Επιστήμονες από το Ινστιτούτο Ιολογίας της Γουχάν στην Κίνα ανακοίνωσαν πρόσφατα την ανακάλυψη ενός νέου κορωνοϊού, HKU5-CoV-2, που εντοπίστηκε σε νυχτερίδες και έχει τη δυνατότητα να εισέρχεται σε ανθρώπινα κύτταρα μέσω του υποδοχέα ACE2 – του ίδιου μηχανισμού που χρησιμοποίησε ο SARS-CoV-2 για να εξαπλωθεί παγκοσμίως.
Παρότι δεν έχουν αναφερθεί κρούσματα σε ανθρώπους, η είδηση προκάλεσε ανησυχία στις αγορές, ενισχύοντας τις μετοχές φαρμακευτικών εταιρειών, καθώς οι επιστήμονες υπενθυμίζουν τους κινδύνους των ζωονοσογόνων ιών που μπορούν να οδηγήσουν σε νέες πανδημίες.
Ο νέος κορωνοϊός βρέθηκε σε δείγματα από νυχτερίδες του είδους Pipistrellus, που συλλέχθηκαν σε διάφορες επαρχίες της Κίνας. Οι αναλύσεις έδειξαν ότι ανήκει σε μια ευρύτερη οικογένεια κορωνοϊών που περιλαμβάνει και τον MERS, αλλά δεν είναι άμεσα συγγενικός με τον SARS-CoV-2. Το ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι μπορεί να χρησιμοποιεί τον ανθρώπινο υποδοχέα ACE2 για να εισέλθει σε κύτταρα, όπως και ο ιός που προκάλεσε την πανδημία του Covid-19. Πειράματα σε εργαστήρια δείχνουν ότι μπορεί να μολύνει και άλλα θηλαστικά, γεγονός που αυξάνει την πιθανότητα μετάδοσης από είδος σε είδος.
Πόσο επικίνδυνος είναι ο νέος κορωνοϊός για τον άνθρωπο;
Προς το παρόν, δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι ο HKU5-CoV-2 μπορεί να μεταδοθεί εύκολα από άνθρωπο σε άνθρωπο. Ωστόσο, το γεγονός ότι έχει την ικανότητα να μολύνει ανθρώπινα κύτταρα τον καθιστά έναν ιό που οι επιστήμονες παρακολουθούν στενά. Ο κίνδυνος θα αυξανόταν αν ο ιός μεταπηδούσε σε ενδιάμεσους ξενιστές, όπως ζώα που βρίσκονται σε αγορές ζωντανών οργανισμών ή εκτρέφονται σε αγροτικές περιοχές.
Η ανακάλυψη του ιού υπενθυμίζει ότι οι νυχτερίδες είναι φυσικές δεξαμενές κορωνοϊών, που στο παρελθόν φιλοξενούσαν ιούς όπως ο SARS-CoV-1, ο SARS-CoV-2 και ο MERS. Μελέτη του 2021 εκτίμησε ότι δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι στη Νοτιοανατολική Ασία μπορεί να εκτίθενται ετησίως σε ζωονοσογόνους κορωνοϊούς χωρίς να το γνωρίζουν, καθώς τα περισσότερα περιστατικά είναι ασυμπτωματικά ή ήπια.
Η πιθανότητα νέων πανδημιών είναι υψηλή, καθώς η παγκοσμιοποίηση, η αστική επέκταση, η αποψίλωση των δασών και η εντατική γεωργία δημιουργούν τις ιδανικές συνθήκες για νέους ιούς να μεταπηδήσουν από τα ζώα στον άνθρωπο. Ο παγκόσμιος τουρισμός και το εμπόριο επιταχύνουν την εξάπλωση νέων ασθενειών, ενώ οι αερομεταφερόμενοι ιοί, όπως η γρίπη και ο Covid-19, έχουν τη δυνατότητα να προκαλέσουν πανδημίες πολύ γρήγορα.
Πάνω από το 75% των νέων ασθενειών που εμφανίζονται στον άνθρωπο προέρχονται από ζώα (ζωονόσοι). Παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο περιλαμβάνουν:
- Αποψίλωση των δασών: Η καταστροφή φυσικών οικοτόπων αυξάνει τις επαφές ανθρώπων με άγρια ζώα.
- Κατανάλωση άγριων ζώων: Αγορές ζωντανών ζώων, όπως εκείνες που σχετίστηκαν με τον SARS-CoV-1 και τον SARS-CoV-2, αυξάνουν τον κίνδυνο μετάδοσης.
- Αστικοποίηση: Περισσότεροι άνθρωποι μετακινούνται σε πόλεις, δημιουργώντας περιβάλλοντα όπου άγρια και κατοικίδια ζώα συνυπάρχουν.
- Εντατική κτηνοτροφία: Η συγκέντρωση μεγάλου αριθμού ζώων σε μικρούς χώρους διευκολύνει τη μετάδοση παθογόνων.
- Κλιματική αλλαγή: Η αύξηση της θερμοκρασίας επεκτείνει τις ζώνες δραστηριότητας των κουνουπιών και άλλων φορέων ασθενειών, όπως η ελονοσία και ο δάγκειος πυρετός.
Η εμπειρία του Covid-19 έχει οδηγήσει σε νέες στρατηγικές πρόληψης, όπως:
- Ανάπτυξη γρήγορων διαγνωστικών τεστ και συστημάτων επιτήρησης μέσω λυμάτων.
- Ενίσχυση της ρύθμισης του εμπορίου άγριων ζώων.
- Προώθηση του μοντέλου "One Health", που συνδυάζει ανθρώπινη, ζωική και περιβαλλοντική υγεία για την αποτροπή μελλοντικών κρίσεων.
Ο νέος κορονοϊός HKU5-CoV-2 δεν έχει ακόμα προκαλέσει κρούσματα σε ανθρώπους, αλλά αποτελεί υπενθύμιση ότι οι ζωονόσοι συνεχίζουν να αποτελούν σοβαρή απειλή για τη δημόσια υγεία. Ο κόσμος πρέπει να προετοιμαστεί για την επόμενη πανδημία, ενισχύοντας τα παγκόσμια συστήματα επιτήρησης και υιοθετώντας αυστηρότερα μέτρα πρόληψης.
Με πληροφορίες από Bloomberg
