ΔΕΝ ΖΟΥΝ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ, εμείς ζούμε ανάμεσά τους. Και είναι πολύ περισσότεροι ή τουλάχιστον έτσι δείχνει η λαίλαπα στυγνής απανθρωπιάς και ακροδεξιάς χολής που ξεχύθηκε μετά το μακελειό στα σκοτεινά νερά έξω από τη Χίο. Ακόμα και η «φούσκα» στην οποία υποτίθεται ότι διαβιούμε με τους ομοϊδεάτες μας στα social media, τρύπησε και πλημμύρισε με αναρτήσεις και σχόλια που μαρτυρούν εκφασισμό μεγάλης κλίμακας. Η «κλικτατορία» των τρολ και η μηχανική της εχθροπάθειας σε πλήρη ανάπτυξη. Ο φασισμός ως καθημερινή πρακτική λόγου. Και οι κάμερες να λειτουργούσαν, και στο φως της ημέρας να γινόταν το αποτρόπαιο, και στον τοίχο να εκτελούνταν γυναικόπαιδα μέρα-μεσημέρι, τίποτα δεν θα άλλαζε την ετυμηγορία μεγάλης μερίδας του «κοινού». Καθώς διαχειρίζεται αυτές τις τάσεις, η κυβέρνηση μοιάζει να σπρώχνει και να σπρώχνεται προς την άκρα δεξιά, η οποία με τη σειρά της παύει να είναι «άκρα» και γίνεται mainstream.
«Κάποια στιγμή μου λέει, σα να μονολογούσε, ρε Μόραλη – ποτέ του δε μ΄ έλεγε Γιάννη – όλα αυτά τα ωραία που πιστεύαμε για τους Έλληνες και την Ελλάδα, μπας και τελικά δεν ήταν αλήθεια;»
Μακάρι όμως το πρόβλημα να ήταν μόνο τα bots και τα trolls και οι στρατοί από δαύτα που έχουν στηθεί και στελεχώνονται καθημερινά. Πολλές από τις φρικαλέες αντιδράσεις για το έγκλημα στη Χίο ανήκουν σε συμπολίτες μας, με ονοματεπώνυμο, φωτογραφία, με σάρκα και με οστά, οι οποίοι κατέθεσαν αυθορμήτως την άποψή τους και αυτά που θεωρούν προφανή και αυτονόητα. Είναι άνθρωποι με τους οποίους συνυπάρχουμε και μπορεί και να χρειαστεί να συναναστραφούμε, ακόμα και να συνεργαστούμε, σε κάποια περίσταση (ο μη γένοιτο). Κάποιους τους γνωρίζουμε κιόλας, κι ας μην τους αναγνωρίζουμε πλέον.
Σε ένα σημείο του ντοκιμαντέρ «Γιάννης Μόραλης» (2006), ο Έλληνας ζωγράφος θυμάται μια συνάντησή του «μέσα στη χούντα» με τον Σεφέρη, που ήταν μάλλον και η τελευταία του με τον ποιητή: «Κάποια στιγμή μου λέει, σα να μονολογούσε, ρε Μόραλη – ποτέ του δε μ΄ έλεγε Γιάννη – όλα αυτά τα ωραία που πιστεύαμε για τους Έλληνες και την Ελλάδα, μπας και τελικά δεν ήταν αλήθεια;»
Κάτι όμως ίσως είχε υποψιαστεί κι από πριν ο Σεφέρης, από τα νιάτα του ακόμα. Τέσσερις και πλέον δεκαετίες πριν από την συνάντηση εκείνη, έγραφε (την 1η Ιουνίου του 1926) στο μοναδικό μυθιστόρημά του «Έξι νύχτες στην Ακρόπολη» (Ερμής, 1978), σχετικά με την αντιμετώπιση των ξεριζωμένων Μικρασιατών από τους ντόπιους πληθυσμούς: «Σήμερα άκουσα από έναν πρόσφυγα τούτο: Έφευγαν από τη Σμύρνη και όταν βγήκαν στη Χίο, μαγαζιά, σπίτια, πόρτες, παράθυρα, τα πάντα, έκλειναν μονομιάς. Αυτός με τη γυναίκα του μέσα στο κοπάδι, το μωρό, έξι μέρες να τραφεί, έκλαιγε, χαλούσε τον κόσμο. Η μάνα ζητά νερό, από ένα σπίτι τέλος πάντων αποκρίνουνται: “Ένα φράγκο το ποτήρι”. Και ο πατέρας που διηγείται: “Έφτυσα τότε μέσα στο στόμα του παιδιού για να το ξεδιψάσω».
Είναι κατανοητό το ότι χώρες όπως η Ελλάδα επιβαρύνονται δυσανάλογα με την αγριότητα της πρώτης γραμμής του «μεταναστευτικού». Το ίδιο όμως ισχύει και με την Ισπανία, ο πρωθυπουργός της οποίας (αυτός ο «φάρος» μέσα στη θολούρα της σημερινής Δύσης, ασχέτως αν θα τον «μαυρίσουν» οι συμπατριώτες του, οι φαιές αποχρώσεις κυριαρχούν παντού πια) δήλωσε ότι θα νομιμοποιήσει μισό εκατομμύριο μετανάστες επειδή αυτό είναι το σωστό και επίσης αυτό είναι το προσοδοφόρο.
Εξίσου – αν όχι περισσότερο – σημαντικό και παρήγορο ήταν το συνταρακτικά αυθόρμητο ξέσπασμα του συμπατριώτη του (εντάξει, Καταλανού) Πεπ Γκουαρντιόλα, κατά τη διάρκεια συνέντευξης τύπου, που έγινε viral, όπως λένε. Πώς γίνεται να στεκόμαστε τόσο αδιάφοροι, αναρωτιόταν, ενώ «ποτέ στην ιστορία της ανθρωπότητας δεν τα είχαμε όλα τόσο καθαρά μπροστά στα μάτια μας: την γενοκτονία στην Παλαιστίνη, την Ουκρανία, αυτά που συμβαίνουν σε όλον τον κόσμο, στο Σουδάν, παντού, κοιτάξτε τι συνέβη στις Ηνωμένες Πολιτείες με τη Ρενέ Γκουντ και τον Άλεξ Πρέτι…». Εκτός του ότι είναι ο μοναδικός σχεδόν στα υψηλότερα κλιμάκια της διεθνούς ποδοσφαιρικής ελίτ που λέει τέτοια πράγματα, παίρνει κι ένα σχετικό ρίσκο με τις δηλώσεις του, ειδικά για την αναφορά του στο Σουδάν καθώς το αφεντικό του, ο ιδιοκτήτης της Μάντσεστερ Σίτι Σεΐχης Μανσούρ μπιν Ζαγιέντ Αλ Ναχιάν, είναι συγχρόνως και αναπληρωτής πρωθυπουργός των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων που φέρονται να υποστηρίζουν τις διαβόητες Δυνάμεις Ταχείας Υποστήριξης στο Σουδάν, οι οποίες κατηγορούνται για σωρεία σφαγών και εγκλημάτων πολέμου.
