ΕΝΑΣ ΕΜΠΕΙΡΟΣ ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΑΣ που γνωρίζει καλά το ΠΑΣΟΚ, θέλοντας να επισημάνει ότι δεν θα υπάρχει εύκολος δρόμος μετά την κάλπη της δεύτερης Κυριακής, προέβλεπε εχθές ότι «αν βγει ο Δούκας, θα αρχίσει η κατηφόρα, και αν βγει ο Ανδρουλάκης, θα αρχίσει η ανηφόρα». Ίσιος δρόμος, χωρίς δυσκολίες, δεν φαίνεται να υπάρχει. Και μάλλον έχει δίκιο.
Αν εκλεγεί ο Χάρης Δούκας, θα πρέπει να ισορροπήσει ανάμεσα στα πολλά στελέχη και παράγοντες του κόμματος που έχουν συνασπιστεί γύρω του φιλοδοξώντας να τον καθοδηγήσουν και τα οποία έχουν κεντρικό ρόλο στην καμπάνια του αλλά και αντικρουόμενα συμφέροντα. Ο Χάρης Δούκας, όπως φάνηκε και στο debate, ήταν ο πιο αδύναμος και ανέτοιμος μεταξύ των υποψηφίων που διεκδικούσαν με αξιώσεις την ηγεσία, επιβεβαιώνοντας όσους του ασκούν κριτική ότι βιάζεται. Ειδικά σε θέματα εξωτερικής πολιτικής ήταν προφανής η απουσία τριβής αλλά και προετοιμασίας. Η αποδοκιμασία του από τους ψηφοφόρους της Αθήνας (και μάλιστα από μέλη και φίλους του ΠΑΣΟΚ) πριν κλείσει χρόνο ως εκλεγμένος δήμαρχός της, αναδεικνύει και το άλλο πολύ σοβαρό πρόβλημα που έχει η υποψηφιότητά του, πέρα από το ότι αν εκλεγεί δεν θα βρίσκεται στη Βουλή για αντιπαρατίθεται με τον Κυριάκο Μητσοτάκη: το σύνθημα του Χάρη Δούκα είναι «ψηφίστε με για να πάρω την κυβέρνηση, όπως πήρα τον δήμο» (σ.σ.: παραβλέποντας τους πραγματικούς λόγους για τους οποίους αυτό συνέβη), ενώ μέσα σε λιγότερο από έναν χρόνο δεν έχει καταφέρει να διατηρήσει ούτε την εμπιστοσύνη των ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ στην Αθήνα.
Όποιος από τους δύο και αν εκλεγεί, πάντως, θα χρειαστεί πολλή δουλειά και υπερβάσεις για να αντεπεξέλθει στις απαιτήσεις της νέας συγκυρίας και στις μεγάλες προσδοκίες που υπάρχουν. Στην περίπτωση του Χάρη Δούκα, όμως, υπάρχει κι ένα μεγάλο ρίσκο, το οποίο πλέον είναι ορατό, τουλάχιστον στους ψηφοφόρους της πρωτεύουσας.
Ο Δούκας είναι ένας εντελώς αδοκίμαστος πολιτικός, χωρίς καμία εμπειρία στη διοίκηση και την ηγεσία. Πέρσι του δόθηκε η ευκαιρία να διοικήσει τον πρώτο δήμο της χώρας. Πριν προλάβει όμως να δώσει το παραμικρό δείγμα γραφής για το τι μπορεί να πετύχει, χρησιμοποίησε τον δήμο Αθηναίων ως σκαλί για να προωθήσει την πολιτική του καριέρα και να διεκδικήσει την ηγεσία του κόμματος, συμμαχώντας με τους εσωκομματικούς αντιπάλους του Νίκου Ανδρουλάκη, ο οποίος τον ανέδειξε. Είναι απαγορευμένο να στρέφεσαι εναντίον του πολιτικού που σε ανέδειξε; Όχι, φυσικά. Αλλά όταν υπάρχει πολιτική ηθική και σεβασμός στα μέλη του κόμματος, οι πολιτικοί οφείλουν να λογοδοτούν όταν αλλάζουν κατεύθυνση και να εξηγούν εγκαίρως τους λόγους, για να αποφύγουν τουλάχιστον την κριτική περί τυχοδιωκτισμού. Ο Χάρης Δούκας δήλωνε «ανδρουλακικός» ακόμα και μετά την εκλογή του ως δημάρχου και δεν ασκούσε καμία κριτική στην ηγεσία. Δεν είχε εκδηλώσει καθόλου διαφωνίες, ούτε για την πολιτική γραμμή, ούτε για τη στρατηγική του Νίκου Ανδρουλάκη, όπως έκαναν άλλοι. Δεν υπήρξε δηλαδή κάποια διαφοροποίηση, που να δείχνει ότι υπήρχε και πολιτική βάση, πέρα από την προσωπική φιλοδοξία, για τη διεκδίκηση της προεδρίας του κόμματος.
Το πιο αδύναμο σημείο της υποψηφιότητας του Χάρη Δούκα παραμένει ότι ενώ είναι ο δήμαρχος ενός πολύ απαιτητικού δήμου, που είναι σαν δύο υπουργεία μαζί, όπως λένε όσοι γνωρίζουν, εκείνος –χωρίς να έχει παρουσιάσει κανένα θετικό δείγμα μέχρι τώρα για το τι μπορεί να κάνει εκεί– θέλει και την ηγεσία του κόμματος, σε μια πολύ κρίσιμη συγκυρία, η οποία δεν επιτρέπει ερασιτεχνισμούς και πειράματα.
Αν ο Δούκας εκλεγεί πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, σε περίπτωση που δεν τα καταφέρει στον δήμο το ΠΑΣΟΚ θα πρέπει να απολογείται καθημερινά γι' αυτό και κάτι τέτοιο θα αποτελέσει αναμφισβήτητα σοβαρή τροχοπέδη. Ήδη κάποιες συμβάσεις απευθείας αναθέσεων του δήμου της Αθήνας σε στελέχη του ΠΑΣΟΚ κατά την προεκλογική περίοδο προκαλούν εύλογο προβληματισμό, αν όχι και ανησυχία για πρακτικές που δεν θα έπρεπε να εξακολουθούν να υπάρχουν.
Όποιος από τους δύο και αν εκλεγεί, πάντως, θα χρειαστεί πολλή δουλειά και υπερβάσεις για να αντεπεξέλθει στις απαιτήσεις της νέας συγκυρίας και στις μεγάλες προσδοκίες που υπάρχουν. Στην περίπτωση του Χάρη Δούκα, όμως, υπάρχει κι ένα μεγάλο ρίσκο, το οποίο πλέον είναι ορατό, τουλάχιστον στους ψηφοφόρους της πρωτεύουσας.
Θα είναι εύκολα τα πράγματα για το ΠΑΣΟΚ αν εκλεγεί ο Νίκος Ανδρουλάκης; Καθόλου, για πάρα πολλούς λόγους. Η κάλπη της Κυριακής τού έδωσε την πρωτιά, αλλά με μικρότερο ποσοστό και λιγότερες ψήφους από τις προηγούμενες εκλογές, και αυτό αποτελεί ήδη από μόνο του ένα πρώτο μήνυμα. Τα μέλη του ΠΑΣΟΚ τού πιστώνουν μεν την άνοδο του κόμματος και δεν συμμερίζονται όλα όσα του καταλογίζουν οι σφοδροί επικριτές του, υπάρχει όμως και η βάσιμη και δικαιολογημένη κριτική και αυτήν ο Ανδρουλάκης –αν επανεκλεγεί– οφείλει να την ακούσει προσεκτικά και να κάνει πολλά για να αλλάξει, όπου χρειάζεται. Διαφορετικά, ο ίδιος δεν θα έχει άλλη ευκαιρία. Όποιος εκλεγεί τώρα, αν ούτε στις επόμενες εθνικές εκλογές δεν πετύχει το άλμα, θα καεί. Το ζητούμενο για τα μέλη του ΠΑΣΟΚ, βέβαια, είναι να μην καεί και το κόμμα τους μαζί. Υπάρχει το παράδειγμα του ΣΥΡΙΖΑ, άλλωστε, για να τους θυμίζει τι δεν πρέπει να κάνουν.
Ο Νίκος Ανδρουλάκης δέχεται εύλογη κριτική ότι δεν λειτούργησε τα όργανα του κόμματος όπως θα έπρεπε, δίνοντάς τους ουσιαστικό ρόλο, ότι τα κριτήριά του για την επιλογή στελεχών δεν ήταν πάντα αξιοκρατικά και πολλές φορές έκανε το δικό του, αγνοώντας όλους τους άλλους (όπως, π.χ., στην περίπτωση της υποψηφιότητας Ζαγοράκη κ.α.). Αρκετές φορές επέδειξε αργά αντανακλαστικά, άλλες του έλειπε η έμπνευση και η διορατικότητα. Υπήρξε διάστημα που ήταν σχεδόν μονοθεματικός με τις υποκλοπές, ή τουλάχιστον έτσι φαινόταν, υποβαθμίζοντας πολύ σημαντικά θέματα, όπως αυτά της εξωτερικής πολιτικής, όπου το ΠΑΣΟΚ, κόντρα και στην παράδοσή του, ήταν κατώτερο των περιστάσεων και δεν κατάφερνε να αναδεικνύει τις μεγάλες αδυναμίες της κυβέρνησης.
Στο διάστημα που είναι πρόεδρος ο Ανδρουλάκης έχει μεν βελτιωθεί αισθητά, και ο απολογισμός του, παρά τα προβλήματα, είναι θετικός, όμως η συγκυρία χρειάζεται πολύ περισσότερα από όσα έχει αποδείξει ως τώρα ότι μπορεί να κάνει. Θα χρειαστεί να υπερβεί τον εαυτό του, να κάνει συνθέσεις που ως τώρα απέφευγε, να αφουγκραστεί την πραγματική κοινωνία και να τολμήσει. Θα μπορέσει να ξεφύγει από τα στενά μέτρα του προέδρου ενός κόμματος του 12%-13%; Αυτό είναι το στοίχημα για τον Νίκο Ανδρουλάκη. Έμαθε από τα προηγούμενα λάθη του; Αν ναι, πρέπει να το αποδείξει. Θα καλύψει τις ελλείψεις του; Αυτό πρέπει να το αποδείξει άμεσα. Περίοδος χάριτος, ειδικά για αυτόν, δεν θα υπάρξει.
Λόγω των μεγάλων προσδοκιών και των αναγκών που υπάρχουν, το βάρος της ευθύνης και για τους δύο υποψήφιους που πέρασαν στον δεύτερο γύρο είναι τεράστιο. Αν στο ΠΑΣΟΚ δεν θέλουν να εξατμιστεί ο ενθουσιασμός και το ενδιαφέρον που προκάλεσαν το προηγούμενο διάστημα, πρέπει να διατηρήσουν ζωντανή την ελπίδα, κάτι καθόλου εύκολο, και να αναζητήσουν τον τρόπο με τον οποίο θα πετύχουν τη σύνθεση και την ανάδειξη των πλεονεκτημάτων που επέδειξε το κόμμα τις προηγούμενες μέρες.
