Οι πιεστικοί και φωνακλάδες γονείς αποτελούν το «μεγαλύτερο πρόβλημα στην αθλητική απόδοση», προειδοποιούν Βρετανοί αθλητικοί ψυχολόγοι, καθώς αυξάνονται τα περιστατικά κακοποίησης και πίεσης που υπονομεύουν τον ερασιτεχνικό και σχολικό αθλητισμό στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Αυτή την εβδομάδα, αρκετά δημοτικά σχολεία του νότιου Λονδίνου απαγόρευσαν την παρουσία γονέων σε αθλητικές εκδηλώσεις, ύστερα από περιστατικά επιθετικής συμπεριφοράς και λεκτικών προσβολών προς διαιτητές και παιδιά. Οι υπεύθυνοι των σχολείων έκαναν λόγο για «ανησυχητικές συμπεριφορές» και «υπερβολική πίεση γύρω από τη νίκη με κάθε κόστος».
Το φαινόμενο δεν είναι καινούργιο. Τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότερα σχολεία έχουν αναγκαστεί να απαγορεύσουν στους γονείς την είσοδο στις «Ημέρες Αθλητισμού», ενώ οι διαιτητές στο παιδικό ποδόσφαιρο εγκαταλείπουν λόγω των συνεχών ύβρεων από τις κερκίδες.
Σύμφωνα με τον Στίβεν Σμιθ, πρόεδρο του Τμήματος Αθλητικής Ψυχολογίας της Βρετανικής Ψυχολογικής Εταιρείας, «η κακή συμπεριφορά έχει χειροτερέψει. Είναι ένα πρόβλημα που αγνοήθηκε για χρόνια και τώρα προσπαθούμε να βάλουμε το τζίνι ξανά στο μπουκάλι».
Από τη στήριξη στην υπερβολή: πότε ο γονιός γίνεται εμπόδιο
Ο Σμιθ εξηγεί ότι η πίεση από τους γονείς μπορεί να κάνει τα παιδιά να «παγώσουν» από άγχος, ενώ το να βλέπουν τους γονείς τους να φωνάζουν ή να προσβάλλουν άλλους έχει σοβαρές ψυχολογικές συνέπειες. «Πολλοί γονείς πιστεύουν ότι έτσι δείχνουν ενδιαφέρον, αλλά στην πραγματικότητα μεταδίδουν άγχος και φόβο αποτυχίας», σημειώνει.
Ο δρ Μάθιου Κάνκλιφ, αθλητικός ψυχολόγος στο Πανεπιστήμιο του Γκρίνουιτς, συμπληρώνει ότι παρατηρείται «ξεκάθαρη έλλειψη αθλητικού πνεύματος από την πλευρά των γονιών». «Σε κάθε πάρκο βλέπεις πια πινακίδες που γράφουν “Θυμήσου, είναι απλώς ένα παιχνίδι. Μη φωνάζεις στους διαιτητές, δείξε σεβασμό.” Το ότι χρειάζεται να το υπενθυμίζουμε αυτό τα λέει όλα», λέει.
Ωστόσο, ο Κάνκλιφ δεν θεωρεί ότι η λύση είναι να αποκλείονται οι γονείς. «Οι γονείς παίζουν καθοριστικό ρόλο στην παιδική ανάπτυξη. Είναι αυτοί που προσφέρουν συναισθηματική υποστήριξη όταν το παιδί αγχώνεται ή αποτυγχάνει», επισημαίνει.
Οι περισσότεροι επιτυχημένοι αθλητές είχαν δυνατά οικογενειακά δίκτυα. Όμως η ίδια έντονη πίεση που τους βοήθησε να φτάσουν ψηλά, σε κάποιες περιπτώσεις, τους οδήγησε και στην κατάρρευση.
Γονείς: η λεπτή γραμμή μεταξύ πειθαρχίας και πίεσης
Πολλοί διάσημοι αθλητές έχουν μιλήσει ανοιχτά για την πίεση που δέχθηκαν από τους γονείς τους. Η Έμα Ραντουκάνου έχει περιγράψει τους γονείς της ως «πολύ πιεστικούς». Ο Λιούις Χάμιλτον, ο Άντι Μάρεϊ, ο Τάιγκερ Γουντς και οι αδελφές Ουίλιαμς μεγάλωσαν με γονείς που τους εκπαίδευαν με στρατιωτική πειθαρχία.
Ο Ντέιβιντ Μπέκαμ έχει μιλήσει για τις ώρες που περνούσε μικρός σε πάρκα, προπονώντας σουτ με τον πατέρα του, και για τις στιγμές που έκλαιγε όταν τον επέπληττε για κακή απόδοση. «Ήταν σκληρός μαζί μου, αλλά με προετοίμασε για τον επαγγελματικό αθλητισμό», έχει παραδεχτεί.
Ο Σμιθ ωστόσο τονίζει ότι «δεν υπάρχει συνταγή». Κάποιοι γονείς που ασκούν πίεση όντως δημιουργούν πρωταθλητές, αλλά «πολλοί άλλοι οδηγούν τα παιδιά τους στην ψυχολογική εξάντληση και στην αποστροφή για το ίδιο το άθλημα».
Η ψυχολογία πίσω από την «τοξική στήριξη»
Ο Κάνκλιφ εξηγεί ότι η υγιής σχέση ανάμεσα σε γονιό και παιδί-αθλητή βασίζεται στη συνέπεια και τη συναισθηματική ασφάλεια. «Οι γονείς που είναι σταθεροί, υποστηρικτικοί και αξιόπιστοι βοηθούν το παιδί να αναπτύξει αυτοπεποίθηση. Αντίθετα, όταν είναι ασταθείς ή υπερβολικά επικριτικοί, το παιδί μαθαίνει να ζει για την έγκριση των άλλων».
Το πρόβλημα, όπως λέει, αρχίζει όταν ο γονιός περνά από τον ρόλο του υποστηρικτή σε εκείνον του «προπονητή». «Όταν η στήριξη μετατρέπεται σε πίεση, χάνεται το μέτρο. Το παιδί δεν παίζει για να διασκεδάσει ή να μάθει, αλλά για να μην απογοητεύσει.»
Ο Σμιθ ζητά άμεση παρέμβαση: «Χρειαζόμαστε προγράμματα που να εκπαιδεύουν τους γονείς πώς να στηρίζουν ταλαντούχα παιδιά. Όλοι αναγνωρίζουν το πρόβλημα, αλλά κανείς δεν αναλαμβάνει να το λύσει. Κανένας οργανισμός δεν βοηθά τους ίδιους τους γονείς να μάθουν πώς να συμμετέχουν σωστά».
Με πληροφορίες από Guardian
