«Η Κουζίνα»: Πώς να εξοντώσετε τα λίπη

Πώς να εξοντώσετε τα λίπη Facebook Twitter
Η «Κουζίνα» είναι μια συμφωνία από ήχους, τσιτσιρίσματα, μυρωδιές, σφυρίγματα και λερωμένες ποδιές. Χαβαλές, πειράγματα ρατσιστικά, σχόλια υποτιμητικά, βλέμματα έτοιμα για καβγά. Φωτ.: Χρήστος Συμεωνίδης
0

«Καλημέρα, σεφ!». Οι φούρνοι έχουν ήδη ανάψει στη σκηνή του θεάτρου Κιβωτός, ενώ παίρνουμε τις θέσεις μας στην πλατεία. Η κουζίνα ετούτου του δευτεροκλασάτου εστιατορίου γεμίζει σιγά σιγά με απρόθυμους εργαζόμενους που καταφθάνουν για μία ακόμη μέρα εξουθένωσης μέσα στην αποφορά του τηγανητού λίπους.

«Δεν με γαμάτε πρωί πρωί!», τους απαντά ο σεφ, ξεπεσμένος τηλεστάρ που καθοδηγεί το προσωπικό με διάθεση πιο ξινισμένη κι από τη χθεσινή παραβρασμένη σούπα. Απόψε ένας πελάτης έχει γενέθλια. Κι ένας άλλος θα κάνει πρόταση γάμου. Η μηχανή προετοιμασίας ξεκινά, τα πιάτα είναι γνωστά, ελέγχονται τα υλικά, κοπανιούνται τα κατσαρολικά, «τα λεμόνια δεν είναι αρκετά», «γιατί μούχλιασαν τα μπαχαρικά;». Μια συμφωνία από ήχους, τσιτσιρίσματα, μυρωδιές, σφυρίγματα και λερωμένες ποδιές. Χαβαλές, πειράγματα ρατσιστικά, σχόλια υποτιμητικά, βλέμματα έτοιμα για καβγά.

Ο Γιώργος Κουτλής είναι, δίχως άλλο, ένας καλός σεφ. Μαγειρεύει με αυτοπεποίθηση, με πυγμή, γνωρίζοντας ακριβώς πότε να χαμηλώσει τη φωτιά και πότε να την ενισχύσει μέχρις ανάφλεξης. Οι προθέσεις του είναι καθαρές, και γνωρίζει ανά πάσα στιγμή ποιο συστατικό να προσθέσει –ή να αφαιρέσει– προκειμένου ν’ αναδείξει τη γεύση και τη σύσταση που επιθυμεί. Είναι άριστος εξορκιστής της μονοτονίας, ικανότατος ρυθμιστής του τέμπου και των ρυθμικών εναλλαγών: σε όλη τη διάρκεια, μεθοδικά, οι σκηνές επιτάχυνσης και φρενίτιδας δίνουν τη θέση τους σε άλλες, χαλαρές και ονειροπόλες, εκτονώνοντας εγκαίρως τις εντάσεις ετούτης της θορυβώδους κουζίνας, όπου, εκτός από λαχανικά, σοτάρονται αλύπητα και οι επιθυμίες.

Όχι, τα πράγματα έπρεπε πάση θυσία να γίνουν πιο ποπ, πιο εύπεπτα, πιο διαχειρίσιμα. Αλίμονο αν πάθουμε κατάθλιψη, ή αν τυχόν ταραχτούμε. Και, φυσικά, ποιος καλύτερος τρόπος ν’ αποφύγουμε αυτόν τον κίνδυνο από ένα love story;

Ο Άρνολντ Γουέσκερ επιμένει ως προς αυτό: «Δουλεύουμε εδώ μέσα οχτώ ώρες την ημέρα και παρόλα αυτά, τίποτα. Δεν παίρνουμε τίποτα. Εσύ και η κουζίνα. Και η κουζίνα δεν σημαίνει τίποτα για σένα κι εσύ δεν σημαίνεις τίποτα για την κουζίνα», λέει ο Πίτερ, ο νεαρός Γερμανός (στην παράσταση μετονομάζεται σε Αντρέι και είναι Πολωνός), αντλώντας μηδαμινή σχεδόν ευχαρίστηση από τα καθήκοντά του ως σεφ θαλασσινών. Και δικαιολογημένα.

Πώς να εξοντώσετε τα λίπη Facebook Twitter
Τίποτε από την επαναστατικότητα του Γουέσκερ δεν επιβιώνει σε τούτη την εξωραϊσμένη εκδοχή του έργου του. Φωτ.: Χρήστος Συμεωνίδης

Από την αρχή καθίσταται φανερό (αναφέρομαι κυρίως στο πρωτότυπο) ότι στο περιβάλλον αυτό οι υπάλληλοι, ντόπιοι και ξένοι, έχουν αποξενωθεί από την εργασία τους, από τους συναδέλφους τους, από τον εαυτό τους. Είτε στέκονται καρφωμένοι στο πόστο τους εκτελώντας κινήσεις μηχανικές, είτε περιφέρονται κατηφείς, τσιτωμένοι, έτοιμοι να χιμήξουν στον διπλανό τους με την παραμικρή αφορμή. Οι ρυθμοί ανελέητοι, τα ωράρια εξωφρενικά. Η μέριμνα για τη φινέτσα του αποτελέσματος, η απόλαυση της δημιουργικής διαδικασίας έχουν εξατμιστεί. Η Κουζίνα διαβρώνει ό,τι καλύτερο κατοικεί εντός τους.

«Είχα να μαγειρέψω τόσο άσχημα από τότε που ήμουν στον στρατό», δηλώνει ο νεοαφιχθείς βοηθός του Πίτερ. «Κι όμως, κανένας δεν δίνει δεκάρα». Ούτε το αφεντικό, που ελέγχει εμμονικά την αλυσίδα της παραγωγής αδιαφορώντας για τα ποιοτικά χαρακτηριστικά, ούτε και οι πελάτες, που καταναλώνουν βουλιμικά, εγείροντας νευρωτικά τις πιο παράλογες απαιτήσεις.

Η δουλειά δεν εξασφαλίζει ανεξαρτησία ή έστω ικανοποίηση, αντιθέτως εντείνει την αποπροσωποποίηση και τον αποπροσανατολισμό. «Ο κόσμος μπορεί να ήταν μια σκηνή για τον Σαίξπηρ, για μένα όμως είναι μια κουζίνα, όπου οι άνθρωποι πηγαινοέρχονται χωρίς ποτέ να προλαβαίνουν να κατανοήσουν ο ένας τον άλλον, ενώ οι φιλίες, οι έρωτες και οι έχθρες λησμονούνται το ίδιο γρήγορα όπως σχηματίζονται», γράφει ο συγγραφέας στον πρόλογο του κειμένου του.

Κάτι ήξερε... Έχοντας περάσει τη νιότη του σε διάφορα εστιατόρια της Αγγλίας και της Γαλλίας (στην αρχή ως λαντζέρης και στην πορεία ως σεφ ζαχαροπλαστικής), ο Γουέσκερ έζησε στο πετσί του την απαξίωση της εργατικής τάξης από το καπιταλιστικό μοντέλο παραγωγής. Και είναι αυτή η εμπειρία και αυτή η οργή που πυροδοτούν το πρώτο έργο του, την «Κουζίνα», το 1957.

Πώς να εξοντώσετε τα λίπη Facebook Twitter
Φωτ.: Χρήστος Συμεωνίδης

Σε μια εποχή όπου η βρετανική κοινωνία αυτοθαυμάζεται θριαμβευτικά για την μεταπολεμική ανάκαμψη της οικονομίας της, για τη νεοαποκτηθείσα ευημερία και την πρωτοφανή συνοχή της, ο Γουέσκερ, όπως και οι υπόλοιποι «οργισμένοι νέοι άνδρες» του βρετανικού θεάτρου, εμφανίζονται στην πολιτιστική σκηνή της χώρας παρουσιάζοντας στο κοινό την άλλη όψη του κυρίαρχου γυαλιστερού αφηγήματος – την όψη και τη φωνή των εργατών, των μεταναστών, των υπαλλήλων ενός θαμπού εστιατορίου, χωμένου κάπου σε μια μεσοαστική συνοικία του Λονδίνου, του Παρισιού, της κάθε προηγμένης μεγαλούπολης που βιώνει το θαύμα της ανάπτυξης.

Μια τέτοια βαθιά αίσθηση αδιεξόδου και απόγνωσης απουσιάζει από τη διασκευή των Μιχάλη Πητίδη-Γιώργου Κουτλή και, κατ’ επέκταση, από την παράσταση που σκηνοθέτησε ο τελευταίος.

Γιατί, παρ’ όλη την πίεση και τα νεύρα, παρ’ όλες τις κραυγές και τις βωμολοχίες (που εκτοξεύονται σε ποικίλες γλώσσες, ανάλογα με τη χώρα προέλευσης κάθε χαρακτήρα), αυτό που κυριαρχεί περισσότερο εδώ χαρακτηρίζεται από μια διάθεση ελαφρότητας και ομοψυχίας. Κάθε βρισιά αντισταθμίζεται από ένα καλαμπούρι και οι ατάκες μοιάζουν περισσότερο προορισμένες να εκμαιεύσουν γέλιο ή/και «παρεΐστικη» συμπάθεια παρά να συνεισφέρουν στην αποτύπωση μιας ωμής ζοφερής πραγματικότητας που ισοπεδώνει τις ψυχές.

Όποτε τα πράγματα πάνε να ζορίσουν, να σου ένα χαριτωμένο μουσικό ιντερλούδιο που μάς ευθυμεί («Money, money, money», τραγουδάει το προσωπικό, λίγοι Abba πάντα χαρίζουν!). Είναι σαν να μην είχαν το κουράγιο οι συντελεστές –ή σαν να φοβήθηκαν ότι δεν το έχουμε εμείς– να κοιτάξουν αληθινά αυτούς τους ανθρώπους, εγκλωβισμένους σαν θηρία σε κλουβί, δίχως ελπίδα διαφυγής, δίχως δυνατότητα ανατροπής της ταξικής μοίρας τους. «Είπαμε όλοι ότι δεν θ’ αντέξουμε ούτε μια μέρα, αλλά πες μου, υπάρχει κάτι που δεν μπορεί να συνηθίσει ο άνθρωπος;», αναρωτιέται ο Πίτερ, «Τίποτα! Απλώς ξεχνάς που βρίσκεσαι και λες πως κάνεις μια δουλειά».

Πώς να εξοντώσετε τα λίπη Facebook Twitter
Φωτ.: Χρήστος Συμεωνίδης

Όχι, τα πράγματα έπρεπε πάση θυσία να γίνουν πιο ποπ, πιο εύπεπτα, πιο διαχειρίσιμα. Αλίμονο αν πάθουμε κατάθλιψη, ή, αν τυχόν, ταραχτούμε. Και, φυσικά, ποιος καλύτερος τρόπος ν’ αποφύγουμε αυτόν τον κίνδυνο από ένα love story;

Η κουζίνα βυθίζεται στο σκοτάδι. Το ζευγαράκι Αντρέι-Μονίκ, αγκαλιασμένοι πάνω στον inox πάγκο εργασίας και κάτω από τον απορροφητήρα, χαϊδεύονται τρυφερά. Ο Αντρέι μιλάει βελούδινα στην αγαπημένη του, φαντασιώνεται μια καλύβα στα δάση της Πολωνίας όπου θα ζουν ευτυχισμένοι μαζί με το παιδάκι τους (αν το κρατήσει η Μονίκ και δεν κάνει έκτρωση τελικά), το οποίο θα ροβολά ανέμελο τις πλαγιές, σαν άλλος Εμίλ του Ρουσό. Μια ονειροπόλα μελωδία τυλίγει τους εραστές, τα χείλη σμίγουν, και η σκηνή μάς μεταφέρει σε κάποιο γλυκερό μιούζικαλ του Γουεστ Εντ.

Μετά από όλα αυτά, μετά τους τσακωμούς και τα σμιξίματα ετούτης της αξιοζήλευτης συντροφιάς, το θεαματικό ξέσπασμα του Αντρέι (Μιχάλης Σαράντης) προκαλεί μάλλον την αμηχανία μας. Πώς να χωρέσει, πώς να ταιριάξει μια στιγμή ακραίας υπαρξιακής και ταξικής διαμαρτυρίας μέσα σε μια πιπεράτη δραμεντί; Η βεβιασμένη προσπάθεια, ένα «σόου» θυμού που απλώνεται σε όλα τα μήκη και τα πλάτη του θεάτρου, με τον ηθοποιό να ανεβοκατεβαίνει αλλόφρων τα σκαλιά της πλατείας, πέφτει τελικά θύμα του ίδιου του εντυπωσιασμού της.

Πώς να εξοντώσετε τα λίπη Facebook Twitter
Φωτ.: Χρήστος Συμεωνίδης

Τίποτε από την επαναστατικότητα του Γουέσκερ δεν επιβιώνει σε τούτη τη νερωμένη, εξωραϊσμένη, εκδοχή του έργου του. Μονάχα μια σκηνή: εκεί όπου οι αφηνιασμένοι εργαζόμενοι τα κάνουν όλα λίμπα. Οι πάγκοι γκρεμίζονται, τα κατσαρολικά εκτοξεύονται, το οικοδόμημα καταρρέει. Μια στιγμή αναρχικής έκρηξης που ταΐζει πραγματικά την πείνα μας, υλοποιεί τις απαγορευμένες φαντασιώσεις μας, δείχνει αυτό για το οποίο το θέατρο είναι ικανό – και τόσο απαραίτητο.

Οι ηθοποιοί υπηρετούν και πυροδοτούν ευθύβολα το όλον, με τους Χρήστο Σαπουντζή και Γιλμάζ Χουσμέν να χαρίζουν ιδιαίτερα απολαυστικές στιγμές στους ρόλους του βαριεστημένου κυνικού σεφ και του «καλομαθημένου» καινούργιου βοηθού, αντίστοιχα.

Βρείτε περισσότερες πληροφορίες για την θεατρική παράσταση «Η Κουζίνα» εδώ.

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO. 

Το νέο τεύχος της LiFO δωρεάν στην πόρτα σας με ένα κλικ.

Θέατρο
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

«Πλυντήριο» του Θανάση Τριαρίδη: Η βία που έπαψε να μας σοκάρει

Θέατρο / «Πλυντήριο» του Θανάση Τριαρίδη: Η βία που έπαψε να μας σοκάρει

Το νέο έργο του Θανάση Τριαρίδη, που ανεβαίνει στη Μεγάλη Σκηνή του Θεάτρου 104, περιγράφει μια κοινωνία δυστοπική στην οποία ο άνθρωπος συνηθίζει τα πάντα, ακόμη και τα πιο αποτρόπαια: τη δική μας.
ΜΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΑ
Δάφνις Κόκκινος

Οι Αθηναίοι / Δάφνις Κόκκινος: «Όταν είδα την Πίνα Μπάους, είπα “αυτό είναι το σπίτι μου”»

Έφυγε από την Κρήτη με ένα όνειρο: να χορεύει. Η πρώτη επαφή με την Πίνα Μπάους ήταν «σαν γροθιά στο στομάχι». Ύστερα από ένα ταξίδι-οδύσσεια έφτασε στο Βούπερταλ όπου η Πίνα και η τέχνη του χορού τον αγκάλιασαν. Ο καταξιωμένος χορευτής και χορογράφος αφηγείται τη ζωή του στη LiFO.
M. HULOT
Στεφανία Γουλιώτη: «Εδώ μαζί μας κάθεται κι η θλίψη μου. Αυτή είναι το φάντασμά μου»

Θέατρο / Στεφανία Γουλιώτη: «Εδώ μαζί μας κάθεται κι η θλίψη μου. Αυτή είναι το φάντασμά μου»

Σε μια εποχή ρευστή και ολισθηρή, που ο κόσμος απομακρύνεται επικίνδυνα από τον ανθρωπισμό, ο Άμλετ, ο στοχαστής πρίγκιπας του Σαίξπηρ, ξαναβρίσκει τη φωνή του στη Στεφανία Γουλιώτη, στην παράσταση που ετοιμάζει ο Δημήτρης Καραντζάς.
ΜΑΤΟΥΛΑ ΚΟΥΣΤΕΝΗ
Τα φώτα ανάβουν ξανά στο Άθενς Μπρόντγουαιη: Πώς θα είναι ο νέος χώρος;

Θέατρο / Τα φώτα ανάβουν ξανά στο Άθενς Μπρόντγουαιη: Πώς θα είναι ο νέος χώρος;

Ο ιστορικός κινηματογράφος Μπρόντγουαιη μετατρέπεται σε σύγχρονο θέατρο, σηματοδοτώντας μια νέα εποχή για την ομώνυμη στοά. Ο Θάνος Ιωαννίδης της αρχιτεκτονικής ομάδας της Erion Workshop μιλά στη LiFO για το πώς έφεραν ένα σχεδόν ξεχασμένο κτίριο στο 2026. 
ΜΑΤΟΥΛΑ ΚΟΥΣΤΕΝΗ
Ιονέσκο, πιο επίκαιρος από ποτέ, στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος

Θέατρο / Ιονέσκο, πιο επίκαιρος από ποτέ, στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος

Ποιος είναι πιο παράλογος: αυτός που ζει με ένα πτώμα ή αυτός που προσποιείται ότι δεν υπάρχει; Το «Αμεντέ (ή πώς να το ξεφορτωθούμε)», αιχμηρή αλληγορία κι ένα από τα σημαντικότερα έργα του θεάτρου του παραλόγου, ανεβαίνει σε νέα μετάφραση από το ΚΘΒΕ.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Ο Θουκυδίδης της Άννας Κοκκίνου επιστρέφει στη σκηνή

Θέατρο / Ο Θουκυδίδης της Άννας Κοκκίνου επιστρέφει στη σκηνή

Ο μεγάλος ιστορικός της αρχαιότητας σκιαγραφεί ένα πανόραμα της ανθρώπινης φύσης, απέναντι στην οποία τα δικά μας αισθήματα θαυμασμού και φρίκης ταυτίζονται. Η Άννα Κοκκίνου γράφει για την συγκλονιστική αναπαράσταση της Ιστορίας του, που ανεβαίνει ξανά στο θέατρο Σφενδόνη.
THE LIFO TEAM
Αφιέρωμα Θέατρο

Θέατρο / Ραντεβού στο θέατρο: Όλες οι παραστάσεις που αξίζει να δεις φέτος

Το ελληνικό θέατρο εξελίσσεται, τολμά και συνομιλεί με το σήμερα. Με έμφαση στην ελληνική θεματολογία, αλλά και με κλασικά έργα του παγκόσμιου ρεπερτορίου, η φετινή θεατρική σεζόν είναι πιο δυναμική από ποτέ.
THE LIFO TEAM
Ρένη Πιττακή

Οι Αθηναίοι / Ρένη Πιττακή: «Το ταλέντο δεν είναι διαμέρισμα να σ’ το γράψει κάποιος»

Στην οντισιόν του Θεάτρου Τέχνης πήγε σχεδόν απροετοίμαστη. Αυτό δεν στάθηκε εμπόδιο για να γίνει η αγαπημένη του Κουν και ένα από τα κομβικά πρόσωπα αυτής της ιστορίας. Κάνει θέατρο για να μπορεί να κάνει στη σκηνή όσα διστάζει στην αληθινή ζωή και αποφεύγει τους απολογισμούς. Η σπουδαία ηθοποιός αφηγείται τη ζωή της στη LifO.
ΜΑΤΟΥΛΑ ΚΟΥΣΤΕΝΗ
Ντμίτρι Κρίμοφ: «Χωρίς πολιτισμό, το μόνο που απομένει είναι η αγριότητα»

Θέατρο / Ντμίτρι Κρίμοφ: «Χωρίς πολιτισμό, το μόνο που απομένει είναι η αγριότητα»

Ο διάσημος Ρώσος σκηνοθέτης, που ζει πλέον αυτοεξόριστος στη Νέα Υόρκη, μιλάει στη LiFO για τον Σαίξπηρ, την αθέατη πλευρά των παραμυθιών και για το θέατρο ως θεραπευτική μορφή έκφρασης σε μια εποχή αγριότητας και πολέμου. Τον Απρίλιο του 2027, θα έχουμε την ευκαιρία να απολαύσουμε τη δουλειά του μέσα από μια διασκευή εμπνευσμένη από την «Τρικυμία» του Σαίξπηρ, που θα ανέβει στο Εθνικό Θέατρο.
ΛΟΥΙΖΑ ΑΡΚΟΥΜΑΝΕΑ