Κήρυξε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας την ευλογιά των πιθήκων πανδημία;
Όχι. Κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης για την δημόσια υγεία σε παγκόσμια κλίμακα (PHEIC).
Και ποια η διαφορά;
Η πανδημία ορίζεται ως μια επιδημία που λαμβάνει χώρα σε μια πολύ ευρεία έκταση, πέραν εθνικών συνόρων, και επηρεάζει μεγάλο αριθμό ανθρώπων.
Από την άλλη το PHEIC είναι ένας πιο προσεκτικά διατυπωμένος όρος που περιγράφει μια κατάσταση όχι απαραιτήτως εκτός ελέγχου, αλλά με τη δυνατότητα να εξελιχθεί ανεξέλεγκτα. Για την ακρίβεια, βάσει τριών προϋποθέσεων χαρακτηρίζει ο ΠΟΥ μια κατάσταση ως PHEIC.
Ποιες είναι αυτές;
Μια έξαρση χαρακτηρίζεται ως PHEIC όταν:
- είναι ασυνήθιστη ή αναπάντεχη
- έχει τη δυνατότητα της παγκόσμιας εξάπλωσης και
- απαιτεί άμεση διεθνή αντιμετώπιση
Και εμπίπτει η ευλογιά των πιθήκων σ'αυτές;
Ναι, τουλάχιστον κατά δύο τρίτα. Καθώς δεν περιορίζεται σε μία χώρα ή μια εδαφική ενότητα, αλλά έχει καταγράψει κρούσματα σε πάνω από 70 χώρες του κόσμου και άρα απαιτεί παγκόσμια αντιμετώπιση. Πρόκειται, μάλιστα, για ένα σπάνιο χαρακτηρισμό.
Δηλαδή;
Δηλαδή, ο ΠΟΥ έχει κηρύξει ανάλογο συναγερμό μόλις άλλες έξι φορές μέχρι στιγμής -μεταξύ άλλων για Έμπολα, Zika, Covid-19.
Και πώς και το έκανε τώρα και όχι νωρίτερα;
Ο ΠΟΥ συγκάλεσε την αρμόδια επιτροπή τέλη Ιουνίου για να αποφασιστεί αν έπρεπε να κηρύξει κάποιου είδους συναγερμό. Τότε είχε αποφασίσει πως όχι. Τώρα, το αποτέλεσμα ήταν διαφορετικό, αν και πάλι ευρείας συναίνεσης, όχι απόλυτης πλειοψηφίας. Υπήρχαν δισταγμοί και αβεβαιότητες από πολλούς γι'αυτό και ο Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους, ο διευθυντής του οργανισμού, αποφάσισε να κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης για την δημόσια υγεία σε παγκόσμια κλίμακα.
Μα γιατί όχι, εφόσον πληρούνταν τα κριτήρια για έναν τέτοιο συναγερμό;
«Είναι πιθανό η επιτροπή να αποφάσισε μια προσεκτική προσέγγιση ώστε να αποφευχθεί γενικός συναγερμός», υποστηρίζει μια ειδικός. Από την άλλη, ιολόγος στο Τζονς Χόπκινς εξηγεί πως, στις περιπτώσεις των αναδυόμενων παθογόνων, οι υγειονομικές αρχές αξιολογούν και προτεραιοποιούν τη σοβαρότητα έναντι των αριθμών. Οπότε, με χιλιάδες κρούσματα αλλά ελάχιστους θανάτους, το να κηρύξουν παγκόσμιο συναγερμό τον Ιούνιο για την ευλογιά των πιθήκων θα ήταν υπερβολικό, αν όχι λάθος.
Μάλιστα. Συνεπάγεται αυτή η εξέλιξη κάποια συγκεκριμένα μέτρα;
Σε αντίθεση με ανάλογους συναγερμούς, π.χ για περιπτώσεις φυσικών καταστροφών, που ενεργοποιούν μηχανισμούς και απελευθερώνουν κονδύλια, το PHEIC λειτουργεί μόνον ως προειδοποίηση, ως ένα καμπανάκι συναγερμού, ως έκτακτη οδηγία στις εθνικές αρχές υγείας πως πρέπει να ληφθούν άμεσα μέτρα.
