Η ΕΙΣΒΟΛΗ ΤΟΥ ΠΟΥΤΙΝ στη Ουκρανία πυροδοτεί μια σειρά αλλαγών στην Ευρώπη και στην Ανατολική Μεσόγειο. Μία από αυτές είναι η μεταμόρφωση (ή μεταμφίεση) του Ερντογάν από ταραχοποιό σε ειρηνοποιό. Ο Έλληνας πρωθυπουργός εμφανίστηκε αισιόδοξος μετά τη συνάντησή του με τον Τούρκο Πρόεδρο, χαρακτηρίζοντάς τη «θεμέλιο για μια καλύτερη εποχή στις σχέσεις των δύο κρατών». Ο πόλεμος της Ουκρανίας φαίνεται ότι αλλάζει την Ευρώπη και πολλές από τις παλιές ισορροπίες της. Θα επηρεάσει και τα ελληνοτουρκικά; Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η συνάντηση Μητσοτάκη - Ερντογάν είναι μία από τις (μικρότερες) συνέπειες των αλλαγών που πυροδότησε η εισβολή του Πούτιν στην Ουκρανία. Ωστόσο, παρά το καλό κλίμα που υποστήριξαν ότι υπήρχε στη συνάντησή τους και οι δύο, δεν υπάρχει κάτι άλλο πέρα από αυτό που να δικαιολογεί την αισιοδοξία για απόσυρση των τουρκικών απειλών που έχουν διατυπωθεί τελευταία ή για την επίλυση των υπαρκτών διαφορών για την υφαλοκρηπίδα και την ΑΟΖ.
Σύμφωνα με διπλωματικές πληροφορίες, είναι η τουρκική πλευρά αυτή στην οποία ζητήθηκε να γίνει η συνάντηση και όχι το αντίθετο. Τόσο οι ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ, όσο και η Ε.Ε. είναι γνωστό πως δεν επιθυμούν άλλα προβλήματα την ώρα που υπάρχει το ανοιχτό μέτωπο με τη Ρωσία.
«Τα υπόλοιπα, περί αμφισβήτησης της ελληνικής κυριαρχίας και αυτού που ονομάζουν "Γαλάζια Πατρίδα”, είναι αμφισβήτηση των διεθνών συνθηκών, των συνόρων και του διεθνούς δικαίου και η Ελλάδα δεν τα συζητά. Δεν πρόκειται να νομιμοποιήσει παράνομες κι επεκτατικές διεκδικήσεις» αναφέρει διπλωματική πηγή και αυτή είναι άλλωστε η ελληνική θέση που επαναλαμβάνεται σταθερά εδώ και χρόνια. «Το πρόβλημά μας με την Τουρκία δεν είναι οι υπαρκτές διαφορές που αναγνωρίζουμε» εξηγεί Έλληνας διπλωμάτης. «Είναι η τουρκική κατοχή του ενός τρίτου της Κύπρου, το casus belli εναντίον της Ελλάδας, η αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας στο Αιγαίο, η απαίτηση της αποστρατιωτικοποίησης των νησιών μας και μερικά ακόμα. Για διαφορές θα μπορούσε να μιλήσει κανείς μόνο αν επρόκειτο για την ΑΟΖ και την υφαλοκρηπίδα. Αλλά η Τουρκία βάζει κάθε φορά και όλες τις άλλες μονομερείς, παράλογες και παράνομες διεκδικήσεις».
Η πρόσφατη συνάντηση Μητσοτάκη - Ερντογάν κράτησε περίπου δύο ώρες, αλλά εκτός από τους δύο άνδρες και τον μεταφραστή, κανένας άλλος δεν γνωρίζει με ακρίβεια τι συζητήθηκε. Η ενημέρωση που έγινε δεν διαφώτισε ιδιαίτερα, καθώς περιορίστηκε στα γενικά και αναμενόμενα. Ούτε και όσα είπε στους πολιτικούς αρχηγούς ο πρωθυπουργός στα 15λεπτα τηλεφωνήματα που τους έκανε, τα οποία δεν διέφεραν από εκείνα που διοχέτευσαν οι συνεργάτες του στον Τύπο.
Της συνάντησης των δύο προηγήθηκαν οι συνήθεις (και κάτι παραπάνω αυτήν τη φορά) υπερβολές: από τη μία εκείνοι που ισχυρίζονταν ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης πήγε για να κλείσει όλα τα θέματα με την Τουρκία, υποχωρώντας παντού, και από την άλλοι εκείνοι που έβλεπαν ότι μετά τη συνάντηση αυτή θα λύνονταν τα προβλήματα. Η αλήθεια όμως (όπως συμβαίνει συχνά) είναι μακριά από τις υπερβολές αυτές. Ούτε ουσιαστική βελτίωση των σχέσεων υπήρξε (και πώς θα μπορούσε άλλωστε, χωρίς να πάρει πίσω η Άγκυρα τις απειλές της), ούτε επιδείνωση.
Σύμφωνα με διπλωματικές πληροφορίες, είναι η τουρκική πλευρά αυτή στην οποία ζητήθηκε να γίνει η συνάντηση και όχι το αντίθετο. Τόσο οι ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ, όσο και η Ε.Ε. είναι γνωστό πως δεν επιθυμούν άλλα προβλήματα την ώρα που υπάρχει το ανοιχτό μέτωπο με τη Ρωσία. Η ένταση των ελληνοτουρκικών είναι ένα θέμα που δεν θέλουν να έχουν μπροστά τους το επόμενο διάστημα. Και φυσικά, υπάρχει η σταθερή επιδίωξη να επιστρέψει η Τουρκία στο δυτικό «μαντρί».
Ο Ερντογάν, ενώ ξέρει να παίζει καλά αυτό το παιχνίδι και έχει καταφέρει να πατάει σε δύο βάρκες, εδώ και πολύ καιρό δεν έχει πετύχει κάτι με αυτήν τη στάση. Αντιθέτως, του έχουν επιβληθεί σημαντικές κυρώσεις από τις ΗΠΑ, οι οποίες τον πονάνε και επιδιώκει την άρση τους εδώ και πολύ καιρό, αλλά χωρίς αποτέλεσμα ακόμα. Ξέρει επίσης ότι όταν η Ελλάδα τον κατηγορεί διεθνώς ως «ταραξία», όλοι οι διεθνείς παίκτες το συμμερίζονται αυτό, άλλο αν τα οικονομικά και γεωπολιτικά τους συμφέροντα με την Τουρκία δεν τους επιτρέπει να συμφωνούν δημοσίως. Επειδή λοιπόν αυτή την περίοδο βλέπει την επίδειξη ισχύος της Δύσης πάνω στη Ρωσία, παίρνει κι αυτός το μήνυμα κι επιχειρεί να αλλάξει τη δημόσια εικόνα του από εκείνη του ταραχοποιού σε αυτήν του ειρηνοποιού. Έτσι, εκτός από τη διαμεσολάβηση που προσφέρει στη Δύση με τη Ρωσία, χρησιμοποιώντας ως πλεονέκτημα τη συνεννόησή του με τον Πούτιν, δοκιμάζει να κλείσει και όλα τα ανοιχτά μέτωπα που είχε.
Την Ελλάδα την είχε αφήσει έξω από τον πρώτο κύκλο, καθώς τα προηγούμενα χρόνια είχε επενδύσει πολλά στην εθνικιστική ρητορική εναντίον της, στο εσωτερικό της χώρας του. Ωστόσο, οι πληροφορίες λένε ότι δέχθηκε πιέσεις για να βελτιώσει τις σχέσεις του και με την Ελλάδα, αν θέλει να μην υπάρχουν εμπόδια στη σχέση του με την Ε.Ε. και για να υπάρχει και ένα κλίμα αγαστής συνεργασίας στο ΝΑΤΟ αυτή την περίοδο. Έτσι ο Ερντογάν δέχθηκε να συναντηθεί και με τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Ο Έλληνας πρωθυπουργός ήταν δεδομένο ότι θα δεχόταν, καθώς το έλεγε δημόσια εδώ και καιρό σε κάθε ευκαιρία ότι αποτελεί επιθυμία του μια τέτοια συνάντηση και επιδιώκει και ο ίδιος την επαφή αυτή. «Βεβαίως ο Ερντογάν τα κάνει όλα αυτά διότι δεν έχουν κάποιο ιδιαίτερο κόστος και ευελπιστεί ότι θα πάρει ανταλλάγματα», εκτιμούν διπλωματικές πηγές, «με πρώτη και βασικότερη επιδίωξή του την άρση των αμερικανικών κυρώσεων».
Στην Ε.Ε., πάντως, υπάρχει σταθερά η εκτίμηση ότι οι ανησυχίες της Ελλάδας για την Τουρκία είναι βάσιμες –το αναγνωρίζουν αυτό–, αλλά τις θεωρούν υπερβολικές. Πιστεύουν ότι η Τουρκία δεν θα τολμήσει να υλοποιήσει τις απειλές της, διότι «η Ελλάδα είναι μέλος της Ε.Ε. και του ΝΑΤΟ», όπως αναφέρει Γερμανός αναλυτής, και «δεν έχει καμία σχέση με το στάτους της Ουκρανίας».
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.
