Η δυτική αισθητική, ο Γκοντάρ και ο Ζελένσκι

SABBATO Η δυτική αισθητική, ο Γκοντάρ και ο Ζελένσκι Facebook Twitter
Κάποιος με λίγες γνώσεις της πολιτισμικής ιστορίας των χρόνων από τη δεκαετία του ’60 και έπειτα θα μπορούσε να κάνει την άβολη σκέψη ότι μέρος της δυτικής αισθητικής ήταν και ο ίδιος ο Γκοντάρ. Εικονογράφηση: Ατελιέ LiFO
0

«Η ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΤΟΥ ΖΕΛΕΝΣΚΙ στο Φεστιβάλ των Καννών είναι προφανής, αν την εξετάσουμε από την άποψη αυτού που ονομάζεται “σκηνοθεσία”: ένας κακός ηθοποιός, ένας επαγγελματίας κωμικός υπό το βλέμμα άλλων επαγγελματιών οικείων επαγγελμάτων. Νομίζω ότι έχω πει κάτι ανάλογο πριν από πολύ καιρό. Χρειάστηκε έτσι η σκηνοθεσία του νιοστού παγκόσμιου πολέμου και η απειλή μιας ακόμη καταστροφής για να μάθει ο κόσμος ότι οι Κάννες είναι ένα εργαλείο προπαγάνδας, όπως όλα τα άλλα. Προπαγανδίζουν τη δυτική αισθητική…»

Έτσι σχολίασε ο Ζαν-Λικ Γκοντάρ την παρέμβαση του Ουκρανού Προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι στο Φεστιβάλ των Καννών. Και συμπλήρωσε με μια αναφορά στα «συμφέροντα» και τους πολέμους, ανατρέχοντας στην Ιστορία, από τον Βρούτο μέχρι τον Μπάιντεν και τον Πούτιν.

Δεν έχει, νομίζω, τόση σημασία η ενθουσιώδης υποδοχή των λόγων του Γκοντάρ από ιστολόγια και φόρουμ του δικού μας «αντισυστημικού» ρωσόφιλου γαλαξία, όπου, έτσι κι αλλιώς, ο Ζελένσκι ήταν απεχθής εξαρχής. Περισσότερο ενδιαφέρον έχει αυτή η παράξενη αναφορά στη δυτική αισθητική. Τι σημαίνει αυτό; Γιατί κάποιος με λίγες γνώσεις της πολιτισμικής ιστορίας των χρόνων από τη δεκαετία του ’60 και έπειτα θα μπορούσε να κάνει την άβολη σκέψη ότι μέρος της δυτικής αισθητικής ήταν και ο ίδιος ο Γκοντάρ. Όχι ως συγκεκριμένος σκηνοθέτης της πρωτοπορίας αλλά ως ένας από τους καλλιτέχνες-γκουρού του ανθηρού και ευπώλητου προϊόντος που ονομάστηκε «γαλλικός μαοϊσμός». Που ήταν βέβαια κάτι άλλο από την κινέζικη, πρωτότυπη εκδοχή, κάτι εξαιρετικά γαλλικό και ευρωπαϊκό στα συστατικά του. Και θα μπορούσαμε ακόμα να πούμε ότι η ίδια η σαρωτική, ειρωνική ή απομυθοποιητική επίθεση στη δυτική αισθητική ήταν (και είναι ακόμα) ένα σημαντικό μέρος της δυτικής κουλτούρας.

Ας πούμε ότι από το 1968 (σχηματικά) και μέχρι τις μέρες μας η «δυτική αισθητική» θα περιέχει και το πανκ και τις αυτοδιαχειριστικές κολεκτίβες και τους αριστερισμούς των διανοουμένων και τις παλιότερες και σύγχρονες θεωρίες για το τέλος ή τον θάνατο της Δύσης. Δηλαδή, εκτός από τις επίσημες σκηνές της ποπ αισθητικής, η δυτική αισθητική θα φιλοξενεί και τους πειραματικούς κάθε λογής, τους αναγνώστες του Λακάν, εκείνους που μυθοποίησαν την Πολιτιστική Επανάσταση στην Κίνα αλλά και τους συντηρητικούς και φιλελεύθερους που πήραν αργότερα τη ρεβάνς.

Ο Γκοντάρ ήρθε όμως τώρα απλώς να συναντήσει όλους εκείνους που, κατά βάθος, θεωρούν τον Βολοντίμιρ Ζελέσνκι βασικό υπαίτιου του κακού. Γιατί; Γιατί με κάποιον τρόπο ο Ζελένσκι, παρότι «κακός ηθοποιός», πείθει περισσότερο για την αλήθεια αυτού του συγκεκριμένου πολέμου.

Ο Γκοντάρ ήρθε όμως τώρα απλώς να συναντήσει όλους εκείνους που, κατά βάθος, θεωρούν τον Βολοντίμιρ Ζελέσνκι βασικό υπαίτιου του κακού. Γιατί; Γιατί με κάποιον τρόπο ο Ζελένσκι, παρότι «κακός ηθοποιός», πείθει περισσότερο για την αλήθεια αυτού του συγκεκριμένου πολέμου. Και γιατί επίσης ο Ουκρανός Πρόεδρος χρησιμοποιεί όντως την ποπ αισθητική για να δώσει ζωντάνια σε εκείνους τους πολιτικούς και ηθικούς συμβολισμούς της Δύσης που είχαν ξεθυμάνει ή είχαν σκεπαστεί κάτω από τους κυνισμούς της ψευτο-ρεαλιστικής πολιτικής και των συμβολαίων με την Gazprom.

Και κάτι ακόμα ενοχλεί εκείνους που θεοποίησαν την κατεδαφιστική επίθεση του ιερού τέρατος Γκοντάρ στις Κάννες στον Ουκρανό Πρόεδρο: το ότι αυτή η ποπ αισθητική αποκτά νόημα ως στήριγμα και ενθάρρυνση μιας δημοκρατικής αυτοάμυνας που υπερβαίνει πλέον το Ουκρανικό και τον ίδιο τον Ζελένσκι.

Θα πει κανείς πως ο Ζαν-Λικ Γκοντάρ είναι η κληρονομιά μιας γενιάς που την καθόρισε η επιθυμία για πάση θυσία αντικομφορμισμό. Δεν έχει, άλλωστε, κάτι πρωτότυπο η επίθεση στις Κάννες ή σε οποιαδήποτε επίσημη διοργάνωση όπου ο κόσμος του θεάματος βραβεύει και βραβεύεται λέγοντας συνήθως καλά, συγκινητικά, στρατευμένα λόγια. Υπάρχει πάντα ο πειρασμός της άρνησης των τελετών και ακόμα περισσότερο ο πειρασμός να επιτεθείς σε κάποιον που η συγκυρία τον έχει ανεβάσει ψηλά.

Θα μπορούσε να είναι, πραγματικά, μια χειρονομία κριτικής σκέψης, μια δήλωση πνευματικής ανεξαρτησίας, ένα αίτημα ριζοσπαστικής διαφωνίας. Να όμως που όλα αυτά –η πνευματική ανεξαρτησία, η κριτική σκέψη‒ είναι κεκτημένα της «δυτικής αισθητικής». Αυτό δηλαδή που ο Γκοντάρ βλέπει με την περιφρόνηση του μεγάλου, ανατρεπτικού μαέστρο, αυτό το ίδιο αναπτύσσεται μέσα σε αυτή την καταραμένη αισθητική.

Και η μεγάλη διαφορά μεταξύ του κακού ηθοποιού της Ουκρανίας και του τυράννου της Μόσχας –αυτή η διαφορά που την καταργεί κανείς κάτω από κοινότοπες κουβέντες περί συμφερόντων και προπαγάνδας– είναι ότι ο κόσμος του Ζελένσκι δεν ξαναστήνει τον ολοκληρωτισμό στα πόδια του. Έχει κι αυτός τις τεχνικές επικοινωνίας, τη «σκηνοθεσία», την αισθητική του επιμέλεια. Προφανώς, μόνο που αυτή η αισθητική δεν οδηγεί στην ισοπέδωση πόλεων, στη δικτατορία και στο καθεστώς του φόβου.

Με μια λέξη: στον κόσμο του Βλαντίμιρ Πούτιν το συμβάν Γκοντάρ δεν θα υπήρχε ή θα δυσκολευόταν να αποφύγει την αναγκαστική σιωπή. Ή, αν υπήρχε, θα ήταν ο κακός ηθοποιός ενός νάρκισσου αντισυστημισμού που όλους αυτούς τους μήνες υπηρετεί –από την άνεση των δυτικών καναπέδων‒ τον κυνισμό του Κρεμλίνου.

Οπτική Γωνία
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Ο Πέτρος Δαμιανός είναι ένας σύγχρονος ήρωας - Τα 11 της ημέρας

Άρης Δημοκίδης / Ο Πέτρος Δαμιανός είναι ένας σύγχρονος ήρωας - Τα 11 της ημέρας

Κάτι για τον ονειροπόλο αλλά και εξαιρετικά πρακτικό κ. Δαμιανό, ο χαμός στο ΚΤΕΛ Δράμας, γιατί ζητά την ενοχή Λιγνάδη ο εισαγγελέας κ.α. / Ο Άρης Δημοκίδης σταχυολογεί την επικαιρότητα
THE LIFO TEAM
Τα μεγάλα λάθη της τελευταίας Απογραφής. Χωρίς στοιχεία λίγους μήνες πριν από τις εκλογές. Τι έχει συμβεί.

Ρεπορτάζ / Τι πήγε στραβά με την απογραφή – Χωρίς επικαιροποιημένα στοιχεία, λίγους μήνες πριν από τις εκλογές

Αποτελεί διεθνή πρωτοτυπία να μην έχει ολοκληρωθεί η απογραφή πληθυσμού επτά μήνες μετά την έναρξή της. Η απογραφή του 2021, η όγδοη απογραφή μετά τον πόλεμο, έπρεπε να έχει τελειώσει από τον περασμένο Δεκέμβριο. Σήμερα έχει ολοκληρωθεί τυπικά, αλλά οι διεργασίες συνεχίζονται, με συνέπεια να μην ανακοινώνονται τα προσωρινά στοιχεία του πληθυσμού. Το μεγαλύτερο πρόβλημα, όμως, φαίνεται να είναι η υποκαταγραφή πληθυσμού, η οποία είναι μεγαλύτερη από κάθε άλλη φορά. Το ρεπορτάζ της LiFO ερευνά τις αιτίες, φωτίζει το παρασκήνιο και δίνει λόγο στους ανθρώπους που είναι σε θέση να γνωρίζουν τι έχει συμβεί.
ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΙΟΥΤΗ
17 noembri

Λοξή Ματιά / «17 Νοέμβρη», είκοσι χρόνια μετά το τέλος

Είκοσι χρόνια πέρασαν από εκείνη τη βραδιά του Ιουνίου του 2002 που από μια «λάθος» έκρηξη βόμβας φτάσαμε στις συλλήψεις και στις δίκες ενός αριθμού ανθρώπων που συνδέθηκαν με τη μεταπολιτευτική ένοπλη βία και τρομοκρατία.
ΝΙΚΟΛΑΣ ΣΕΒΑΣΤΑΚΗΣ
Ο Άγιος Παΐσιος είπε το χειρότερο πράγμα για τις εκτρώσεις; - Τα 11 της ημέρας

Άρης Δημοκίδης / Ο Άγιος Παΐσιος είπε το χειρότερο πράγμα για τις εκτρώσεις; - Τα 11 της ημέρας

Παπάς εμπλέκει την Πισπιρίγκου με τον Παΐσιο, η έμμεση στήριξη στην κατηγορούμενη για παιδοκτονίες, το ξέσπασμα της Μουτίδου, κ.α. / Ο Άρης Δημοκίδης σταχυολογεί την επικαιρότητα
THE LIFO TEAM
Απολογία Λιγνάδη

Οπτική Γωνία / Απολογία Λιγνάδη: Μια «παράσταση» που δεν έπεισε

Πεντέμισι μήνες σχεδόν μετά την έναρξη (11/2) της δίκης του πραγματοποιήθηκε χτες στο Μεικτό Ορκωτό Δικαστήριο η πολυαναμενόμενη όσο και πολύωρη απολογία του κατηγορούμενου για 4 βιασμούς ηθοποιού, σκηνοθέτη και πρώην καλλιτεχνικού διευθυντή του Εθνικού Θεάτρου. Ιδού τα κύρια σημεία της, οι ενστάσεις και οι απορίες που έμειναν σε όσους την παρακολουθήσαμε.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
Τραπ, όπως παγίδα

Οπτική Γωνία / Τραπ, όπως παγίδα

Το πρόβλημα με αυτή τη νεολαιίστικη μουσική υποκουλτούρα είναι ότι όχι απλώς δεν θέλει να αλλάξει τον κόσμο, τον θέλει όσο γίνεται χειρότερο και το καμαρώνει. Αλλά βέβαια γι’ αυτό δεν φταίνε μόνο οι τράπερς και οι οπαδοί τους.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
Γιατί ενδίδει στις πρόωρες εκλογές ο Μητσοτάκης (πάνω που είχε πείσει ότι εννοούσε όσα έλεγε για εξάντληση της τετραετίας)

Βασιλική Σιούτη / Γιατί ενδίδει στις πρόωρες εκλογές ο Μητσοτάκης

Με βάση τα σημερινά δεδομένα η κυβέρνηση είχε δύο εμπόδια για να ξαναβγεί αυτοδύναμη: τον χειμώνα και τον εκλογικό νόμο. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης φαίνεται ότι αποφάσισε να αφαιρέσει το ένα, αυτό του χειμώνα. Η αβεβαιότητα όμως είναι εδώ.
ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΙΟΥΤΗ
Το τραπ, οι «τραπιστές» και γιατί πρέπει να μιλάμε (και να κρίνουμε)

Λοξή Ματιά / Το τραπ, οι «τραπιστές» και γιατί πρέπει να μιλάμε (και να κρίνουμε)

Το τραπ μοιάζει να είναι ένας καπιταλιστικός υπερ-ρεαλισμός με λούμπεν επιχρωματισμό. Επομένως δεν παραπέμπει σε κάτι αιρετικό ή εναντιωματικό, δεν είναι κάποιου είδους αντικουλτούρα που τρομάζει «τους γέρους αστούς».
ΝΙΚΟΛΑΣ ΣΕΒΑΣΤΑΚΗΣ
4 λόγοι να δεις Borgen

Οπτική Γωνία / Τέσσερις λόγοι να δεις «Borgen»

Καθώς το ελληνικό καλοκαίρι προχωράει, το κόστος ζωής ανεβαίνει και τα ελληνικά νησιά ακριβαίνουν, η ιδέα των διακοπών με Νetflix και κλιματιστικό κερδίζει έδαφος. Το «Borgen» είναι ένα πολιτικό δράμα από τη Δανία. Ξεκίνησε το 2010 και πρόσφατα επανήλθε με την 4η σεζόν. Αξίζει!
ΒΙΒΙΑΝ ΣΤΕΡΓΙΟΥ
Μακρόν

Οπτική Γωνία / Η επομένη των γαλλικών βουλευτικών εκλογών

Τους επόμενους μήνες θα φανεί ποια τάση θα επικρατήσει και αν πηγαίνουμε προς μια πολιτική αναδιάταξη ή προς ένα πλήρως κατακερματισμένο τοπίο που ενδεχομένως να επηρεάσει ολόκληρη την Ευρώπη.
ΕΥΤΥΧΗΣ ΒΑΡΔΟΥΛΑΚΗΣ

σχόλια

Δεν υπάρχει δυνατότητα σχολιασμού

ΘΕΜΑΤΑ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

THE GOOD LIFO ΔΗΜΟΦΙΛΗ