ΟΙ ΛΟΓΟΙ ΤΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΥΤΙΑ προς το έθνος της τρίτης ηλικίας, τα εθνο-θρησκευτικά σκετς του Στέφανου Κασσελάκη, οι συμβολισμοί γύρω από το πρόσωπο και την ιστορία του Φώτη (Φρέντι) Μπελέρη, οι τακτικές ανακοινώσεις για αύξηση των ποινών και τα θαυμαστικά σχόλια στον ΣΚΑΪ για αντι-drone θόλους και νέα εξοπλιστικά αποκτήματα, όλα αυτά –και άλλα παρόμοια– συνοδεύουν την πορεία προς τις ευρωπαϊκές εκλογές.
Αυτό που αφήνουν να φανεί τα παραπάνω σήματα είναι σαφές: επενδύουν στο υπέδαφος ενός κοινωνικού συντηρητισμού που λέγεται πως έχει έρεισμα και απήχηση. Αρκετά νεύματα από την κυβέρνηση (κυρίως) αλλά και από την αντιπολίτευση (δευτερευόντως) κολακεύουν αυτό το οποίο, κατά τα άλλα, λοιδορούν.
Ξέρουμε το σενάριο που βλέπει ως στρατηγική νίκης τις εκάστοτε συμμαχίες των «μοντέρνων» και των «αρχαίων». Τι υποδεικνύει σήμερα αυτό το σενάριο; Ότι οι θιασώτες της συμπεριληπτικής ψηφιακής Ελλάδας χρειάζονται τους βαθείς πατριώτες, οι γκλόμπαλ έχουν ανάγκη τους λόκαλ, οι νεο-μεσοαστοί τον πιο παραδοσιακό λαό. Παραλλαγές της συνταγής βρίσκει κανείς στην κεντροδεξιά, στην κεντροαριστερά, στη λεγόμενη πατριωτική αριστερά και αλλού.
Η εργαλειοθήκη του κοινότοπου ελληνικού συντηρητισμού, εξαντλημένη από καιρό, δείχνει, παρ' όλα αυτά, σημάδια ανάστασης. Πώς αλλιώς θα βρισκόταν υποψήφιος ευρωβουλευτής το 2024 να διαφημίζει την πιθανότατα θριαμβευτική του εκτόξευση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με το σύνθημα «πατρίς-θρησκεία-οικογένεια»;
Από μια άποψη, η ιδέα δείχνει λογική και σωστή. Κανένας πολιτικός λόγος δεν μπορεί να αρκεστεί σε μία μόνο κοινωνική και πολιτισμική ζώνη, σε μία ηλικιακή ή μορφωτική περιοχή, σε αποκλειστικά και περιορισμένα ακροατήρια. Ο πολιτικός λόγος και οι εκκλήσεις του απευθύνονται «ευρύτερα».
Υπάρχουν όμως πολλά ερωτήματα για το τι παίζεται αυτό τον καιρό στη χώρα μας, για το τι είδους μηνύματα στέλνονται στους πολίτες. Η γνωστή δικαιολογία είναι πως έτσι πρέπει να πολιτεύεται κανείς, αν θέλει περισσότερες ψήφους. Αν, ας πούμε, πάμε και στα θεωρητικά σχήματα, ο φιλελευθερισμός δεν μπορεί χωρίς έναν συντηρητικό εθνο-θρησκευτικό διάκοσμο και ακόμα και ο σοσιαλισμός χρειάζεται πλέον, εκτός από το TikTok, και τις περίφημες πατροπαράδοτες αξίες του Έλληνα.
Δεν στεκόμαστε όμως απέναντι σε αυτούς τους αχταρμάδες επειδή αναζητούμε κάποια ιδεολογική ή αισθητική καθαρότητα. Υποθέτουμε, παρ' όλα αυτά, ότι η πολιτική ευρυχωρία δεν είναι το ίδιο πράγμα με τη σύγχυση. Ότι η συσπείρωση ευρύτερων δυνάμεων (κομψός όρος που συχνά κρύβει διάφορα παράδοξα) δεν πρέπει να είναι σήμα ιδεολογικής διάλυσης ή πολιτικού πανικού.
Διότι πρέπει να υπολογίσουμε και κάτι ακόμα που σχετίζεται με αυτή την ιστορική περίοδο και το φάσμα της συγκυρίας (και στην υπόλοιπη Ευρώπη και σε μας): το παιχνίδι με δεξιο-συντηρητικές φαντασιώσεις δεν είναι πια ένα ανώδυνο τέχνασμα που πρέπει μάλιστα να συγχωρείται για λόγους εκλογικών υπολογισμών. Δεν είναι ρεαλισμός να παραχωρεί κανείς τη λαϊκότητα στον χοντροκομμένο δεξιό λαϊκισμό για να συγκρατεί ως δικά του τα πιο «προωθημένα» αστικά στρώματα στο κέντρο.
Αυτό είναι κυνική περιφρόνηση του λαού και μια μορφή οίησης και κουτοπονηριάς. Να πιστεύει, δηλαδή, κανείς πως σκεπάζει τα κοινωνικά παράπονα με κάποιες δόσεις F-35, με τον μελοδραματικό υπερπατριωτισμό του Αυτιά ή με υποσχέσεις δεκάχρονων εγκλεισμών πίσω από τα σίδερα. Ή, από την άλλη, να νομίζει πως με διάφορες δηλώσεις πίστης και παράδοσης μπορεί να «λανσάρει» τον ΣΥΡΙΖΑ ως επιλογή του λεγόμενου μέσου Έλληνα πατριώτη.
Όλα αυτά είναι εν τέλει εξελίξεις που τραυματίζουν ακόμα περισσότερο τη συρρικνωμένη πολιτική παιδεία των Ελλήνων. Με τη βοήθεια αυτών των «σημάτων» από τον πολιτικό κόσμο παγιώνεται και μεγαλώνει η σύγχυση των απαντήσεων στις έρευνες της κοινής γνώμης, όπως στην πρόσφατη της διαΝΕΟσις. Αν έχουν μάλιστα ένα κοινό όλες οι έρευνες, είναι η ελάχιστη εμπιστοσύνη στους πολιτικούς θεσμούς. Ιδίως στα κόμματα, στα συνδικάτα και στις οργανωμένες συλλογικότητες. Μόλις ένα σκαλί πάνω από τα μίντια, που βρίσκονται στον βυθό.
Βλέπουμε ότι η πορεία προς τις ευρωεκλογές δεν επιτρέπει άλλους διαλόγους. Όσοι συζητούν πολιτικά είναι μειοψηφικοί ή εκτός κύριου ρεύματος, ενώ οι πολλοί στέκουν αδιάφορα στο πλάι, περιμένοντας το χάζι της μάχης των αρχηγών στο TikTok.
Η εργαλειοθήκη του κοινότοπου ελληνικού συντηρητισμού, εξαντλημένη από καιρό, δείχνει, παρ' όλα αυτά, σημάδια ανάστασης. Πώς αλλιώς θα βρισκόταν υποψήφιος ευρωβουλευτής το 2024 να διαφημίζει την πιθανότατα θριαμβευτική του εκτόξευση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με το σύνθημα «πατρίς-θρησκεία-οικογένεια»;
