ΑΤΟΜΑ ΚΑΠΟΙΑΣ ΗΛΙΚΙΑΣ θα θυμούνται σίγουρα – έστω και αχνά – μια εποχή που η Αμάντα Λιρ ήταν παγκόσμια σούπερ σταρ (η «λευκή βασίλισσα της ντίσκο») και οι πάντες έμοιαζαν να ασχολούνται με το αν τελικά είναι γυναίκα ή άντρας. Το σχετικό debate μονοπωλούσε το ενδιαφέρον ακόμα και μαθητών του δημοτικού, όπως το δικό μου, όπου οι πιο… πονηρεμένοι δήλωναν βέβαιοι για το δεύτερο – το αποδείκνυε άλλωστε η φωνή της – οι υπόλοιποι όμως δεν ήμασταν και τόσο σίγουροι, από τη στιγμή μάλιστα που η ίδια το διέψευδε κατηγορηματικά σε διάφορες συνεντεύξεις της στα περιοδικά και τις τηλεοράσεις της Ευρώπης οι οποίες αναπαράγονταν σε περίοπτη θέση και στα δικά μας μέσα. Παρ’ όλες τις πιέσεις που δεχόταν από παντού, η «μούσα» του Σαλβαντόρ Νταλί αρνιόταν πεισματικά να «ομολογήσει».
Και το ίδιο κάνει ακόμα και σήμερα η 85χρονη (80χρονη; 78χρονη; κανείς, ούτε η Wikipedia, δεν μπορεί να είναι απολύτως βέβαιος για την ακριβή χρονολογία γέννησης αλλά ούτε και για την χώρα προέλευσής της) πρώην ποπ σταρ, η οποία μετά την επιτυχημένη καριέρα της στη μουσική, υιοθέτησε διάφορες άλλες ιδιότητες (τηλεπαρουσιάστρια, ηθοποιός, ζωγράφος και πάνω απ’ όλα ίσως, επιμελήτρια του «αινιγματικού» μύθου της) με αντίστοιχη, αν και όχι τόσο εκτυφλωτική, επιτυχία.
Σαράντα και πλέον χρόνια μετά από εκείνες τις ατέρμονες συζητήσεις, ακόμα δεν μας επιτρέπει η Αμάντα Λιρ να είμαστε σίγουροι. Και μαγκιά της, κατά κάποιον τρόπο.
«Δεν έχω ιδέα τι μου λέτε», απαντά διαρκώς και μ’ ένα μόνιμο υπομειδίαμα στις επίμονες ερωτήσεις της – φανατικής θαυμάστριάς της παρ’ όλα αυτά – Ζάκαρι Ντράκερ, της τρανς σκηνοθέτριας αυτού του σαγηνευτικού ντοκιμαντέρ του HBO που παίρνει τον τίτλο του από ένα από το πιο διάσημα τραγούδια της Αμάντα Λιρ, και σίγουρα το πιο διάσημο στην Ελλάδα: το “Enigma (Give a Bit of Mmh to Me)”, το οποίο είχε διασκευάσει με σκαμπρόζικο μπρίο και ο Γιώργος Μαρίνος («Κάνε μου λιγάκι μμμ…»).
Η Αμάντα Λιρ, πιστή για πάντα στο δόγμα που της εμφύσησε ο Νταλί («η αλήθεια δεν έχει καμία σημασία») παραμένει ανένδοτη στην άρνησή της ακόμα κι όταν η Ντράκερ της εμφανίζει συντριπτικά και αδιάσειστα στοιχεία για ένα μακρινό παρελθόν που εκείνη αποφάσισε να σβήσει, θεωρώντας ότι έχει κάθε δικαίωμα να το κάνει. Κάπως έτσι μεταφερόμαστε στα τέλη της δεκαετίας του ’50 και στο θρυλικό nightclub του Παρισιού Le Carrousel, ένα διάσημο καμπαρέ στο οποίο βασίλευαν τις νύχτες οι trans performers. Μία από αυτές τις πρωτοποριακές προσωπικότητες εμφανιζόταν στη σκηνή με το καλλιτεχνικό όνομα “Peki d’ Oslo” και σύμφωνα με διάφορες πηγές και μαρτυρίες δεν ήταν άλλη από την Αμάντα Λιρ, πριν αποκτήσει το όνομα με το οποίο έγινε παγκοσμίως γνωστή, πολύ πριν την διεθνή μουσική της καριέρα, πριν από τη σταδιοδρομία της ως μοντέλο και έμβλημα των Swinging ‘60s, πριν από την (μη επιβεβαιωμένη πάντως) επίσκεψή της στην περιβόητη και καινότομο στο πεδίο της αλλαγής φύλου κλινική του Γάλλου γυναικολόγου Ζορζ Μπουρού στην Καζαμπλάνκα.
Στο ίδιο παρισινό καμπαρέ εμφανιζόταν επίσης και η δευτεραγωνίστρια (ή, πιο δίκαια, η συμπρωταγωνίστρια) αυτής της ταινίας, η διάσημη επίσης αλλά μόνο στη Βρετανία, Έιπριλ Άσλεϊ, η οποία πέθανε τον Δεκέμβρη του 2021 σε ηλικία 86 ετών, δεσπόζει όμως στο ντοκιμαντέρ με τον αριστοκρατικό αέρα και το λαμπερό πνεύμα της μέσα από μια σειρά συνεντεύξεών της στην βρετανική τηλεόραση. Μετά τις μέρες της στο Παρίσι (και την δική της επίσκεψη στην κλινική της Καζαμπλάνκα), η Άσλεϊ ξεκίνησε μια επιτυχημένη καριέρα ως μοντέλο ώσπου αποκαλύφθηκε η «βιολογική» της ταυτότητα, με αποτέλεσμα να βρεθεί στο κενό.
Ανέκαμψε όμως και κατέληξε, μεταξύ άλλων επιτευγμάτων, να είναι μια πολύ επιτυχημένη ιδιοκτήτρια εστιατορίων αλλά και μια από τις πιο επιφανείς και σεβαστές ακτιβίστριες για τα ΛΟΑΤΚΙ δικαιώματα. Στα απομνημονεύματά της του 1982, γράφει για την συνύπαρξή της με την “Peki d’Oslo”στη σκηνή του Carrousel αλλά και για την φιλία που είχαν αργότερα, η Αμάντα Λιρ όμως διαψεύδει κατηγορηματικά ότι είχαν γνωριστεί ποτέ, όχι μόνο στις συνεντεύξεις που δίνει στην ταινία αλλά και σε μια επιστολή που έστειλε πριν από λίγες μέρες στην Ουάσιγκτον Ποστ, στην οποία χαρακτηρίζει την υποτιθέμενη σχέση της με την Άσλεϊ ως “fake news”.
Όπως σημειώνει και η δημιουργός της ταινίας, η οποία αναγνωρίζει την επιθυμία της Αμάντα Λιρ να (επαν)εφεύρει τον εαυτό της και την ιστορία της όπως η ίδια θέλει, το πιο διασκεδαστικά ειρωνικό απ’ όλα είναι ότι το «μυστικό» της αποκαλυπτόταν διαρκώς και με κραυγαλέο τρόπο στους τίτλους των άλμπουμ και των τραγουδιών και στους στίχους (τους οποίους έγραφε η ίδια η Λιρ): “Enigma”,“Metamorphose” “Incognito”, “The Sphinx”, “Alter Ego”… Σαράντα και πλέον χρόνια μετά από εκείνες τις ατέρμονες συζητήσεις, ακόμα δεν μας επιτρέπει η Αμάντα Λιρ να είμαστε σίγουροι. Και μαγκιά της, κατά κάποιον τρόπο.
Enigma | Official Trailer | HBO
