Καμία μάχη δεν είναι πλέον δυνατή σήμερα και κανένας πόλεμος δεν μπορεί να οδηγηθεί σε επιτυχή έκβαση, χωρίς τη χρήση και την καταστροφή τεράστιων ποσοτήτων αλουμινίου»: Σωκράτης Σωκράτους.
Τα υλικά έχουν εμψυχότητα, όχι μόνο χρηστικότητα. Το αλουμίνιο δεν είναι απλώς η κύρια πρώτη ύλη για την κατασκευή μηχανών πολέμου· είναι ο εμψυχωτής της στρατιωτικής στρατηγικής και βιομηχανίας.
Το αλουμίνιο δεν είναι απλώς το εικαστικό μέσο για τη νέα δουλειά του Σωκράτη Σωκράτους που παρουσιάζεται από τις 16 Μαΐου στην γκαλερί Eins στη Λεμεσό της Κύπρου.· είναι το φάντασμα που στοιχειώνει τον καλλιτέχνη και το φάσμα δυνατοτήτων που δραματοποιεί ο καλλιτέχνης μέσα στο «Χαλί». Το χαλί που απλώνεται κάτω από δέντρα για συγκομιδή καρπών· το χαλί που εξόρυξε στήμονες από χέρια κολασμένων υφαντών. Το χαλί όπου γονατίζουν οι προσευχές· το χαλί-μεταφορά για τοπία ισοπεδωτικού βομβαρδισμού. Το χαλί όπου χαλαρώνουν τα μέλη· το χαλί όπου τυλίγονται τα άγια των αγίων στο φευγιό. Το χαλί όπου λουλουδιάζουν οι λωτοί· το χαλί που φθείρεται όπως η μνήμη. Το «Χαλί» του είναι σκληρό. Όσο το αλουμίνιο. Όχι πολύ σκληρό. Για την ακρίβεια, το αλουμίνιο είναι ελαφρύ μέταλλο. Το «Χαλί» είναι το χυτήριο του κόσμου. Το «Χαλί» είναι τα όνειρα του αλουμινίου. Στο «Χαλί» του Σωκράτη Σωκράτους ενεργοποιούνται –ταυτόχρονα, αλλά και το ένα πλάι στο άλλο– αρχεία πολέμου και εκμαγεία διάσωσης της ζωής.
Στη δεκαετία του 1850 ο Γάλλος αυτοκράτορας Ναπολέων Γ’ χρηματοδότησε χημικά πειράματα με σκοπό να δημιουργηθούν ελαφρά κράνη και πανοπλίες για το ιππικό του, αλλά τελικά το υλικό παρέμενε τόσο ακριβό που το μόνο που κατάφερε ήταν ένας αλουμινένιος θώρακας για τον εαυτό του. Το 2022 ο Σωκράτης Σωκράτους συμμετείχε στην έκθεση «Les choses: Une histoire de la nature morte» με ένα βιομηχανικό σχέδιο, το «μαχαιράκι»- «Le Couteau», ένα μαχαιράκι από το εγχειρίδιο διάσωσης «Manuel de sauvetage / FOBOS, 2019-2023, Found Objects from 1970 to the Present Day», ως αντικείμενο νεκρής φύσης. Ταυτόχρονα, εμφανίζεται ως χυτό αλουμινίου στην πρακτική του καλλιτέχνη, για να συνοδεύσει μετέπειτα το βιομηχανικό σχέδιο που αν δεν έφερε σύγχρονη ημερομηνία κατασκευής, αν δεν ήταν σε λευκό χαρτί και αν δεν ήταν σε κορνίζα, κρεμασμένο, όπως επιτάσσει ο σεβασμός στην τέχνη, σε τοίχο έκθεσης, θα θύμιζε διασωθέν, ελάσσονος όμως εικαστικής αξίας και φαντασίας, όσον αφορά τη μηχανική, σκίτσο του Ντα Βίντσι.
Ανάμεσα σε νεκρές φύσεις που εγκλώβιζαν τα αντικείμενα σε στατικό χρόνο για χάρη της θέασής μας –άλλες προσφέροντας κέρας αφθονίας κι άλλες διάλειμμα μινιμαλισμού– το «Manuel de sauvetage / FOBOS, 2019-2023» συμμετείχε σαν λαθρεπιβάτης στο εικαστικό αρχείο της Νεκρής Φύσης. Το «μαχαιράκι» προσωποποιούσε, με το αλουμίνιο, την τρυφερή στιγμή του ανθρώπου που κατασκευάζει εργαλεία επιβίωσης για την ασφάλεια των «Άλλων»: φτιαγμένο για τα σακίδια διάσωσης των χιλιάδων ναυαγών προσφύγων που μπαίνουν σε κίνδυνο στη θάλασσα, των διακινητών, των ακτών της οχυρωμένης υποδοχής.
Κατά τη διάρκεια και των δύο Παγκοσμίων Πολέμων, περίπου το 90% της παραγωγής αλουμινίου των Ηνωμένων Πολιτειών πήγε σε στρατιωτικές χρήσεις. Ανάλογο με το ποσοστό αυτό και το ποσοστό ισοπέδωσης που επέφερε το αλουμίνιο ως βασικό συστατικό του BLU-8 που χρησιμοποιήθηκε για βομβαρδισμούς στο Βιετνάμ – «daisy cutter», «θεριστή μαργαριτών» το λέγανε – και, πιο πρόσφατα, στο Αφγανιστάν και κατά την εισβολή στο Ιράκ. Πόσες χιλιάδες γαρύφαλλα θερίστηκαν για την εικαστική εγκατάσταση Incarnation (2004/2015), όπου ο Σωκράτους έφτιαξε κι έδεσε με σύρμα συμπαγή δεμάτια από γαρίφαλα, ή, to 2017 όταν στην είσοδο της γκαλερί Breeder άπλωσε ένα χαλί από γαρίφαλα για να αποδεκατιστούν στη συνέχεια, σιγά σιγά, με την έλευση των επισκεπτών-θεατών; Η αφθονία βασίζεται σε μια οικονομία θανάτου. Και στα εικαστικά συμβάντα του Σωκράτη Σωκράτους, η αφθονία ενσαρκώνεται με τρόπο που ο λυρισμός και η μαζική εξόντωση, η σκληρότητα και η τρυφερότητα, η υλικότητα και η υπερβατικότητα να καθίστανται κοινοί συνδαιτημόνες χωρίς διαφυγή ή λύτρωση.
Στο «Χαλί» αποτυπώνεται η συναναστροφή του καλλιτέχνη με τη μέχρι τώρα δουλειά του και με τα αρχεία του, τα πολλαπλά εκμαγεία (casts) του, άλλα δικά του κατασκευάσματα κι άλλα απομεινάρια, πολλών εκδοχών ανθρωπιάς: από τη συμπύκνωση της ζωής στον γήινο κορμό της ή το άνοιγμά της στο επικίνδυνο άγνωστο, και στις δυο περιπτώσεις, για να αντέξει ως άλλη πια. Και στις δυο περιπτώσεις, για να αντέξει ο ίδιος ο καλλιτέχνης ώστε να συνεχίζει να πειραματίζεται και να δημιουργεί, έχοντας αίσθηση της πιθανότητας αποτυχίας αλλά χωρίς να τη φοβάται – ως ναυαγός (cast away). Σε άμμο, σε οργανική φυτική ύλη, σε γύψους, σε αλουμίνιο, ο Σωκράτης Σωκράτους αποδεσμεύει την υλικότητα από την εντελέχεια των υλικών και μας εμψυχώνει, πένθιμα, υπό το φάσμα της.
H νέα ατομική έκθεση του Σωκράτη Σωκράτους στην γκαλερί Eins στη Λεμεσό της Κύπρου θα διαρκέσει από τις 16 Μαΐου έως τις 5 Ιουλίου 2025.
Γκαλερί Eins, Θέμιδος 28, Λεμεσός
Instagram, facebook
