Η προοπτική στρατιωτικής σύγκρουσης ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ιράν ενισχύεται, καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε την Τεχεράνη ότι μια «τεράστια αμερικανική αρμάδα» κατευθύνεται προς τη χώρα.
Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο Αμερικανός πρόεδρος έγραψε ότι ο στόλος, με επικεφαλής το αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln, είναι μεγαλύτερος από εκείνον που είχε σταλεί στη Βενεζουέλα πριν από την απομάκρυνση του προέδρου Νικολάς Μαδούρο νωρίτερα μέσα στον μήνα. Πρόσθεσε ότι είναι «έτοιμος να εκπληρώσει γρήγορα τις αποστολές του με ταχύτητα και βία, αν χρειαστεί» και ότι κινείται προς το Ιράν «με μεγάλη ισχύ, ενθουσιασμό και σκοπό».
Ο Τραμπ κάλεσε το Ιράν να «έρθει στο τραπέζι» για μια «δίκαιη και ισότιμη» συμφωνία, θέτοντας ως όρο τον αποκλεισμό της απόκτησης πυρηνικών όπλων. Επανέλαβε ότι «ο χρόνος τελειώνει» και υποστήριξε πως έχει ήδη προειδοποιήσει την Τεχεράνη στο παρελθόν να καταλήξει σε συμφωνία. Αναφέρθηκε επίσης στην «Operation Midnight Hammer», με στόχο τις πυρηνικές υποδομές του Ιράν και προειδοποίησε ότι μια «επόμενη επίθεση θα είναι πολύ χειρότερη», ζητώντας να μην «ξανασυμβεί».
Η συγκεκριμένη τοποθέτηση θεωρείται η πιο σαφής έως τώρα ένδειξη ότι ο Τραμπ αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο άμεσου στρατιωτικού πλήγματος, αν το Ιράν δεν δεχθεί να διαπραγματευτεί για το μέλλον του πυρηνικού του προγράμματος. Ευρωπαίοι διπλωμάτες ανέμεναν ότι η κρίση θα μπορούσε να κορυφωθεί μέσα στο Σαββατοκύριακο, ενώ κατέγραφαν και σημάδια ανησυχίας στο Ισραήλ για το εύρος πιθανών ιρανικών αντιποίνων.
Οι ΗΠΑ δεν πιέζουν μόνο για τα πυρηνικά
Παράλληλα, από τις τελευταίες ενδείξεις προκύπτει ότι η αμερικανική πίεση δεν περιορίζεται μόνο στο πυρηνικό σκέλος, αλλά επεκτείνεται και στο ιρανικό πρόγραμμα πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς, που θεωρείται βασικό εργαλείο της στρατιωτικής προβολής ισχύος της Τεχεράνης. Τις τελευταίες εβδομάδες, ο Τραμπ έχει επίσης αφήσει να εννοηθεί ότι ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, θα πρέπει να αποχωρήσει από τη διεθνή σκηνή, αίτημα που το Ιράν αναμένεται να απορρίψει.
Ορισμένοι εκτιμούν ότι η αιφνίδια κλιμάκωση της ρητορικής μπορεί να λειτουργεί και ως αντιπερισπασμός, σε μια περίοδο που ο Τραμπ βρίσκεται υπό εσωτερική πολιτική πίεση, με αφορμή τη θανατηφόρα βία στελεχών της ICE και της Border Patrol στη Μινεσότα.
Από την πλευρά του Ιράν, ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δήλωσε ότι δεν πρόκειται να διαπραγματευτεί «υπό απειλές», σημειώνοντας ωστόσο ότι είναι πρόθυμος να συζητήσει χωρίς προϋποθέσεις. Όπως είπε, η θέση αυτή έχει διαβιβαστεί μέσω πολλών διαύλων στον ειδικό απεσταλμένο του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ.
Μέσα στο τελευταίο 24ωρο, ο Αραγτσί ή ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν είχαν επαφές με διπλωμάτες από τη Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και την Αίγυπτο. Και οι τρεις αραβικές χώρες φέρονται να αναζητούν τρόπους επανεκκίνησης συνομιλιών, χωρίς η Τεχεράνη να χρειαστεί να αποδεχθεί ένα αποτέλεσμα που θα θεωρείται προκαθορισμένο.
Οι ίδιες χώρες είχαν διαδραματίσει κρίσιμο ρόλο, όπως αναφέρει ο Guardian, στο να συγκρατηθεί ο Τραμπ από το να προχωρήσει σε επίθεση πριν από τρεις εβδομάδες. Πλέον, ωστόσο, η εικόνα που περιγράφεται είναι ότι ο Αμερικανός πρόεδρος διαθέτει μεγαλύτερη ευελιξία στρατιωτικών επιλογών και εμφανίζεται να δίνει μεγαλύτερο βάρος σε μια συμφωνία για τα πυρηνικά, παρά σε μια επιχείρηση που θα στόχευε να τιμωρήσει το Ιράν για την αιματηρή καταστολή των αντικυβερνητικών διαδηλώσεων.
Στο θέμα παρενέβη και η Τουρκία. Ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν κάλεσε τις ΗΠΑ να αποσυνδέσουν τις ευρύτερες απαιτήσεις τους για το ιρανικό πυραυλικό πρόγραμμα και τη στήριξη πολιτοφυλακών στην περιοχή από τον πυρηνικό φάκελο. Εκτίμησε ότι αν ο Γουίτκοφ επιμείνει να τεθούν όλα τα ζητήματα ταυτόχρονα, η ιρανική πλευρά δεν θα ανταποκριθεί.
Σύμφωνα με τον ο Guardian, ο Τραμπ επιμένει ότι το Ιράν πρέπει να εγκαταλείψει το εγχώριο πρόγραμμα εμπλουτισμού ουρανίου, να επιτρέψει την επιστροφή επιθεωρητών του ΟΗΕ και να παραδώσει το απόθεμα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου σε τρίτη χώρα, πιθανότερα στη Ρωσία. Το Ιράν έχει διαχρονικά αρνηθεί να εγκαταλείψει πλήρως την εγχώρια δυνατότητα εμπλουτισμού, αν και έχει εμφανιστεί πρόθυμο να δεχθεί αυστηρά όρια στο απόθεμά του.
Στο στόχαστρο η ιρανική ηγεσία
Καθώς οι πυρηνικές υποδομές έχουν ήδη υποστεί ζημιές, η εκτίμηση που διατυπώνεται είναι ότι πιθανοί μελλοντικοί στόχοι θα μπορούσαν να μετατοπιστούν προς την ίδια την ιρανική ηγεσία. Επιπλέον, η επίθεση του Ιουνίου έδειξε ότι το Ισραήλ είχε σχεδόν πλήρη κυριαρχία στον ουρανό πάνω από το Ιράν.
Την ίδια ώρα, σχεδόν όλα τα κράτη του Κόλπου, φοβούμενα ιρανικά αντίποινα, έχουν διαμηνύσει ότι δεν είναι διατεθειμένα να επιτρέψουν στις ΗΠΑ να χρησιμοποιήσουν τον εναέριο χώρο ή τις βάσεις τους για επίθεση κατά του Ιράν.
Ιρανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι, αν υπάρξουν επιχειρήσεις εναντίον τους, θα στοχεύσουν «την ίδια βάση και το ίδιο σημείο» από όπου θα εκκινούν οι αεροπορικές επιχειρήσεις, διευκρινίζοντας ότι δεν σκοπεύουν να επιτεθούν σε χώρες που δεν θεωρούν εχθρικές. Παράλληλα, ανέφεραν ότι θα ανεβάσουν το επίπεδο αμυντικής ετοιμότητας απέναντι στη στρατιωτική συγκέντρωση των ΗΠΑ στο υψηλότερο δυνατό, προσθέτοντας ότι αν οι Αμερικανοί επιδιώκουν διαπραγματεύσεις χωρίς προαποφασισμένο αποτέλεσμα, το Ιράν θα το αποδεχθεί.
Με πληροφορίες από Guardian
