Τα κλεμμένα

Η έκθεση  « Νόστοι-Επαναπατρισμοί»  στο Νέο Μουσείο της Ακρόπολης περιλαμβάνει  επαναπατρισθείσες ελληνικές και ιταλικές αρχαιότητες που παρουσιάστηκαν αρχικά στη Ρώμη στην έκθεση «Nostoi Capolavori Ritrovati»  και άλλες  που επαναπατρίστηκαν  πρόσφατα χάρη στις ελληνικές προσπάθειες διεκδίκησης και εμπλουτίζουν τώρα την έκθεση.

Η αρχαιοκαπηλία είναι μια ιστορία που απασχολεί  πολλές χώρες παγκοσμίως τις τελευταίες δεκαετίες.  Σημαντικοί πολιτιστικοί θησαυροί, αφού εντοπιστούν, ύστερα από παράνομες ανασκαφές  και ανελκύσεις, ή  κλαπούν  -συνήθως- από μουσεία, αρχίζουν την περιπλάνησή τους στη χώρα προέλευσής  τους ή στο εξωτερικό για να καταλήξουν σε συλλογές ιδιωτών, μουσείων και  οίκους δημοπρασιών. Πριν περίπου ένα χρόνο ο υπουργός πολιτισμού κ. Μ. Λιάπης είχε δηλώσει πως «Η αρχαιοκαπηλία... θεωρείται, σε παγκόσμια κλίμακα, η τρίτη επικερδέστερη μορφή παράνομης δραστηριότητας μετά την παράνομη διακίνηση όπλων και ναρκωτικών ουσιών».

Στο χώρο των εικαστικών μια πρώτη γεύση για το θέμα μας είχε δώσει το Μουσείο Μπενάκη το 2006, παρουσιάζοντας την  έκθεση «Η Κλοπή της Ιστορίας» με  ντοκουμέντα  για περιστατικά αρχαιοκαπηλίας σε Ελλάδα, Περού, Βαγδάτη, Σικελία, Κύπρο και αλλού.

Το υπουργείο Πολιτισμού τώρα προχωράει ένα βήμα παραπάνω, παρουσιάζοντας μια έκθεση που προβάλλει όχι απλά την ιστορία κλεμμένων κινητών μνημείων αλλά τα ίδια τα αντικείμενα, τα οποία ύστερα από έρευνες και σκληρές διαπραγματεύσειςεπαναπατρίστηκαν στην Ιταλία και στην Ελλάδα.  

Έτσι θα έχουμε την ευκαιρία να δούμε από κοντά αττικά μελανόμορφα αγγεία, όπως ο αμφορέας του 540 περίπου π.Χ., που απεικονίζει έναν από τους άθλους του Ηρακλή, την πάλη με τον Γυρυόνη, καθώς και  αττικά ερυθρόμορφα αγγεία όπως ο κάνθαρος με την ανάγλυφη κεφαλή του Ηρακλή (περ. 470 π.Χ.). Επίσης , παρουσιάζεται η επιτύμβια στήλη της Βοιωτίας που αναπαριστά έναν πολεμιστή και φέρει την επιγραφή ΑΘΑΝΙΑΣ, καθώς και μαρμάρινη λήκυθος  του 4^ουαι. π.Χ. με παράσταση σκηνής δεξίωσης για αποχαιρετισμό νεκρού.  Πολύ σημαντικό επίσης έκθεμα είναι ο κρατήρας του Ευφρονίου, ενός από τους σπουδαιότερους ζωγράφους της αττικής ερυθρόμορφης αγγειογραφίας. Ο κρατήρας αυτός χρονολογείται  από τον 5^ο αι. π.Χ.  και είναι μοναδική ευκαιρία να τον δει κανείς γιατί, όπως λέγεται, θα επιστραφεί στην Ιταλία, επειδή εκεί βρέθηκε αρχικά.