ΣΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ «KINI YI» που ανοίγει το ομώνυμο άλμπουμ του, ο Tso τραγουδάει «Κοινή Γη θερίζουν κυνηγοί, κάποιοι σκύλοι θα φάν’ ένα παιδί, για πάντα θα μείνει ανοιχτή πληγή ανθρώπινη» πάνω σε μια βυζαντινή εκκλησιαστική μελωδία με έντονο το autotune. Είναι μια γλυκόπικρη εισαγωγή που ακούγεται σαν προσευχή, και «ένα τραγούδι που αναφέρεται στο sexual harassment», το οποίο ανοίγει μια τριλογία κομματιών (μαζί με τα «TINEDO» και «XENITIA») στο πρώτο, σκοτεινό μέρος του άλμπουμ, όπου κυριαρχεί ο πεσιμισμός και η απελπισία.
Ο Tso επιστρατεύει κάθε καλλιτεχνικό ερέθισμά του για να μας εξιστορήσει τη ζωή του και το κάνει με έναν θαρραλέο, τολμηρό τρόπο, με ήχους που είναι απρόβλεπτοι και μάλλον «δύσκολοι» για το ποπ κοινό, παρότι έχουν πολλά από τα συστατικά της μουσικής τού σήμερα. Κι είναι εντελώς «τώρα», κι ας ακούγεται εν μέρει εκτός κλίματος και εποχής.
Στο μεγαλύτερο μέρος του ο δίσκος σηματοδοτεί μια επιστροφή του Tso στις ρίζες του και στους πρώτους μουσικούς πειραματισμούς του, με στοιχεία που αλλάζουν διαρκώς, και ηχητικά και ως διάθεση.
«Θεωρώ ότι το autotune είναι ένα από τα σημαντικά πράγματα στον ήχο μου, αυτό είναι η υπογραφή μου και έτσι πρέπει να με μάθει ο κόσμος», έλεγε στη συνέντευξή του στη LiFO το καλοκαίρι.
Tso - KITANAMI - Official Music Video
«Όσο για τη βυζαντινή μουσική, μπορεί να είναι παλιακή, αλλά εμένα μου αρέσει πάρα πολύ, δηλαδή πάω στην εκκλησία το Πάσχα, τα Χριστούγεννα, είμαι “εποχικός χριστιανός”. Και επειδή έχω μεγαλώσει σε ορθόδοξο περιβάλλον και έχω περάσει φάσεις που η μαμά μου ήταν άρρωστη και πηγαίναμε κάθε Κυριακή στην εκκλησία για να παρακαλέσουμε τον Θεό να γίνει καλά, εμένα με πάει εκεί όλο αυτό το πράγμα, και δεν το κάνω με πρόθεση να προκαλέσω. Το κάνω επειδή μου αρέσει και ταιριάζει στη φωνή μου. Θεωρώ ότι το autotune εκμοντερνίζει πολύ τον ήχο, τον πάει κάπου αλλού. Όταν έψαχνα τον ήχο μου, είπα “τι είναι αυτό που σε εκφράζει και δεν έχει ξαναγίνει;” και κατέληξα εκεί, δηλαδή σε ισοκρατήματα, μελωδίες με autotune, ποιητικούς στίχους. Έτσι μασκαρεύω το τραύμα μου με βυζαντινές μελωδίες και autotune. Και τελικά μπορώ να νιώθω την κατάνυξη που ένιωθα τις Κυριακές στην εκκλησία με τη μαμά μου».
«Είναι μια μέρα δίχως τελειωμό; Είναι νηνεμία κι όλα γκρίζα. Μ’ έχτισαν στη γη και με τσιμέντωσαν. Όλα γίναν άδικα και κάηκαν. Καίγομαι στης κόλασης τον καύσωνα κι όλοι με κοιτούν, δεν κάνουν τίποτα, το ’νιωθα πως με μισούν και το ’καναν, όλα γίναν μάταια και κάηκαν» τραγουδάει στο «TINEDO» πάνω σε ένα techno beat που σου φέρνει στο μυαλό την αφροαμερικάνικη και λατίνο LGBTQ κουλτούρα των καλλιτεχνών του Harlem Renaissance και θυμίζει voguing. Οι στίχοι είναι τόσο προσωπικοί που δύσκολα μπορείς να τους αποκρυπτογραφήσεις. Υποψιάζεσαι ότι αναφέρεται σε περιστατικά της ζωής του που τον καθόρισαν με μάλλον άσχημο τρόπο, και σε δύσκολες καταστάσεις που τον έκαναν τον ιδιαίτερο καλλιτέχνη που είναι σήμερα.
Το πρώτο άλμπουμ του Tso –το πρώτο και για την KiKi Music, που δεν έχει κλείσει ακόμη έναν χρόνο κυκλοφοριών– είναι ένα απρόβλεπτο άλμπουμ, που εξελίσσεται με γοργό ρυθμό (διαρκεί μόλις 26 λεπτά), με την ταχύτητα που αλλάζει και ο ψυχισμός του Tso, και από τα beats του «TINEDO» περνάει απότομα στη νεοπαραδοσιακή «XENITIA» με τη συμμετοχή του ody icons – ένα σύγχρονο δημοτικό τραγούδι για το μη ανήκειν που κάποιες φορές είναι αναπόφευκτο: «Πυρκαγιά χωρίς καπνό κι η στεριά χωρίς νερό, η ελπίδα μου νεκρή, θαμμένη μες τη γη. Περιμένω στον σταθμό, ένα τρένο αδειανό να ’ρθει, να φύγω κι όπου βγει, μακριά από ξένη γη. Αχ, ξενιτιά, ξενιτιά…».
Μαρίνα Σάττι & Tso - IPNOS
Λέει ότι νιώθει ξένος εντός και εκτός Ελλάδας, ακόμη και μέσα στο ίδιο του το σώμα. Βρίσκει όμως τον εαυτό του. Δεν τον νοιάζει πού βρίσκεται, αλλά απλώς το ότι βρίσκεται κάπου και το γιορτάζει («ZOMETSO» και «KITANAMI»). «Όσο όμως και αν κυριαρχώ στον μικρόκοσμό μου, η εξωτερική κατάσταση δεν μπορεί να μη με επηρεάζει». Στο μεγαλύτερο μέρος του ο δίσκος σηματοδοτεί μια επιστροφή του Τso στις ρίζες του και στους πρώτους μουσικούς πειραματισμούς του, με στοιχεία που αλλάζουν διαρκώς, και ηχητικά και ως διάθεση: από τον πεσιμισμό κυλάει στην αισιοδοξία, από τις εκκλησιαστικές και αιθέριες φωνές στον aggressive dance ρυθμό με εναλλαγές που σε ξαφνιάζουν, όσο κι αν φαίνονται προφανείς. Είναι πειραματική ηλεκτρονική μουσική, με το autotune να κυριαρχεί, που γίνεται εντελώς δικιά του και δεν θυμίζει τίποτε άλλο που κυκλοφορεί. Ο ίδιος αποκαλεί το άλμπουμ «ένα οπτικοακουστικό ημερολόγιο και μια κατάθεση ψυχής».
Στο δεύτερο μέρος του «KINI YI» το ζευγάρι των «ZOMETSO» και «KITANAMI» είναι πιο κοντά στο hyperpop με το οποίο συνδέθηκε ως songwriter στα κομμάτια της Τάμτα («Identity Crisis», «The Villain», «Τhe Heroine») ή με τα weird dance κομμάτια των «Pop» και «Pop Too» της Μαρίνας Σάττι, όπου επίσης συμμετέχει στις συνθέσεις, με έντονο ρυθμό και τον συνδυασμό μιας αναγνωρίσιμης λαϊκότητας και των κοφτών, σκληρών ήχων να θυμίζουν τα κομμάτια της FKA Τwigs ή τα πρόσφατα της Sevdaliza. «Μη μου λέτε ότι παίζω με το ρίσκο και φλερτάρω τον Χάρο, όσο ψάχνω άλλο τόσο βρίσκω, μη μου λέτε ό,τι να 'ναι», τραγουδάει στο «ZOMETSO», χτίζοντας ένα dance anthem που συνεχίζει από εκεί που σταματάει το «Επάνω στο τραπέζι» της Σάττι, αναζητώντας μια δεσμίδα φωτός μέσα στο σκοτάδι, ενώ στο «KITANAMI» γίνεται από μόνος του φως και οδηγός και ψάχνει να βρει τον εαυτό του σε ένα σκοτεινό, άχρονο και out-of-this-world σκηνικό. «Είμαι τα πάντα, είμαι τα πάντα, κάθε βδομάδα ανεβάζω τα στάνταρ, κούκου για πάντα, γαμώ τα πάντα, γάμα τον πόνο μα γαμώ και τα δάκρυα», τραγουδάει πάνω σε ένα r’n’b τσιφτετέλι.
Είναι δύσκολο να βάλεις ταμπέλα στη μουσική του Tso. Εκεί που γίνεται βαθιά σοβαρός, βαρύς και ποιητικός, ξεπροβάλλει κάτι με έντονο χιούμορ, μια επαναλαμβανόμενη φράση ή ένας ήχος αλλόκοτος και διαλύεται η ατμόσφαιρα κατάνυξης που έχει δημιουργήσει – συνδυάζει την ατμόσφαιρα και τον ήχο ενός underground club με το εκκλησιαστικό στοιχείο όπως δεν το έχει κάνει κανείς, αφήνοντας ανεξίτηλο αποτύπωμα στην queer σκηνή της Αθήνας. Δεν είναι ούτε underground ούτε ακριβώς mainstream, μπορεί να ακούγεται εμπορικός αλλά στην ουσία είναι περισσότερο πειραματικός και εναλλακτικός. Το μεγαλύτερο κατόρθωμά του είναι ότι καταφέρνει να συνδυάζει ετερόκλητα στοιχεία από την ποπ κουλτούρα, δημιουργώντας κάτι καινούργιο και μοναδικό: ένα υβρίδιο που δεν είναι απλώς μουσικό. Μαζί με τους καλλιτέχνες με τους οποίους συνεργάζεται δημιουργούν μια δική τους κατηγορία, που μπορεί να μην έχει όνομα αλλά έχει ταυτότητα και μεγάλο ενδιαφέρον να την παρακολουθήσεις. Ο TEO.X3, που συμμετέχει στην παραγωγή και των εννέα κομματιών του «KINI YI», συμμετέχει και στην παραγωγή του «Ferto» του Akylas.
Tso - ZOMETSO - Official Music Video
«Θεωρώ ότι κάνω καλιαρντή ποπ, κάνω ποπ που δεν έχει όρια και περιορισμούς, που μιξάρει τη λαϊκή μελωδία, την ιερατική μελωδία, την ηλεκτρονική μουσική, το baile funk, την techno...» λέει. «Αν το πάρεις από την ορολογία του queer ως “περίεργο”, αυτό που κάνω είναι queer υπό κάποια έννοια. Λατρεύω και εκτιμώ πολύ το queer κοινό, το γκέι κοινό, το LGBΤQI+ κοινό, αλλά δεν θέλω να περιορίσω τον ήχο μου βάζοντάς του την ταμπέλα “queer pop”».
Το «BOOM», που ανοίγει μια κάπως πιο αισιόδοξη τριπλέτα κομματιών, οδηγεί στα δύο πιο όμορφα τραγούδια του άλμπουμ, «ένα καταφύγιο σε πιο αθώες σκέψεις και εποχές», με τη συμμετοχή της Μαρίνας Σάττι και της Τάμτα. Στην απίστευτα τρυφερή ηλεκτρονική μπαλάντα με τίτλο «IPNOS», τους στίχους του Tso («θέλω να δω μια αχτίδα από φως και θα ’ναι αρκετό, ένα λόγο να βρω, με μαύρο στυλό στη σπιθαμή του χεριού γράφω μήνυμα προς τον παλιό μου εαυτό») συμπληρώνουν τα λόγια της Μαρίνας Σάττι («πάνω μου έχω σημάδια, κάποια μικρά κι άλλα τόσα θολά που θυμίζουν το παιδί, κάποτε είχε μάτια που έλεγαν τα πάντα, χωρίς να πουν μιλιά, του τα πήραν κι αυτά»), καταλήγοντας σε ένα ρεφρέν που τραγουδούν κι οι δύο: «Θα ’ρθει ο ύπνος να σε πάρει εκεί που μόνο χαίρεσαι και η Παναγία κάθε βράδυ δίπλα σου θα στέκεται…». Είναι ό,τι πιο κοντινό στο «Ah Thalassa» έχει τραγουδήσει η Σάττι – και δεν είναι τυχαίο, γιατί πάλι στη σύνθεση συνεργάζεται ο Nick Kodonas και στην παραγωγή ο Ermis, φτιάχνοντας ένα συγκινητικό νανούρισμα-προσευχή, με τη συμμετοχή του Kay Be.
Tso - TINEDO - Official Music Video
Το «THA XIMEROSI» είναι ένα από το πιο ωραία τραγούδια που έχει πει ποτέ η Τάμτα (η οποία συμμετέχει και στη σύνθεση, όχι μόνο στα φωνητικά). «Πνίγηκα μέσα σ’ άγρια κύματα, ξύπνησα κι είναι εφιαλτική η πραγματικότητα, ανήμπορη ν’ αλλάξω τίποτα, φωνή δε βγαίνει για βοήθεια και χάθηκα, θα ξημερώσει νέα μέρα, θα μ’ αγκαλιάσουν νέα χέρια» τραγουδάει με μια ’90s νοσταλγία, σαν μια κάπως πιο σκοτεινή εκδοχή του αισιόδοξου rave anthem «It’s a fine day» των Opus III. Λίγο προτού τελειώσει το τραγούδι, ο Tso παρλάρει: «Κάποιες φορές προσεύχομαι στους θεούς που προσεύχονταν οι γονείς μου κι οι παππούδες μου: αύριο να ξημερώσει κι όλοι να ’ναι καλά και να ’χει τελειώσει η μπόρα, κι όλοι οι φίλοι μου κι όσοι αγαπάω να ’ναι ok κι όλοι να ’ναι ok, κι εγώ να ’μαι ok και να ’χω κάτι να εύχομαι αύριο, και να μην προσεύχομαι αύριο εύχομαι».
Το άλμπουμ κλείνει όπως ανοίγει, με ένα κομμάτι που μοιάζει με εκκλησιαστικό ύμνο, με τη διαφορά ότι το «ANASTASI» έχει μια δόση αισιοδοξίας που δίνει στο άλμπουμ ένα «happy end» – δηλώνει ότι υπάρχει ελπίδα και ότι θα έρθουν καλύτερες μέρες, πιο φωτεινές.
Το «KINI YI» δεν είναι ένα εύκολο άλμπουμ και σίγουρα χρειάζονται αρκετές ακροάσεις για να μπεις στο σύμπαν του, ένα σύμπαν εντελώς καινούργιο για την ελληνική μουσική, φτιαγμένο από ανθρώπους που φιλτράρουν ακομπλεξάριστα και εμπνευσμένα όλες τις αναφορές τους. Μακάρι να είχαμε περισσότερους Tso. Και μακάρι να «ξημερώσει» όντως «μια νέα μέρα»...
Το KINI YI του Tso κυκλοφορεί από την Kiki Music/Panik Records σε όλες τις ψηφιακές πλατφόρμες.
