Η Συρία, μετά την κατάρρευση του καθεστώτος Άσαντ το Δεκέμβριο του 2023, είναι το επίκεντρο αυξανόμενης στρατιωτικής παρουσίας από διάφορες χώρες, με το Ισραήλ και την Τουρκία να αναλαμβάνουν σημαντικούς ρόλους.
Παρά τις τεχνικές επαφές που αναπτύσσονται για να αποφευχθούν τυχόν συγκρούσεις Τουρκίας και Ισραήλ στη Συρία, οι στρατηγικές τους κινήσεις και οι αντίθετες φιλοδοξίες τους ενδέχεται να οδηγήσουν σε περιορισμένα επεισόδια.
Η στρατηγική του Ισραήλ και η παρουσία του στη Συρία
Το Ισραήλ έχει ενισχύσει τη στρατιωτική του παρουσία στη Συρία μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ, επικεντρωμένο κυρίως στην προστασία των εθνικών του συμφερόντων και στην αποτροπή της ισλαμιστικής επιρροής στην περιοχή. Σύμφωνα με δηλώσεις Ισραηλινών αξιωματούχων, η παρουσία των Ισραηλινών στρατευμάτων στο Γκολάν και η εναέρια επιτήρηση του συριακού εναέριου χώρου είναι στρατηγικής σημασίας για την ασφάλεια του Ισραήλ. Στις αρχές Απριλίου, το Ισραήλ πραγματοποίησε αεροπορικές επιθέσεις σε στρατηγικές θέσεις στη Συρία, όπως οι αεροπορικές βάσεις Χάμα και Τιγιάς, προκειμένου να πλήξει τις συριακές αεροπορικές άμυνες και να αποτρέψει την ανάπτυξη τουρκικών συστημάτων αεράμυνας.
Επιπλέον, το Ισραήλ έχει ζητήσει την αποστρατιωτικοποίηση των περιοχών του νότιου τμήματος της Συρίας, όπως οι επαρχίες Κουνέιτρα, Ντεράα και Σουέιντα, περιοχές όπου ζουν μεγάλες μειονότητες όπως οι Δρουζ και οι Κούρδοι. Αυτό δείχνει την πρόθεση του Ισραήλ να διατηρήσει την περιοχή υπό έλεγχο, ώστε να αποτρέψει κάθε απειλή για την ασφάλειά του από εξτρεμιστικές ομάδες.
Η Τουρκία και η στρατηγική της στη Συρία
Από την πλευρά της, η Τουρκία επιδιώκει να εδραιώσει την παρουσία της στη Συρία μέσω στρατηγικών συμφωνιών με τη νέα κυβέρνηση της Συρίας υπό την ηγεσία της Χαγιάτ Ταχρίρ αλ-Σαμ (HTS). Παρά την ιδεολογική διαφορά και τις εντάσεις με την ομάδα αυτή, η Τουρκία έχει επενδύσει στην ανάπτυξη στρατιωτικών βάσεων και στη δημιουργία μηχανισμών αποσυμφόρησης για να αποφεύγονται τυχόν συγκρούσεις. Επίσης, παρέχει ανθρωπιστική βοήθεια και τεχνική υποστήριξη, όπως την αποκατάσταση του αεροδρομίου της Δαμασκού, ενισχύοντας τη θέση της στη χώρα.
Η Τουρκία ανησυχεί για την πιθανότητα επανεμφάνισης εξτρεμιστικών ομάδων, όπως το Ισλαμικό Κράτος, και για την ενίσχυση των Κούρδων, οι οποίοι αποτελούν στρατηγικούς συμμάχους των ΗΠΑ στην περιοχή. Επομένως, η στρατηγική της Τουρκίας είναι να προάγει τη σταθερότητα στη Συρία μέσω της στρατιωτικής βοήθειας στην κυβέρνηση της HTS και της ενίσχυσης των διαρθρωτικών τους δεσμών.
Συρία: Σύγκρουση συμφερόντων και κίνδυνος σύγκρουσης
Η παρουσία του Ισραήλ και της Τουρκίας στη Συρία έχει δημιουργήσει μια περίπλοκη κατάσταση, με τα δύο κράτη να έχουν αντίθετες στρατηγικές και φιλοδοξίες. Οι ισχυρές στρατηγικές τους θέσεις, οι ενέργειες κατά των εξτρεμιστικών ομάδων και οι προσπάθειες επέκτασης της επιρροής τους ενδέχεται να οδηγήσουν σε περιορισμένες συγκρούσεις. Ωστόσο, και οι δύο χώρες φαίνεται να θέλουν να αποφύγουν μια άμεση σύγκρουση, κυρίως λόγω των διεθνών πιέσεων, αλλά και της επιθυμίας τους να μην κλιμακώσουν τη σύγκρουση.
Οι επαφές μεταξύ των Ισραηλινών και των Τούρκων αξιωματούχων αποσκοπούν στη δημιουργία ενός μηχανισμού αποσυμφόρησης για να αποφευχθούν τα λάθη που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε συγκρούσεις. Παρ’ όλα αυτά, η αυξημένη στρατιωτική παρουσία και η αβεβαιότητα γύρω από τις στρατηγικές των δύο χωρών στη Συρία συνεχίζουν να αποτελούν πηγή ανησυχίας για την περιοχή.
Ρωσία, ΗΠΑ και οι άλλοι παίκτες στη Συρία
Η Ρωσία και οι ΗΠΑ διατηρούν στρατιωτική παρουσία στη Συρία, με τη Ρωσία να στηρίζει το καθεστώς Άσαντ και τις ΗΠΑ να υποστηρίζουν τους Κούρδους στη βόρεια Συρία. Οι σχέσεις μεταξύ αυτών των μεγάλων δυνάμεων στη Συρία είναι κρίσιμες για την κατάσταση στην περιοχή. Η Τουρκία, από την άλλη, έχει δημιουργήσει μηχανισμούς αποσυμφόρησης με τη Ρωσία και τις ΗΠΑ για να αποφεύγονται τυχόν συγκρούσεις, ενώ η Ιερουσαλήμ ανησυχεί για την ενίσχυση της ρωσικής και ιρανικής επιρροής.
Η απώλεια της επιρροής της Ρωσίας και του Ιράν μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ έχει αφήσει ένα κενό εξουσίας στη Συρία, το οποίο προσπαθούν να καλύψουν διάφορες χώρες, με την Τουρκία να βρίσκεται σε πλεονεκτική θέση για να επηρεάσει τις εξελίξεις.
Παρά την επιθυμία και των δύο χωρών να αποφύγουν έναν ανοικτό πόλεμο, η στρατηγική τους παρουσία στη Συρία, οι αντίθετοι στόχοι και η περιορισμένη διπλωματική αλληλεπίδραση μπορεί να οδηγήσουν σε συγκρούσεις. Αν και δεν αναμένονται άμεσες συγκρούσεις μεγάλης κλίμακας, η αβεβαιότητα γύρω από τη στρατηγική των δύο πλευρών καθιστά την περιοχή ευάλωτη σε στρατηγικές παρανοήσεις και περιορισμένες στρατιωτικές αντιπαραθέσεις.
