Αστρονόμοι κατέγραψαν για πρώτη φορά ανέμους εξαιρετικά υψηλής ταχύτητας να εκτοξεύονται από μαύρη τρύπα στον πυρήνα μακρινού σπειροειδούς γαλαξία, σύμφωνα με ανακοίνωση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA).
Η μαύρη τρύπα βρίσκεται στον γαλαξία NGC 3783 και έχει μάζα περίπου 30 εκατομμύρια φορές μεγαλύτερη από εκείνη του Ήλιου. Τροφοδοτούμενη από την ύλη που την περιβάλλει, ενεργοποιεί έναν ιδιαίτερα φωτεινό και δραστήριο γαλαξιακό πυρήνα, από τον οποίο εκλύονται ισχυροί πίδακες και άνεμοι.
Σε μία από τις παρατηρήσεις, οι επιστήμονες μέτρησαν άνεμο που κινούνταν με ταχύτητα περίπου 60.000 χιλιομέτρων το δευτερόλεπτο, σχεδόν το 20% της ταχύτητας του φωτός. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη ταχύτητα που έχει καταγραφεί έως σήμερα σε τέτοιο φαινόμενο.
«Δεν έχουμε ξαναδεί μαύρη τρύπα να δημιουργεί ανέμους με τέτοιους ρυθμούς», δήλωσε ο Λίγι Γκου από τον Ολλανδικό Οργανισμό Διαστημικής Έρευνας (SRON), επικεφαλής της διεθνούς ερευνητικής ομάδας. Όπως εξήγησε, οι επιστήμονες παρακολούθησαν για πρώτη φορά πώς μια σύντομη, έντονη έκρηξη ακτίνων Χ από τον γαλαξιακό πυρήνα οδήγησε σχεδόν άμεσα στη δημιουργία υπερταχέων ανέμων, μέσα σε χρονικό διάστημα μόλις μίας ημέρας.
Σύμφωνα με τον ερευνητή Ματέο Γκουαϊνάτσι, οι άνεμοι αυτοί φαίνεται να προκύπτουν όταν το σύνθετο μαγνητικό πεδίο γύρω από τη μαύρη τρύπα αποδιοργανώνεται απότομα. Το φαινόμενο, όπως ανέφερε, θυμίζει τις εκτινάξεις στεμματικής μάζας που παρατηρούνται στον Ήλιο, αλλά σε ασύγκριτα μεγαλύτερη κλίμακα.
🆕 @ESA_XMM & XRISM observed an extraordinary blast from a supermassive black hole💥
— European Space Agency (@esa) December 9, 2025
They spotted a bright X-ray flare erupting from the gigantic black hole lurking within NGC 3783. As it faded away, fast winds emerged, raging at speeds of 60 000 km per second.… pic.twitter.com/m3xBeGZKkX
Η ESA σημειώνει ότι τέτοιες ομοιότητες καθιστούν τις μαύρες τρύπες λιγότερο «απρόσιτα» αντικείμενα. Ο επιστημονικός υπεύθυνος του προγράμματος, Έρικ Κούλκερς, τόνισε ότι η ανακάλυψη δείχνει πως μηχανισμοί γνωστοί από τη μελέτη του Ήλιου ενδέχεται να λειτουργούν με παρόμοιο τρόπο και σε φαινόμενα ακραίας ενέργειας σε ολόκληρο το Σύμπαν.
Οι άνεμοι που εκλύονται από ενεργούς γαλαξιακούς πυρήνες διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη των γαλαξιών, επηρεάζοντας τον σχηματισμό άστρων και τη δομή τους. Όπως υπογράμμισε η ερευνήτρια της ESA, Καμίλ Ντιέζ, η κατανόηση της συμπεριφοράς αυτών των πυρήνων είναι καθοριστική για τη μελέτη της ιστορίας των γαλαξιών.
«Επειδή έχουν τόσο ισχυρή επίδραση στο περιβάλλον τους, η κατανόηση του μαγνητισμού των ενεργών γαλαξιακών πυρήνων και του τρόπου με τον οποίο δημιουργούνται τέτοιοι άνεμοι είναι κλειδί για να κατανοήσουμε την εξέλιξη των γαλαξιών στο Σύμπαν», ανέφερε.
Με πληροφορίες από CBS
