Οι μέλισσες είναι γνωστές για την ικανότητά τους να ρυθμίζουν με ακρίβεια τη θερμοκρασία μέσα στην κυψέλη, διατηρώντας ιδανικές συνθήκες για την ανάπτυξη του γόνου.
Ωστόσο, νέα επιστημονική μελέτη δείχνει ότι η ακραία ζέστη ξεπερνά πλέον τα όρια αυτού του φυσικού «κλιματιστικού», με σοβαρές συνέπειες για τις κυψέλες των μελισσών.
Έρευνα που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Ecological and Evolutionary Physiology κατέγραψε τι συμβαίνει στις κυψέλες κατά τη διάρκεια παρατεταμένων καυσώνων. Οι επιστήμονες παρακολούθησαν εννέα αποικίες μελισσών σε μια ιδιαίτερα θερμή καλοκαιρινή περίοδο στην Αριζόνα, όπου οι θερμοκρασίες ξεπερνούσαν συχνά τους 40 βαθμούς Κελσίου επί τρεις συνεχόμενους μήνες.
Μέλισσες: Η εικόνα στο εσωτερικό της κυψέλης
Παρότι οι μέλισσες κατάφεραν να διατηρήσουν τη μέση θερμοκρασία του γόνου στο θεωρητικά ασφαλές εύρος των 34 με 36 βαθμών Κελσίου, η εικόνα στο εσωτερικό της κυψέλης ήταν πολύ πιο ασταθής απ’ ό,τι αναμενόταν. Οι ερευνητές διαπίστωσαν μεγάλες ημερήσιες διακυμάνσεις, με τις προνύμφες στο κέντρο της κυψέλης να εκτίθενται καθημερινά για περίπου τρεις ώρες σε θερμοκρασίες εκτός του ιδανικού εύρους.
Η κατάσταση ήταν ακόμη πιο ανησυχητική στις άκρες του γόνου. Εκεί, οι νεαρές μέλισσες περνούσαν σχεδόν οκτώ ώρες την ημέρα σε θερμοκρασίες που θεωρούνται επικίνδυνες για τη φυσιολογική τους ανάπτυξη.
Αυτές οι επαναλαμβανόμενες θερμικές «ταλαντώσεις» είχαν συνέπειες. Οι αποικίες που εκτέθηκαν σε υψηλότερες εξωτερικές θερμοκρασίες και μεγαλύτερη εσωτερική αστάθεια παρουσίασαν σαφή μείωση πληθυσμού. Όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, η υπερβολική ζέστη είτε διαταράσσει την ομαλή ανάπτυξη του γόνου είτε επιβαρύνει τους ενήλικους εργάτες σε βαθμό που μειώνεται το προσδόκιμο ζωής τους.
Μέλισσες: Ποιες αποικίες ήταν πιο ευάλωτες
Ιδιαίτερα ευάλωτες αποδείχθηκαν οι μικρότερες αποικίες. Σε αυτές, οι θερμοκρασίες στις άκρες του γόνου παρουσίαζαν ημερήσιες διακυμάνσεις έως και 11 βαθμούς Κελσίου, σε σύγκριση με περίπου 6 βαθμούς στις μεγαλύτερες και πιο «ισχυρές» κυψέλες. Το μέγεθος της αποικίας φαίνεται, επομένως, να λειτουργεί ως κρίσιμος παράγοντας αντοχής απέναντι στην ακραία ζέστη.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι τα φαινόμενα που παρατηρήθηκαν στην Αριζόνα ενδέχεται να γίνουν όλο και πιο συνηθισμένα. Σύμφωνα με τα κλιματικά σενάρια, η μέση παγκόσμια θερμοκρασία θα μπορούσε να αυξηθεί έως και 2,7°C μέχρι το τέλος του αιώνα, με ακόμη υψηλότερες τιμές σε πιο απαισιόδοξες εκτιμήσεις. Αυτό σημαίνει συχνότερους και εντονότερους καύσωνες, που θα δοκιμάζουν διαρκώς τα όρια της θερμορύθμισης των μελισσών.
Την κατάσταση επιβαρύνει και η υγρασία, καθώς μειώνει την αποτελεσματικότητα της εξάτμισης - του βασικού μηχανισμού με τον οποίο οι μέλισσες δροσίζουν την κυψέλη. Σε θερμά και υγρά περιβάλλοντα, η φυσική άμυνα των αποικιών αποδυναμώνεται ακόμη περισσότερο.
Τα ευρήματα έχουν άμεσες συνέπειες όχι μόνο για τους μελισσοκόμους αλλά και για τη γεωργία συνολικά. Οι ερευνητές τονίζουν ότι πρακτικές όπως η παροχή επαρκούς νερού, η σκίαση των κυψελών, ο καλύτερος σχεδιασμός και η μόνωση τους, καθώς και η πρόσβαση σε ποιοτική τροφή, θα γίνουν όλο και πιο κρίσιμες στο μέλλον.
Καθώς η κλιματική κρίση εντείνεται, η μελέτη υπενθυμίζει ότι η απειλή για τις μέλισσες δεν περιορίζεται μόνο σε φυτοφάρμακα και απώλεια βιοτόπων. Η ίδια η ζέστη, πλέον, μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικός παράγοντας για την επιβίωση των αποικιών και, κατ’ επέκταση, για την επικονίαση από την οποία εξαρτάται μεγάλο μέρος της παγκόσμιας τροφικής αλυσίδας.
Με πληροφορίες από Science Daily
