πώς επιλέγει ή τυχαίνει (και λέω «τυχαίνει» συνειδητά γιατί πολλές φορές αλλιώς τα σχεδιάζουμε κι αλλιώς μας βγαίνουν) να ταΐζει μια μητέρα το μωρό της. Έχω φίλες που δεν είχαν καμία όρεξη να θηλάσουν και πήγαν στο γάλα σκόνης κατευθείαν. Έχω φίλες που καταπιέστηκαν απίστευτα για να θηλάσουν, δεν τα κατάφεραν και έχουν ακόμα τύψεις.
Έχω φίλες που κατάφεραν να θηλάσουν τα δύο χρόνια που προτείνει πλέον ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ως το ενδεδειγμένο (συμπληρωματικά πάντα) όριο για να ακούσουν το σεφερλικό «θα τον θηλάζεις μέχρι να πάει φαντάρος»; Το μόνο σίγουρο είναι πως ό,τι κι αν κάνεις, κάποιος θα σε κρίνει. Διαλέγεις γάλα σκόνη; «Δεν ξέρεις τα οφέλη του μητρικού γάλακτος; Δεν σε νοιάζει για το παιδί σου; Μήπως δεν προσπάθησες αρκετά να θηλάσεις;». Θηλάζεις; «Ναι, αλλά μέχρι πότε; Μήπως πρέπει να το κόψεις τώρα; Μήπως να μην το κάνεις δημοσίως; Γιατί δεν χρησιμοποιείς την ειδική πετσέτα;»
Το μεγάλο πρόβλημα στην Ελλάδα είναι η παντελής έλλειψη ενημέρωσης για τον θηλασμό. Σε αντίθεση με τις βορειοευρωπαϊκές χώρες όπου όλοι σπρώχνουν τη μέλλουσα μητέρα προς τον θηλασμό (συχνά με ιδιαίτερη επιμονή), στην Ελλάδα σπάνια ενημερώνονται οι μέλλουσες μαμάδες από τους επαγγελματίες υγείας για το τι ακριβώς εστί θηλασμός ή ποια είναι τα οφέλη του. Κανείς δεν σου λέει ότι είναι συνήθως δύσκολος, ότι θέλει μπόλικη προετοιμασία και ψάξιμο, βιβλία, βίντεο, σεμινάρια, ότι ένα μωρό τις πρώτες εβδομάδες θηλάζει ακατάπαυστα γιατί ουσιαστικά σε «εκπαιδεύει» στο να παράγεις γάλα. Τους πρώτους μήνες θυμάμαι πως ήμουν κάπως σαν ημιθανές ζόμπι από την αϋπνία με ένα μωρό που ένιωθα πως ήθελε να με φάει ζωντανή. Σκεφτόμουν πως αποκλείεται να το κάνουν όλες οι γυναίκες αυτό, πως κάτι δεν είχα καταλάβει καλά.
Παρά τα μακροχρόνια οφέλη του μητρικού θηλασμού, στην Ελλάδα τα ποσοστά αποκλειστικού θηλασμού είναι εξαιρετικά χαμηλά. Ξεκινούν από 80% τον πρώτο μήνα, πέφτουν στο 4% στο πρώτο εξάμηνο και φτάνουν στο 1% μετά τον πρώτο χρόνο ζωής του παιδιού. Αυτό οφείλεται και στη συχνά ελλιπή ενημέρωση των ίδιων των επαγγελματιών υγείας (αν μου το έλεγε κανείς αυτό πριν γεννήσω, θα γελούσα) αλλά και στα εντελώς μη φιλικά για τον θηλασμό πρωτόκολλα των ελληνικών μαιευτηρίων. Ας μην ξεχνάμε, επίσης, πως η γνώση για τον θηλασμό, που πήγαινε συχνά από γενιά σε γενιά, έχει χαθεί. Οι μανάδες μας τη δεκαετία του ’80 και του ’90, με την ελάχιστη μητρική άδεια και το γάλα σε σκόνη παντού ήταν η πρώτη γενιά που άφησε τον θηλασμό πίσω της.
Πέρα απ’ όλες τις προκαταλήψεις, όμως, ή την άγνοια σχετικά με τον θηλασμό, υπάρχει και ένα μόνιμο ελληνικό πρόβλημα αντίληψης. Δεν μιλάμε για τον θηλασμό γιατί έχουμε καταφέρει να αναγάγουμε το πιο φυσιολογικό πράγμα στον κόσμο σε ταμπού, σε κάτι «γυναικείο» που πρέπει να συζητάνε οι γυναίκες μεταξύ τους, κατά προτίμηση τυλιγμένες με πετσέτες.
