Πολλοί ιδιοκτήτες βάζουν μουσική ή αφήνουν τηλεόραση ανοιχτή όταν λείπουν, ελπίζοντας ότι ο σκύλος θα ηρεμήσει, θα αποσπαστεί ή θα νιώσει πιο άνετα. Σε εκπαιδευτές, κτηνιατρεία και καταφύγια η πρακτική είναι επίσης συχνή, ειδικά σε χώρους όπου τα ζώα αγχώνονται εύκολα.
Οι ειδικοί όμως λένε ότι το αποτέλεσμα δεν είναι ίδιο για όλους και εξαρτάται από το πλαίσιο, τον χαρακτήρα του σκύλου, το περιβάλλον, το είδος της μουσικής και την ένταση.
Η εικόνα που κυκλοφορεί στα social media με σκύλους που «τραγουδάνε» μαζί με ένα κομμάτι ή που φαίνονται να χαλαρώνουν με έτοιμες playlists δεν σημαίνει ότι υπάρχει μία λύση που δουλεύει πάντα. Οι ερευνητές τονίζουν ότι χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να αποδειχθεί σε ποιες συνθήκες η μουσική έχει ουσιαστικό ρόλο και πόσο μεγάλο είναι το όφελος.
Η μουσική ως υποστήριξη, όχι ως θεραπεία για τους σκύλους
Στρες και άγχος στους σκύλους μπορεί να προέρχονται από πολλά, από άγχος αποχωρισμού μέχρι φοβίες για θορύβους. Αυτά μπορούν να οδηγήσουν σε γάβγισμα, επιθετικότητα, υπερδιέγερση ή και συμπεριφορές όπως «υποτακτική ούρηση». Ειδικοί στη συμπεριφορά και κτηνίατροι επισημαίνουν ότι σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειάζεται διάγνωση και θεραπεία.
Η Σιάνα Ντάουλινγκ Γκάιερ, διδάσκουσα στην Κτηνιατρική Σχολή Cummings του πανεπιστημίου Tufts και στέλεχος ερευνητικού προγράμματος για την ευζωία των σκύλων σε καταφύγια, λέει ότι η μουσική μπορεί να βοηθήσει στη χαλάρωση, αλλά δεν είναι το πρώτο εργαλείο που θα επέλεγε για μείωση του στρες. Τη θεωρεί περισσότερο μια υποστηρικτική παρέμβαση και όχι κάτι που αντικαθιστά την εκπαίδευση ή την επαγγελματική αντιμετώπιση.
Η ίδια περιγράφει ότι, όταν εργαζόταν σε καταφύγιο, είχε δει πως σκύλοι που γάβγιζαν ή «πετάγονταν» πάνω στα κάγκελα συχνά απέτρεπαν υποψήφιους υιοθετούντες. Το προσωπικό δοκίμασε να δημιουργήσει πιο ήρεμο κλίμα με μουσική και οι διαφωνίες για το τι πρέπει να παίζει ήταν από τα ερεθίσματα που την οδήγησαν να ασχοληθεί πιο συστηματικά με το θέμα. Τονίζει πάντως ότι η μουσική δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως «θεραπεία» για αγχώδεις συμπεριφορές.
Δεν αρέσει σε όλους τους σκύλους η ίδια μουσική
Σε καταφύγιο ζώων στο Φλάγκσταφ της Αριζόνα, το High Country Humane, παίζουν κλασική και οργανική μουσική στους χώρους με τα κλουβιά. Η υπεύθυνη του καταφυγίου Μέγκαν Μπόγιερ λέει ότι ο χώρος είναι από τη φύση του στρεσογόνος και η κλασική μουσική δείχνει να βοηθά ώστε «να πέφτουν οι τόνοι».
Οι playlists που διαφημίζονται ως «χαλαρωτικές» για σκύλους συνήθως βασίζονται σε στοιχεία που χαλαρώνουν και τους ανθρώπους, αλλά προσαρμόζονται στην ακοή των ζώων. Ο Ανιρούντ Πατέλ, καθηγητής ψυχολογίας στο Tufts που μελετά τη μουσική αντίληψη σε ανθρώπους και άλλα είδη, περιγράφει ότι η μουσική που στοχεύει στη χαλάρωση των σκύλων μοιάζει με απλοποιημένη κλασική. Είναι αργή, επαναλαμβανόμενη, με προβλέψιμη δομή και ήπιους ήχους, κάτι που σε ένα απρόβλεπτο περιβάλλον μπορεί να λειτουργήσει καθησυχαστικά.
Αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι οι σκύλοι ανταποκρίνονται το ίδιο. Η Λόρι Κόγκαν, καθηγήτρια στο Colorado State University που μελετά τη σχέση ανθρώπων και ζώων, σημειώνει ότι οι σκύλοι συχνά «συνηθίζουν» σε ό,τι ακούν στο περιβάλλον τους και δεν είναι βέβαιο ότι έχουν έμφυτη προτίμηση σε συγκεκριμένα είδη. Φέρνει ως παράδειγμα τη συζήτηση για τις μουσικές προτιμήσεις των αγελάδων, λέγοντας ότι πιο πιθανό είναι τα ζώα να συνδέουν ένα είδος μουσικής με θετικές εμπειρίες, επειδή αυτό παίζει στον χώρο όπου ζουν και αλληλεπιδρούν με ανθρώπους.
Πώς να καταλάβετε αν η μουσική βοηθά τον σκύλο σας
Η Ντάουλινγκ Γκάιερ λέει ότι αρκετοί ιδιοκτήτες αφήνουν να παίζει μουσική ή η τηλεόραση για να δώσουν ερεθίσματα ή να αποσπάσουν το ζώο όσο λείπουν. Προτείνει να αλλάζει κατά καιρούς το περιεχόμενο, ώστε ο σκύλος να μη βαρεθεί, αλλά και για να μη συνδέσει ένα συγκεκριμένο τραγούδι με κάτι αρνητικό, όπως τη στιγμή που ο ιδιοκτήτης φεύγει από το σπίτι.
Στο Σαν Ντιέγκο, η Τόνι Κάιζερ λέει ότι ένα κανάλι «τηλεόρασης για σκύλους» στο YouTube έχει γίνει ευχάριστη απασχόληση για τη Μαργκαρίτα, ένα 10χρονο pug που έχει άγχος αποχωρισμού. Όπως περιγράφει, το ζώο αναγνωρίζει την τηλεόραση, κάθεται να την παρακολουθήσει και μερικές φορές σηκώνεται για να «μυρίσει» την οθόνη. Αναφέρει επίσης ότι της αρέσουν κινούμενα σχέδια με σκύλους που έχουν μουσική στο φόντο.
Οι ειδικοί λένε ότι το πιο χρήσιμο είναι να παρατηρεί κανείς την αντίδραση του ζώου. Αν εμφανίσει σημάδια δυσφορίας, όπως γλείψιμο των χειλιών ή λαχάνιασμα, μπορεί να μην του ταιριάζουν οι ήχοι ή να είναι απλώς πολύ δυνατά. Αν δεν υπάρχει τέτοια αντίδραση, η μουσική δεν θεωρείται επιβλαβής. Και αν ο σκύλος δεν δείχνει ενδιαφέρον, δεν σημαίνει ότι «αποτυγχάνει» κάτι. Απλώς μπορεί να μην του κάνει διαφορά.
Η Ντάουλινγκ Γκάιερ προειδοποιεί επίσης να υπάρχει επιφυλακή απέναντι σε εκπαιδευτές που παρουσιάζουν τη μουσική ως λύση για σοβαρά προβλήματα συμπεριφοράς, καθώς αυτό είναι συχνά κακό σημάδι.
Τέλος, το American College of Veterinary Behaviorists, φορέας πιστοποίησης κτηνιάτρων με ειδίκευση στη συμπεριφορά, επισημαίνει ότι κυκλοφορούν συμβουλές και υπηρεσίες που, αν εφαρμοστούν λάθος, μπορούν να προκαλέσουν μακροχρόνια σωματική ή ψυχολογική βλάβη. Οι ειδικοί προτείνουν, όταν υπάρχει ζήτημα συμπεριφοράς, να αναζητούνται επαγγελματίες με σαφή κατάρτιση, όπως κτηνίατροι με σχετική εξειδίκευση ή πιστοποιημένοι συμπεριφοριστές από αναγνωρισμένους οργανισμούς.
Με πληροφορίες από Associated Press
