Αυτό που βιώνει όλος ο πλανήτης τον τελευταίο χρόνο, είναι μια «κανονικότητα» για τις γυναίκες στο Κατάρ: διαρκής «καραντίνα» και περιορισμοί.
Το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (HRW) σε έκθεσή του ανέλυσε για πρώτη φορά τον τρόπο που λειτουργεί στην πράξη το σύστημα της ανδρικής κηδεμονίας στις γυναίκες. Ένα σύστημα που τους στερεί βασικές ελευθερίες, αφού εξαρτώνται από τους άνδρες για να παντρευτούν, να ταξιδέψουν, να σπουδάσουν ή να πάρουν αποφάσεις για τα ίδια τα παιδιά τους.
Οι ερευνητές εξέτασαν 27 νόμους που αφορούν διάφορους τομείς της ζωής και διαπίστωσαν ότι οι γυναίκες πρέπει να πάρουν άδεια από τους άνδρες «κηδεμόνες» τους- πατέρες, αδελφούς, θείους και συζύγους- προκειμένου να ασκήσουν βασικά δικαιώματα.
Δεν μπορούν να είναι ο βασικός φροντιστής των παιδιών τους ούτε καν αν έχουν πάρει διαζύγιο ή αν ο πατέρας των παιδιών έχει πεθάνει. Σε περίπτωση που το παιδί δεν έχει άνδρα συγγενή ο οποίος θα ενεργεί ως «κηδεμόνας», η κυβέρνηση αναλαμβάνει αυτόν τον ρόλο.
Οι γυναίκες με τις οποίες μίλησε η οργάνωση για τη σύνταξη της έκθεσης περιέγραψαν πώς οι κηδεμόνες τους έχουν αρνηθεί την άδεια να οδηγήσουν, να ταξιδέψουν, να σπουδάσουν, να εργαστούν ή να επιλέξουν ποιον θα παντρευτούν. Κάποιες μίλησαν για το πώς αυτό έχει επηρεάσει την ψυχική υγεία τους, οδηγώντας σε αυτοτραυματισμούς, κατάθλιψη, στρες και αυτοκτονικές σκέψεις.
«Τα κορίτσια είναι διαρκώς σε καραντίνα», ανέφερε χαρακτηριστικά μια γυναίκα. «Αυτό που βιώνει όλος ο κόσμος τώρα, είναι η κανονική ζωή για τα κορίτσια στο Κατάρ», συμπλήρωσε.
Ακόμη κι όταν μια γυναίκα ζει μια «προνομιούχα» ζωή, οι κανόνες της κηδεμονίας έχουν ως αποτέλεσμα να την αντιμετωπίζουν «σαν παιδί», δήλωσε μια 44χρονη. Στην περίπτωσή της, ο πατέρας της συμφώνησε να της επιτρέψει να οδηγήσει όταν ήταν 33 ετών.
«Όταν εργάζομαι στη δουλειά μου, είμαι εκείνη που υπογράφει συμβόλαια. Με αντιμετωπίζουν ως ενήλικη από τη μία, αλλά από την άλλη δεν είμαι ενήλικη», πρόσθεσε η ίδια.
Ασαφείς κανόνες
Η έκθεση έγινε εν μέρει προκειμένου να αποσαφηνιστεί η νομοθεσία, εξήγησε η Ρότνα Μπέγκουμ, ερευνήτρια για τα δικαιώματα των γυναικών στο HRW.
«Η κυβέρνηση του Κατάρ δεν θέλει οι γυναίκες να γνωρίζουν τους κανόνες. Θέλει να έχουν οι άνδρες την εξουσία και τον έλεγχο. Οπότε, αν αλλάξουν οι νόμοι, η κυβέρνηση δεν ενημερώνει τις γυναίκες και όταν επιβάλλουν περιορισμούς δεν τους το λένε ούτε αυτό ξεκάθαρα. Αυτοί οι νόμοι υπάρχουν με δόλιο τρόπο και οι γυναίκες πρέπει να βασίζουν τις αποφάσεις τους σε υποθέσεις και να είναι υπάκουες στους άνδρες», εξήγησε.
«Συχνά τους λένε να παίρνουν άδεια από άνδρα κηδεμόνα, ακόμη κι αν αυτό δεν αναφέρεται στους κανόνες. Οπότε, η κυβέρνηση μας είπε ότι οι γυναίκες δεν χρειάζονται ανδρική άδεια για να εργαστούν, κι όμως σε πολλές κυβερνητικές θέσεις τα τμήματα ανθρώπινου δυναμικού ζητούν επιστολή από άνδρα», συμπλήρωσε η ίδια.
Άλλο παράδειγμα που έφερε είναι πως ο νόμος προβλέπει μεν ότι μια γυναίκα μπορεί να αποκτήσει διαβατήριο, αλλά υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες οι αξιωματούχοι λένε ότι ένας πατέρας πρέπει να εγκρίνει την αίτηση.
Πέρα από το γεγονός ότι το Κατάρ δεν έχει νόμους κατά των διακρίσεων, δεν υπάρχει και καμία υπηρεσία στην οποία θα μπορούσε να απευθυνθεί μια γυναίκα που θα ήθελε να εκφράσει παράπονα. «Δεν υπάρχουν λειτουργικοί οργανισμοί για τα δικαιώματα των γυναικών που μπορούν να παρακολουθούν πώς αντιμετωπίζονται οι γυναίκες ή για να θέτουν την κυβέρνηση προ των ευθυνών της», συμπλήρωσε η Μπέγκουμ.
Οι περιορισμοί
Στην έκθεση των 94 σελίδων, το HRW διαπιστώνει ότι οι γυναίκες στο Κατάρ πρέπει να εξασφαλίσουν άδεια από τους άνδρες κηδεμόνες τους για να παντρευτούν, να σπουδάσουν στο εξωτερικό με κρατική υποτροφία, να εργαστούν σε πολλές κυβερνητικές θέσεις και να ταξιδέψουν εκτός των συνόρων μέχρι μια συγκεκριμένη ηλικία.
Υπάρχουν αναφορές ότι οι γυναίκες πρέπει να αποδείξουν ότι είναι παντρεμένες για να έχουν πρόσβαση σε γυναικολογικές εξετάσεις, όπως προγεννητικός έλεγχος, υπέρηχος ή τεστ ΠΑΠ. Επίσης χρειάζονται συγκατάθεση συζύγου για παράδειγμα προκειμένου να κάνουν άμβλωση.
«Η ανδρική κηδεμονία ενισχύει την εξουσία και τον έλεγχο που έχουν οι άνδρες στις ζωές και τις επιλογές των γυναικών και ενθαρρύνουν ή τροφοδοτούν τη βία, αφήνοντας λίγες βιώσιμες επιλογές στις γυναίκες προκειμένου να γλιτώσουν από την κακοποίηση των οικογενειών και των συζύγων τους», τονίζει το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.
Η νομοθεσία προβλέπει ότι η γυναίκα πρέπει να έχει άδεια του κηδεμόνα της για να παντρευτεί, ανεξάρτητα από την ηλικία της. Μόλις παντρευτεί, μπορεί να κριθεί «ανυπάκουη», αν δεν πάρει την άδεια του συζύγου της για να εργαστεί, να ταξιδέψει, ή αν φύγει από το σπίτι της ή αρνηθεί να κάνει σεξ μαζί του, χωρίς «αποδεκτό» λόγο. Από την άλλη, οι άνδρες μπορούν να είναι παντρεμένοι με έως και 4 γυναίκες ταυτόχρονα, χωρίς να χρειάζονται έγκριση από κηδεμόνα ή από τις γυναίκες που είναι ήδη σύζυγοί τους.
Το HRW διαπίστωσε ότι οι ανύπαντρες γυναίκες κάτω των 25 ετών πρέπει να έχουν άδεια για να ταξιδέψουν στο εξωτερικό, ενώ μπορεί- ανεξαρτήτως ηλικίας- να τις εμποδίσουν να ταξιδέψουν οι σύζυγοι ή οι πατέρες τους.
Κάποια ξενοδοχεία απαγορεύουν σε ανύπαντρες γυναίκες κάτω των 30 ετών να κλείσουν δωμάτιο αν δεν συνοδεύονται από άνδρα συγγενή. Επίσης, δεν τους επιτρέπεται να μπαίνουν σε χώρους ή να μετέχουν σε κάποιες εκδηλώσεις όπου σερβίρουν αλκοόλ.
Η Μπέγκουμ πιστεύει ότι η αλλαγή στο Κατάρ θα έρθει τόσο μέσω των διεθνών πιέσεων, όσο και με την αλλαγή των συμπεριφορών εντός της χώρας.
Η ίδια εξέφρασε αισιοδοξία καθώς οι γυναίκες έχουν αρχίσει να μιλούν, καθώς έχουν μπουχτίσει με αυτή την κατάσταση. Οι νέες είναι οργισμένες με τις συνθήκες, πρόσθεσε, ενώ σημείωσε ότι σε πολλές περιπτώσεις οι γυναίκες έχουν υψηλό επίπεδο μόρφωσης.
Ενόψει και του Παγκοσμίου Κυπέλλου ποδοσφαίρου που θα διεξαχθεί στο Κατάρ το 2022, έχει στραφεί η προσοχή στα ανθρώπινα δικαιώματα στη χώρα. Η Μπέγκουμ εκτιμά ότι αυτό θα βοηθήσει και στη βελτίωση των συνθηκών για τις γυναίκες.
Με πληροφορίες από Guardian
