«Οι Τούρκοι διαδηλωτές απογοητεύθηκαν από όλες τις πλευρές»

Ο καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής και Οικονομίας στο Χάρβαρντ, Ντάνι Ρόντρικ σε άρθρο του στους Financial Times έγραψε την άποψή του για αυτό που ξεκίνησε ως μικρή διαμαρτυρία κατά την προγραμματισμένη ανακατασκευή ενός χώρου πρασίνου στο κέντρο της Κωνσταντινούπολης και εξελίχθηκε σε βίαιες εξεγέρσεις σε διάφορα σημεία της Τουρκίας, με τη συμμετοχή χιλιάδων δυσαρεστημένων πολιτών από όλους τις παρατάξεις. Ακόμα και οι παρατηρητές που κρατούσαν μια στάση κριτικής προς την απολυταρχική διοίκηση του Ερντογάν, όπως και ο ίδιος ο καθηγητής, βρέθηκαν προ εκπλήξεως όταν ξέσπασαν οι διαμαρτυρίες.

Η αστυνομική βία, γράφει, ήταν ο άμεσος λόγος που ξεκίνησαν οι διαμαρτυρίες. Οι Τούρκοι είναι συνηθισμένοι σε άγρια συμπεριφορά από την αστυνομία, αλλά οι εικόνες που κυκλοφόρησαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης προκάλεσαν την εξάπλωση της κατακραυγής. Η εικόνες που έδειχναν τους τραυματισμένους στο κεφάλι διαδηλωτές -υπονοώντας ότι χτυπήθηκαν από κουτάκια δακρυγόνων- έγιναν viral σε λίγες μόλις ώρες.

Την ίδια ώρα συνεχίζει ο καθηγητής, οι αντιδράσεις του Ερντογάν τροφοδοτούσαν τις φλόγες. Απείλησε να βγάλει στους δρόμους τους υποστηρικτές του, αποκάλεσε τους διαδηλωτές αλήτες και χαρακτήρισε το Twitter ως «τη μεγαλύτερη μάστιγα για την κοινωνία». Επίσης, ενώ τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης πλημύρησαν με εικόνες από τα επεισόδια, το CNN Turk έδειχνε εκπομπές μαγειρικής και μετά, ένα ντοκιμαντέρ για πιγκουίνους.

Παρά την προσπάθεια του Ερντογάν να χαρακτηρίσει τους διαδηλωτές ως εξτρεμιστές, δείχνει να είναι ξεκάθαρο πια ότι απλά διαμαρτύρονταν για τα βασικά τους δικαιώματα: Να μπορούν να διαδηλώσουν ελεύθερα, να έχουν το δικαίωμα αντίθετης άποψης για αλλαγές που είχαν προγραμματιστεί ερήμην τους, σε δημόσιο χώρο, αλλά και να αντιμετωπίζονται με σεβασμό και όχι με βία, από την αστυνομία. Η κατάχρηση της εξουσίας από τον πρωθυπουργό της χώρας λοιπόν, ήταν αυτό που ένωσε τους διαδηλωτές.

Οι διαμαρτυρίες όμως έδειξαν και την αδυναμία των κομμάτων της αντιπολίτευσης, αφού δεν μπόρεσαν να εκτονώσουν μέσα από πολιτικό διάλογο την συσσωρευμένη δυσαρέσκεια των πολιτών. Η αξιοπιστία της φιλελεύθερης αστικής τάξης των διανοούμενων επίσης χάθηκε, αφού είχε συνεχίσει να προσφέρει στήριξη στον Ερντογάν ακόμα και μετά που οι ανελεύθερες πολιτικές του ήταν εμφανείς σε όλους, αναφέρει ο καθηγητής.

Αρκετές χώρες της Δύσης ακόμη υποστηρίζουν την κυβέρνηση Ερντογάν, δίνοντάς του τα εύσημα για την καλή πορεία της Τουρκικής οικονομίας, τον έλεγχό που εφάρμοσε στον στρατό, αλλά και για τις ειρηνευτικές συνομιλίες με τους Κούρδους αντάρτες.

Μια προσεκτική ματιά όμως σ' αυτά όμως είναι αρκετή, για να χάσουν τη λάμψη τους και αυτά τα επιτεύγματα, αφού όσον αφορά στην οικονομία, το μόνο που έκανε η κυβέρνηση ήταν το να αποφύγει τα μεγάλα λάθη. Ο έλεγχος στον στρατό επιτεύχθηκε με μια σειρά από δίκες για τα μάτια του κόσμου και με μεγάλες παραβιάσεις των νόμιμων διαδικασιών. Και τέλος, το Κουρδικό δεν ήταν παρά μια προσπάθεια του Ερντογάν να καθησυχάσει το μεγαλύτερο Κουρδικό κόμμα ώστε να μπορέσει να τροποποιήσει το σύνταγμα, χωρίς κάποια γνήσια επιθυμία για συμφιλίωση.

Την ίδια ώρα το κίνημα Gulen, που είναι αυτή τη στιγμή σε διαφωνία με τον Ερντογάν έχει συσχετιστεί με μερικά από τα χειρότερα περιστατικά αστυνομικής βίας στο παρελθόν. Ο καθηγητής υπογραμμίζει την ειρωνία λοιπόν που παρουσιάζει η κατάσταση, με τους οπαδούς του Gulen να χαμογελούν με ευχαρίστηση βλέποντας την εξέλιξη των διαμαρτυριών κατά του Ερντογάν.

 Δυστυχώς, καταλήγει ο Ρόντρικ, δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή κάποιο οργανωμένο πολιτικό κίνημα που μπορεί να δώσει φωνή και να αντιπροσωπεύσει τους διαμαρτυρόμενους. Επίσης καλεί τους φίλους της Τουρκίας να αποφύγουν τις αναλύσεις περί «Τουρκικής Άνοιξης» και να μιλήσουν καθαρά, εναντίον της κατάχρησης εξουσίας και της καταπίεσης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Τουρκία.