Το κρίσιμο σύστημα ρευμάτων του Ατλαντικού φαίνεται να διατρέχει πολύ μεγαλύτερο κίνδυνο κατάρρευσης από ό,τι πίστευαν οι ειδικοί προηγουμένως, αφού νέα έρευνα κατέδειξε ότι τα κλιματικά μοντέλα που προβλέπουν τη μεγαλύτερη επιβράδυνση είναι τα πιο ρεαλιστικά.
Οι επιστήμονες χαρακτήρισαν τη νέα αυτή διαπίστωση «πολύ ανησυχητική», καθώς μια κατάρρευση θα είχε καταστροφικές συνέπειες για την Ευρώπη, την Αφρική και την Αμερική.
Η Ατλαντική Μεσημβρινή Ανατρεπτική Κυκλοφορία (AMOC) αποτελεί σημαντικό μέρος του παγκόσμιου κλιματικού συστήματος και ήταν ήδη γνωστό ότι βρισκόταν στο χαμηλότερο επίπεδό της τα τελευταία 1.600 χρόνια, ως αποτέλεσμα της κλιματικής κρίσης. Οι επιστήμονες εντόπισαν προειδοποιητικά σημάδια ενός σημείου καμπής το 2021 και γνωρίζουν ότι η AMOC έχει καταρρεύσει στο παρελθόν της Γης.
Οι κλιματολόγοι χρησιμοποιούν δεκάδες διαφορετικά υπολογιστικά μοντέλα για να εκτιμήσουν το μελλοντικό κλίμα. Ωστόσο, για το πολύπλοκο σύστημα AMOC, αυτά παράγουν ευρέως διαφορετικά αποτελέσματα, που κυμαίνονται από κάποια που δεν δείχνουν περαιτέρω επιβράδυνση έως το 2100 έως άλλα που υποδηλώνουν μια τεράστια επιβράδυνση περίπου 65%, ακόμη και όταν οι εκπομπές άνθρακα από την καύση ορυκτών καυσίμων μειώνονται σταδιακά στο μηδέν.
Η έρευνα συνδύασε παρατηρήσεις των ωκεανών στον πραγματικό κόσμο με τα μοντέλα για να προσδιορίσει τα πιο αξιόπιστα, και αυτό μείωσε σημαντικά το εύρος της αβεβαιότητας. Βρήκαν μια εκτιμώμενη επιβράδυνση από 42% έως 58% το 2100, ένα επίπεδο που είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα οδηγήσει σε κατάρρευση.
Ιδιαίτερα ανησυχητικό το σενάριο για το κρίσιμο σύστημα ρευμάτων του Ατλαντικού
Η AMOC αποτελεί βασικό στοιχείο του παγκόσμιου κλιματικού συστήματος και μεταφέρει τροπικά νερά που έχουν θερμανθεί από τον ήλιο προς την Ευρώπη και την Αρκτική, όπου ψύχονται και βυθίζονται σχηματίζοντας ένα βαθύ ρεύμα επιστροφής. Μια κατάρρευσή του θα μετατοπίσει τη ζώνη των τροπικών βροχοπτώσεων, από την οποία εξαρτώνται εκατομμύρια άνθρωποι για την καλλιέργεια των τροφίμων τους, θα βυθίσει τη Δυτική Ευρώπη σε χειμώνες με ακραίο ψύχος και καλοκαιρινές ξηρασίες, και θα προσθέσει 50-100 εκατοστά στην ήδη αυξανόμενη στάθμη της θάλασσας στον Ατλαντικό.
Ο Δρ Βάλενταϊν Πόρτμαν, του Inria Centre de recherche Bordeaux Sud-Ouest στη Γαλλία, ο οποίος ηγήθηκε της νέας έρευνας, δήλωσε: «Διαπιστώσαμε ότι η AMOC θα υποχωρήσει περισσότερο από το αναμενόμενο σε σύγκριση με τον μέσο όρο όλων των κλιματικών μοντέλων. Αυτό σημαίνει ότι έχουμε μία AMOC που βρίσκεται πιο κοντά σε ένα σημείο καμπής».
Ο καθηγητής Στέφαν Ράμστορφ, του Ινστιτούτου Έρευνας για τις Κλιματικές Επιπτώσεις του Πότσνταμ στη Γερμανία, δήλωσε: «Αυτό είναι ένα σημαντικό και πολύ ανησυχητικό αποτέλεσμα. Δείχνει ότι τα «αισιόδοξα» μοντέλα, τα οποία προβλέπουν μια ισχυρή εξασθένιση της AMOC έως το 2100, είναι, δυστυχώς, τα ρεαλιστικά, στο βαθμό που συμφωνούν καλύτερα με τα δεδομένα παρατήρησης».
Πρόσθεσε: «Τώρα ανησυχώ όλο και περισσότερο ότι ενδέχεται να ξεπεράσουμε το σημείο καμπής που θα οδηγήσει στη διακοπή της AMOC, όπου αυτό θα γίνει αναπόφευκτο, στα μέσα αυτού του αιώνα, κάτι που είναι πολύ κοντά».
Ο Ράμστορφ, ο οποίος μελετά την AMOC εδώ και 35 χρόνια, έχει δηλώσει ότι η κατάρρευση πρέπει να αποφευχθεί «με κάθε κόστος». «Το υποστήριξα αυτό όταν πιστεύαμε ότι η πιθανότητα διακοπής της AMOC ήταν ίσως 5%, και ακόμη και τότε λέγαμε ότι ο κίνδυνος είναι πολύ υψηλός, δεδομένων των τεράστιων επιπτώσεων. Τώρα φαίνεται ότι είναι πάνω από 50%. Οι πιο δραματικές και δραστικές κλιματικές αλλαγές που παρατηρούμε στα τελευταία 100.000 χρόνια της ιστορίας της Γης συνέβησαν όταν η AMOC μεταπήδησε σε διαφορετική κατάσταση».
Πώς λειτουργεί το σύστημα AMOC
Η ροή AMOC επιβραδύνεται επειδή οι θερμοκρασίες του αέρα αυξάνονται ραγδαία στην Αρκτική λόγω της παγκόσμιας υπερθέρμανσης. Αυτό σημαίνει ότι ο ωκεανός ψύχεται πιο αργά στην περιοχή αυτή. Το θερμότερο νερό έχει μικρότερη πυκνότητα και, ως εκ τούτου, βυθίζεται στα βάθη πιο αργά. Αυτή η επιβράδυνση επιτρέπει τη συσσώρευση περισσότερων βροχοπτώσεων στα αλμυρά επιφανειακά νερά, μειώνοντας επίσης την πυκνότητά τους, επιβραδύνοντας περαιτέρω τη βύθιση και δημιουργώντας έναν κύκλο ανατροφοδότησης της AMOC.
Το σύστημα AMOC είναι εξαιρετικά περίπλοκο και υπόκειται σε τυχαίες φυσικές διακυμάνσεις, γεγονός που καθιστά αδύνατες τις ακριβείς προβλέψεις. Ωστόσο, οι επιστήμονες αναμένουν πλέον σημαντική εξασθένιση, η οποία από μόνη της θα μπορούσε να έχει σοβαρές επιπτώσεις στις επόμενες δεκαετίες.
Η νέα έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Science Advances, διερεύνησε τέσσερις διαφορετικούς τρόπους χρήσης παρατηρήσεων από τον πραγματικό κόσμο για την αξιολόγηση των μοντέλων. Διαπίστωσαν ότι μια μέθοδος που ονομάζεται παλινδρόμηση κορυφογραμμής, η οποία μέχρι τώρα είχε χρησιμοποιηθεί ελάχιστα στην κλιματολογία, παρείχε τα καλύτερα αποτελέσματα.
Η AMOC είναι δύσκολο να μοντελοποιηθεί επειδή διέπεται από λεπτές διαφορές στην πυκνότητα του νερού που προκαλούνται από αλλαγές στην αλατότητα σε ολόκληρο τον Ατλαντικό. Η μείωση της αβεβαιότητας στη νέα ανάλυση προκύπτει από τον προσδιορισμό των μοντέλων που αντικατοπτρίζουν καλύτερα την επιφανειακή αλατότητα στον νότιο Ατλαντικό, κάτι που οι επιστήμονες γνώριζαν ήδη ότι ήταν σημαντικό. Αυτό καθιστά την εργασία «πολύ αξιόπιστη», δήλωσε ο Ράμστορφ.
Ο Ράμστορφ ανέφερε ότι η επιβράδυνση της AMOC το 2100 ενδέχεται να είναι ακόμη μεγαλύτερη από ό,τι προβλέπει η νέα, απαισιόδοξη εκτίμηση. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τα υπολογιστικά μοντέλα δεν λαμβάνουν υπόψη τα νερά από την τήξη του παγετώνα της Γροιλανδίας, τα οποία επίσης μετριάζουν την αλατότητα των ωκεανών: «Αυτός είναι ένας επιπλέον παράγοντας που σημαίνει ότι η πραγματικότητα είναι πιθανώς ακόμη χειρότερη».
Με πληροφορίες από Guardian
